Kỷ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11:

Tôn vinh không chỉ bằng hoa và lời chúc

TP - Sự kì vọng của phụ huynh, xã hội cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt nhà giáo trước muôn vàn áp lực mới. Nhân ngày Nhà giáo Việt Nam, 20/11, PGS.TS Nguyễn Quang Huy, Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Hà Nội 2 đã có cuộc trò chuyện với PV báo Tiền Phong về tác động với nhà giáo trong bối cảnh mới.

Áp lực lớn nhất là sự “lệch pha”

Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, từ góc nhìn của người đứng đầu một trường ĐH đào tạo giáo viên, ông nhìn nhận thế nào về những áp lực mà nhà giáo đang phải đối diện?

Nếu nhìn vào bản chất, áp lực lớn nhất của nhà giáo hiện nay là sự “lệch pha”. Xã hội đang đặt lên vai người thầy những kì vọng rất cao của thời đại số và của nền giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực người học.

2-2.jpg
Một giờ dạy học của giáo viên Trường Tiểu học và THCS Chương Dương, Hà Nội. Ảnh: Nhà trường cung cấp

Trong khi đó, điều kiện thực hiện, cơ chế hỗ trợ và cách thức quản trị ở không ít nơi chưa theo kịp. Khi kì vọng tăng nhanh còn sự hỗ trợ tăng chậm hơn, người thầy rất dễ rơi vào trạng thái quá tải.

Theo tôi, điều đáng lo ngại nhất không phải là khối lượng công việc, mà là nguy cơ người thầy dần đánh mất niềm đam mê, cảm hứng nghề nghiệp và rơi vào “tâm thế phòng thủ”.

Khi giáo viên đến trường với sự e ngại nhiều hơn chủ động, lo bị phán xét nhiều hơn khao khát sáng tạo, đó không còn là câu chuyện của riêng một cá nhân, mà là tổn thất đối với chất lượng giáo dục.

Giải quyết vấn đề này trước hết là trách nhiệm của cả hệ thống: các cơ quan quản lí, nhà trường và xã hội cần giảm bớt những yêu cầu mang tính hình thức, những gánh nặng hành chính để người thầy dành thời gian và năng lượng cho việc cốt lõi là dạy học và giáo dục. Là cơ sở đào tạo giáo viên, chúng tôi cũng không ngồi chờ mọi cơ chế thay đổi rồi mới hành động.

Tại Trường ĐH Sư phạm Hà Nội 2, sinh viên không chỉ được học chuyên môn, nghiệp vụ mà còn được rèn năng lực tự chủ cảm xúc, tư duy giải quyết vấn đề phức tạp và bản lĩnh nghề nghiệp. Đó là một “hệ miễn dịch nghề nghiệp” để các em biết biến áp lực thành động lực, ngay từ khi còn ngồi trên ghế giảng đường.

1.jpg
PGS.TS Nguyễn Quang Huy, Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Hà Nội 2

“Nhân ngày 20/11, tôi mong chúng ta cùng hướng tới một “khế ước xã hội mới” cho nghề giáo. Trong “khế ước” ấy, mỗi bên có phần trách nhiệm của mình”. PGS.TS Nguyễn Quang Huy

Giáo viên ngày nay không chỉ chịu áp lực từ công việc chuyên môn mà còn phải đáp ứng những kì vọng ngày càng cao của phụ huynh và xã hội. Theo ông, điều này đang tác động như thế nào đến tâm lí, sự tự tin và quyền chủ động của giáo viên trong hoạt động?

Mạng xã hội giúp thông tin lan truyền nhanh và tạo điều kiện để xã hội giám sát hoạt động giáo dục. Đó là mặt tích cực nếu được sử dụng đúng cách. Nhưng khi một tình huống sư phạm bị cắt khỏi bối cảnh, chưa được kiểm chứng và bị phán xét một chiều, người thầy có thể chịu những tổn thương rất lớn về danh dự, tâm lí và niềm tin vào nghề.

Hệ quả sâu xa hơn là giáo viên có xu hướng co mình lại, chọn cách dạy học “an toàn” để tránh rủi ro. Giáo dục thiếu sự dấn thân, linh hoạt và tương tác chân thực giữa thầy và trò thì khó có thể tạo ra những con người sáng tạo và bản lĩnh.

Tôi muốn nhấn mạnh, bảo vệ giáo viên không có nghĩa là bao che cho sai phạm. Nhà giáo phải chịu trách nhiệm về đạo đức nghề nghiệp và hành vi ứng xử của mình. Nhưng mọi vụ việc cần được xác minh khách quan, xem xét có chuyên môn, xử lí đúng quy định và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của tất cả các bên, nhất là học sinh và nhà giáo, chứ không thể được quyết định bằng một “phiên tòa” dư luận.

Về phía mình, trường sư phạm có trách nhiệm chuẩn bị cho thế hệ giáo viên tương lai đủ năng lực để làm việc trong môi trường ấy. Chúng tôi đưa vào đào tạo các nội dung về giao tiếp sư phạm, truyền thông giáo dục, giải quyết xung đột, ứng xử trong môi trường số và xử lí khủng hoảng, để người giáo viên biết minh bạch hóa quá trình giáo dục, chủ động thiết lập nguyên tắc đồng hành với phụ huynh ngay từ đầu.

Tuy vậy, năng lực tự bảo vệ không thể thay thế cho cơ chế bảo vệ. Điều chúng ta cần là chuyển từ văn hóa phán xét sang văn hóa đối thoại, từ phản ứng theo cảm xúc sang giải quyết vấn đề trên cơ sở bằng chứng và tinh thần xây dựng.

Trường sư phạm phải đi trước một bước

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục và sự phát triển nhanh chóng của AI, giáo viên phải liên tục cập nhật kiến thức, đổi mới phương pháp giảng dạy và thích ứng với công nghệ. Theo ông, các trường sư phạm cần thay đổi việc đào tạo giáo viên như thế nào để đáp ứng yêu cầu này?

Tôi nhìn nhận đây vừa là động lực, vừa là thách thức. Nhưng nếu chỉ coi đó là áp lực cần đối phó, chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội tái định vị nghề giáo. Câu hỏi đúng không phải là AI có thay thế người thầy hay không, mà là chúng ta chuẩn bị cho người thầy làm chủ công nghệ ấy như thế nào.

Bối cảnh hiện tại, giáo viên không còn là người nắm giữ độc quyền tri thức. Vai trò của họ chuyển sang định hướng, dẫn dắt, thiết kế trải nghiệm học tập, giúp học sinh biết cách học, cách đặt câu hỏi, thẩm định thông tin và sử dụng công nghệ có trách nhiệm.

Vì vậy, không thể đào tạo giáo viên của tương lai bằng tư duy chỉ phù hợp với nhà trường của quá khứ.

Để làm được điều đó, có hai điều kiện đi kèm. Thứ nhất, gắn chặt đào tạo với thực tiễn phổ thông: các trường phổ thông phải thực sự là đối tác cùng đào tạo, chứ không chỉ là nơi tiếp nhận sinh viên thực tập.

Thứ hai, đổi mới chính đội ngũ giảng viên sư phạm, bởi không thể đào tạo những giáo viên biết đổi mới nếu người dạy họ không thường xuyên đổi mới giảng dạy, nghiên cứu và thực hành nghề nghiệp. Theo tôi, trường sư phạm phải đi trước một bước trong dự báo và chuẩn bị cho những thay đổi của giáo dục.

Là cơ sở đào tạo giáo viên, Trường ĐH Sư phạm Hà Nội 2 có điều kiện tiếp xúc với nhiều thế hệ sinh viên sư phạm. Ông nhận thấy nhận thức, kỳ vọng và những băn khoăn của người trẻ khi lựa chọn nghề giáo hiện nay có gì khác so với trước?

Người trẻ hôm nay đến với nghề giáo bằng cái nhìn thực tế và đa chiều hơn. Các em không chỉ mang theo tình yêu nghề mà còn đồng thời đặt ra những câu hỏi rất cụ thể về thu nhập, môi trường làm việc, cơ hội thăng tiến và sự cân bằng giữa công việc với cuộc sống. Các em cũng ngại những con đường nghề nghiệp bị đóng khung cứng nhắc. Tôi cho rằng đó là những băn khoăn chính đáng.

Chúng ta không thể chỉ kêu gọi người trẻ đến với nghề giáo bằng lí tưởng, mà phải bảo đảm những điều kiện để họ theo đuổi lý tưởng ấy lâu dài.

Để thu hút người giỏi, theo tôi, cần làm đồng thời hai việc. Việc thứ nhất thuộc về chính sách: tiếp tục hoàn thiện tiền lương, chế độ đãi ngộ và cơ hội phát triển nghề nghiệp, đặc biệt đối với giáo viên trẻ, giáo viên ở địa bàn khó khăn và những lĩnh vực đang thiếu nhân lực, để người trẻ nhìn thấy một tương lai nghề nghiệp rõ ràng.

Việc thứ hai thuộc về chính các trường sư phạm: phải tự tạo ra sức hấp dẫn nội tại bằng chất lượng đào tạo, đội ngũ giảng viên có uy tín và một môi trường học thuật năng động, tôn trọng sự khác biệt.

Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, nếu được gửi một thông điệp đến các nhà quản lý giáo dục, phụ huynh và toàn xã hội, ông mong muốn điều gì?

Nhân ngày 20/11, tôi mong chúng ta cùng hướng tới một “khế ước xã hội mới” cho nghề giáo. Trong “khế ước” ấy, mỗi bên có phần trách nhiệm của mình. Các nhà quản lí bảo đảm điều kiện thực hiện đi cùng với yêu cầu đặt ra: giảm gánh nặng không cần thiết, tăng nguồn lực, quan tâm đời sống và sự phát triển nghề nghiệp của giáo viên, xây dựng cơ chế quản trị dân chủ, minh bạch và nhân văn.

Các bậc phụ huynh đồng hành thực chất với nhà trường, chọn đối thoại thay vì vội vàng phán xét khi có vấn đề phát sinh, bởi giáo dục con trẻ là trách nhiệm chung của gia đình và nhà trường.

Toàn xã hội thể hiện sự tôn vinh không chỉ bằng lời chúc, bó hoa ngày 20/11 mà bằng sự tôn trọng nghề nghiệp trong từng ngày, bằng môi trường làm việc an toàn và cách ứng xử có văn hóa với người thầy.

Đổi lại, đội ngũ nhà giáo và các cơ sở đào tạo giáo viên cam kết bằng chất lượng giáo dục cao nhất, đạo đức nghề nghiệp và tinh thần đổi mới không ngừng. Sự tôn vinh lớn nhất dành cho nhà giáo chính là việc kiến tạo một hệ sinh thái mà ở đó người thầy được sống trọn vẹn với nhân phẩm và lý tưởng nghề nghiệp mỗi ngày.

Cảm ơn ông!

Cùng chuyên mục

Những người thầy lặng lẽ truyền nghề trong bệnh viện

Những người thầy lặng lẽ truyền nghề trong bệnh viện

TPO - Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 là dịp để nhớ đến những người thầy đã lặng lẽ truyền nghề trong bệnh viện. Ở Bạch Mai, bài học của nghề y bắt đầu từ giảng đường, tiếp tục trong những buổi giao ban và nhiều khi được ghi nhớ suốt đời từ một lần thăm khám bên giường bệnh.

Với thầy Khương, sự tiến bộ của học trò là động lực để thầy gắn bó với nghề

Gieo niềm tin ở ngôi trường đặc biệt

TP - Những ngày này, khi nhiều trường học rộn ràng chuẩn bị các hoạt động chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, công việc của những người thầy ở Trường Giáo dưỡng số 3 vẫn diễn ra theo nhịp điệu riêng.

Chủ tịch Hà Nội: Yêu cầu giải quyết khó khăn về trường lớp, giảm áp lực cho giáo viên

Chủ tịch Hà Nội: Yêu cầu giải quyết khó khăn về trường lớp, giảm áp lực cho giáo viên

TPO - Phát biểu tại Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội) chiều 19/11, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu ngành Giáo dục chuyển mạnh từ chú trọng truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực người học, đồng thời tập trung giải quyết những khó khăn về trường lớp, đội ngũ giáo viên, nhất là tại các nơi có tốc độ đô thị hóa nhanh.

Yếu tiếng Anh: Điểm nghẽn khiến người đi làm bỏ lỡ cơ hội thăng tiến

Yếu tiếng Anh: Điểm nghẽn khiến người đi làm bỏ lỡ cơ hội thăng tiến

Giữa thị trường lao động cạnh tranh, chuyên môn và kinh nghiệm là nền tảng để người đi làm khẳng định năng lực. Tuy nhiên, khi môi trường việc làm ngày càng quốc tế hoá, tiếng Anh trở thành lợi thế quan trọng để làm việc với đối tác nước ngoài, tham gia các dự án đa quốc gia hay mở rộng cơ hội thăng tiến. Không ít người dù có năng lực và thâm niên vẫn khó bứt phá sự nghiệp chỉ vì chưa đủ tự tin sử dụng tiếng Anh.

Lê Ánh Academy kỷ niệm 15 năm đào tạo gắn liền thực tiễn

Lê Ánh Academy kỷ niệm 15 năm đào tạo gắn liền thực tiễn

Từ trăn trở của một cử nhân mới ra trường, Lê Ánh Academy ra đời năm 2011 bằng những lớp kế toán thực hành do chính người làm nghề đứng lớp. 15 năm sau, lễ kỷ niệm của đơn vị trở thành dịp tri ân những người thầy đã dẫn lối cho nhiều thế hệ người trẻ bước vào nghề.

Thứ trưởng Bộ giáo dục: Công nghệ không thể thay thế sự thấu hiểu, tình yêu thương và truyền cảm hứng

Thứ trưởng Bộ giáo dục: Công nghệ không thể thay thế sự thấu hiểu, tình yêu thương và truyền cảm hứng

TPO - Phát biểu tại Lễ tuyên dương Nhà giáo tiêu biểu năm 2026 diễn ra hôm nay (19/11), Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh, trong kỷ nguyên số và bùng nổ trí tuệ nhân tạo, công nghệ có thể cung cấp tri thức nhưng không thể thay thế sự thấu hiểu, tình yêu thương và khả năng truyền cảm hứng của người thầy.

Bộ GD&ĐT vinh danh 335 nhà giáo tiêu biểu

Bộ GD&ĐT vinh danh 335 nhà giáo tiêu biểu

TPO - Hơn 70 giáo viên, đại diện cho 335 thầy cô giáo xuất sắc trên toàn quốc được Bộ GD&ĐT vinh danh trong Lễ kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và tuyên dương Nhà giáo tiêu biểu năm 2026.

Thêm hàng chục học sinh Đồng Nai nhập viện

Thêm hàng chục học sinh Đồng Nai nhập viện

TPO - Đến khoảng 10 giờ sáng, Bệnh viện đa khoa khu vực Long Khánh đã tiếp nhận thêm nhiều bệnh nhân có triệu chứng nôn ói, đau bụng, tiêu chảy là học sinh một trường liên cấp trên địa bàn nâng tổng số người nhập viện 68 trường hợp.

Vinschool phát triển tài năng học sinh theo lộ trình cá nhân hóa

Vinschool phát triển tài năng học sinh theo lộ trình cá nhân hóa

Giáo dục tài năng không chỉ dừng lại ở việc phát hiện và bồi dưỡng những học sinh có thành tích xuất sắc, mà còn hướng tới phát triển tiềm năng riêng của mỗi em. Làm thế nào để nhận diện đúng tiềm năng của từng cá nhân, tạo điều kiện để năng lực nổi trội được phát triển chuyên sâu và chuyển hóa thành những đóng góp có giá trị?

Giáo dục cá nhân hóa tại VUS: Khi mỗi giờ học được thiết kế bằng sự tận tâm

Giáo dục cá nhân hóa tại VUS: Khi mỗi giờ học được thiết kế bằng sự tận tâm

Không có công thức chung nào cho việc học ngoại ngữ, bởi mỗi học viên đều có nhịp điệu phát triển riêng. Suốt gần 30 năm qua, VUS luôn lấy người học làm trung tâm và là kim chỉ nam cho giáo dục cá nhân hóa. Đằng sau mỗi bước tiến vững vàng của học viên luôn là sự đồng hành tận tâm và đúng hướng của đội ngũ thầy cô.

“TTC - Nâng bước thành công”: Bền bỉ tiếp sức học sinh đến trường

“TTC - Nâng bước thành công”: Bền bỉ tiếp sức học sinh đến trường

Bớt một phần lo toan chi phí học tập, có thêm phương tiện đến trường là những hỗ trợ thiết thực với học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Năm 2026, chương trình “TTC - Nâng bước thành công” tiếp tục mang học bổng và xe đạp đến với học sinh, tiếp sức cho những nỗ lực học tập của các em.

‘Nốt lặng’ trong dịp tri ân

‘Nốt lặng’ trong dịp tri ân

TPO - Không ít giáo viên chủ động nhắn phụ huynh không tặng quà dịp 20/11, thậm chí tìm cách gửi trả những món quà phụ huynh gửi tặng. Đằng sau lựa chọn này không chỉ là mong muốn giảm áp lực cho cha mẹ học sinh, mà còn là nỗi e ngại về những định kiến, nghi ngờ có thể nảy sinh quanh nghề giáo.

Hơn 20 năm đi tìm học trò, giữ những ước mơ không dang dở

Hơn 20 năm đi tìm học trò, giữ những ước mơ không dang dở

TPO - Thấu hiểu những khó khăn của học sinh dân tộc Khmer tại quê hương, cô Lý Vũ Phương Khanh, giáo viên Trường THCS Tân Thạnh (TP. Cần Thơ), kiên trì đến từng nhà vận động học sinh trở lại trường, đồng thời đổi mới phương pháp giảng dạy để khơi dậy niềm yêu thích học tập. Cô là một trong 34 giáo viên tiêu biểu toàn quốc được tuyên dương tại chương trình “Chia sẻ cùng thầy cô” năm 2026 do Trung ương Hội LHTN Việt Nam tổ chức.