Liên quan vụ đốn hạ cây xà cừ ven đường khiến một người đi xe máy tử vong tại xã Quảng Bình (tỉnh Thanh Hóa), luật sư Phan Văn Chiều - Giám đốc Công ty Luật TNHH Hà Châu (Đoàn Luật sư Hà Tĩnh), cho rằng đây là vụ việc nghiêm trọng, cần điều tra toàn diện để xác định nguyên nhân và trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức liên quan.
Theo luật sư Chiều, việc Công an xã Quảng Bình triệu tập ông Nguyễn Quang Thọ (SN 1983, trú xã Quảng Bình), người trực tiếp cưa cây, để làm rõ dấu hiệu của hành vi “Vô ý làm chết người” là phù hợp với diễn biến ban đầu. Tuy nhiên, để xác định ông Thọ có phải chịu trách nhiệm hình sự hay không, cần làm rõ nhiều tình tiết quan trọng.
Trước hết, cần xác định việc cưa cây có được cơ quan có thẩm quyền cho phép hay không? Ai là người thuê cưa? Người thực hiện công việc có chuyên môn, kinh nghiệm hay không?. Đặc biệt, do cây nằm sát tuyến đường có nhiều phương tiện qua lại, cần làm rõ trong quá trình cưa có bố trí người cảnh giới, điều tiết giao thông, khoanh vùng nguy hiểm hoặc đặt biển cảnh báo hay không?.
“Cần xác định toàn bộ diễn biến từ thời điểm bắt đầu cưa cây đến khi cây đổ. Trên cơ sở đó mới đánh giá được người cưa cây có lỗi hay không, nếu có thì lỗi ở mức độ nào”, luật sư Phan Văn Chiều nhận định.
Theo luật sư, nếu kết quả điều tra cho thấy ông Thọ có hành vi cưa, chặt cây mà vô ý làm chết người nhưng không thuộc trường hợp vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính, có thể xem xét trách nhiệm hình sự về tội “Vô ý làm chết người” theo Điều 128 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017. Ở trường hợp này, người phạm tội có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.
Trong khi đó, nếu cơ quan điều tra xác định việc cưa cây đã vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính và chính hành vi vi phạm là nguyên nhân dẫn đến hậu quả chết người, trách nhiệm hình sự có thể được xem xét theo Điều 129 Bộ luật Hình sự. Mức phạt đối với người cưa cây có thể bị phạt từ 1 đến 5 năm. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm.
Ngoài người trực tiếp cưa cây, theo luật sư, trách nhiệm của hộ dân thuê người cưa cây (nếu có) cũng cần được làm rõ. Bởi đây là cây thuộc quyền quản lý của hộ gia đình và việc cưa cây được thực hiện theo yêu cầu của chủ cây.
Nếu hộ dân tự thuê người thực hiện công việc nhưng không bảo đảm điều kiện an toàn, không lựa chọn người có chuyên môn hoặc không thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ người đi đường, cơ quan chức năng cần xem xét trách nhiệm dân sự và các trách nhiệm pháp lý khác nếu có căn cứ.
Theo Điều 604 Bộ luật Dân sự 2015, chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý cây cối phải bồi thường thiệt hại do cây cối gây ra theo quy định pháp luật.
Bên cạnh đó, Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 quy định người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ các trường hợp luật định.
Ngoài ra, trong vụ việc này, luật sư Chiều cho rằng, không thể bỏ qua khả năng xem xét người đi xe máy có lỗi trong việc góp phần dẫn đến hậu quả. Nếu quá trình cưa cây đã được thực hiện đúng quy định, có cảnh báo, có người điều tiết giao thông nhưng người đi đường không tuân thủ, cố tình đi vào khu vực nguy hiểm thì tình tiết này cần được xem xét khi đánh giá trách nhiệm của người cưa cây và những người liên quan.
“Điều quan trọng nhất là phải xác định nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hậu quả chết người và mức độ lỗi của từng bên. Việc cây đổ gây chết người chưa đủ để mặc nhiên kết luận người cưa cây phạm tội”, luật sư thông tin.
Về trách nhiệm bồi thường, trường hợp tính mạng bị xâm phạm, Điều 591 Bộ luật Dân sự 2015 quy định các khoản thiệt hại có thể bao gồm chi phí hợp lý cho việc mai táng, tiền cấp dưỡng cho những người mà người bị thiệt hại có nghĩa vụ cấp dưỡng, các thiệt hại khác theo quy định và khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần cho thân nhân người bị thiệt hại.
Liên quan vụ việc, bà Trịnh Thị Nguyên, Chủ tịch UBND xã Quảng Bình, cho biết trước mùa mưa bão hằng năm, địa phương xây dựng kế hoạch cắt tỉa cây xanh tại các khu vực. Tuy nhiên, cây xà cừ trong vụ việc là cây của một hộ gia đình.
Theo bà Nguyên, do cây đã chết nên hộ dân tự thuê người đến cắt. Chính quyền địa phương cũng yêu cầu các thôn, xóm đảm bảo an toàn khi cưa, cắt cây, nhất là tại những tuyến đường có đông người và phương tiện qua lại.
Trước đó, như đã thông tin, khoảng 8h20 ngày 9/9, ông Nguyễn Quang Thọ đang cắt thuê cây xà cừ cho một hộ dân tại tuyến Tỉnh lộ 511 (đường 4A), đoạn qua thôn Hiền Tây (xã Quảng Bình, tỉnh Thanh Hóa). Khi cây đang đổ, ông N.M.T. (SN 1958) điều khiển xe máy đi qua thì bị cây đè trúng, ngã xuống đường và bất tỉnh.
Nạn nhân được người dân đưa đi cấp cứu nhưng không qua khỏi. Ghi nhận tại hiện trường, cây xà cừ đã chết, thân lớn, nhiều cành khô. Khu vực xảy ra vụ việc có lượng phương tiện qua lại liên tục.
