Ngày 8/9, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã thông báo về việc thu giữ "một trong những tàu lặn thông minh, không người lái hiện đại nhất" thuộc biên chế quân đội Mỹ.
Đoạn video được phía Iran công bố cho thấy một phương tiện hình trụ màu xám kim loại, hình dáng giống ngư lôi, dài khoảng 5,8 m, rộng 1,2 m và nặng khoảng 2,7 tấn.
Thiết bị này mang tên Dive-LD, được thiết kế để giám sát tầm xa và thực hiện các nhiệm vụ dưới biển khác. Dive-LD thuộc thế hệ vũ khí không người lái quân sự mới, có khả năng hoạt động trong nhiều ngày mà cần rất ít sự can thiệp của con người.
Các đại sứ quán Iran trên khắp thế giới đã ca ngợi thành tích này của quân đội. Đại sứ quán Iran tại Ghana, trong một bài đăng trên X, viết rằng: "Chúng tôi đã vớt nó lên dễ dàng như nhặt một chai nhựa trong lưới đánh cá vậy. Nó còn nguyên vẹn hoàn toàn. Xin chia buồn với người nào đang cầm cần điều khiển”.
"Lễ 'đập hộp' do các kỹ sư của chúng tôi thực hiện sẽ diễn ra vào sáng mai!", Đại sứ quán Iran tại Hyderabad (Ấn Độ) viết trên X.
Tuy nhiên, Quân đội Mỹ và công ty Anduril đã giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của vụ việc.
Ông Tim Hawkins - đại diện Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết: “Chiếc tàu lặn bị lỗi này là một mẫu cũ, không thu thập dữ liệu nhạy cảm cũng như không mang theo bất kỳ thiết bị sonar hay radar mật nào”. Công ty Anduril chưa phản hồi yêu cầu bình luận.
Trước đây, Washington từng coi việc để mất các vũ khí không người lái tiên tiến vào tay Iran là một vấn đề nghiêm trọng. Sau khi Iran thu giữ một chiếc máy bay không người lái (UAV) trinh sát tàng hình RQ-170 Sentinel vào năm 2011, Tổng thống Mỹ khi đó là ông Barack Obama đã công khai yêu cầu Tehran trả lại chiếc máy bay này.
Sau đó, Iran tuyên bố đã sao chép công nghệ từ chiếc UAV và công bố các mẫu máy bay do nước này tự sản xuất, với thiết kế dường như chịu ảnh hưởng lớn từ nguyên mẫu của Mỹ.
Gần đây hơn, quân đội Mỹ đã phải nhanh chóng hành động để ngăn chặn lực lượng Iran chiếm giữ công nghệ hàng hải không người lái của nước này. Theo Hải quân Mỹ, vào năm 2022, một tàu tuần tra và trực thăng MH-60S Seahawk của Mỹ đã được triển khai sau khi một tàu hải quân Iran cố gắng kéo đi một chiếc tàu mặt nước không người lái Saildrone tại vùng Vịnh.
Các nhà phân tích cho rằng Iran khó có thể đạt được lợi thế quân sự mang tính quyết định từ chiếc tàu không người lái Saildrone bị thu giữ. Tuy nhiên, sự việc vẫn là một thắng lợi về mặt tuyên truyền cho Tehran, đồng thời là một bước lùi gây khó xử cho nỗ lực thể hiện ưu thế công nghệ của Washington.
Tương tự với vụ việc thu giữ tàu lặn Dive-LD mới nhất, Farzin Nadimi - chuyên gia cấp cao tại Viện Washington về Chính sách Cận Đông - nhận định: “Tất nhiên Iran cũng sẽ tận dụng mọi cơ hội để biến nó thành một thắng lợi về mặt tuyên truyền. Ngoài ra, việc này còn có thể giúp Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran chế tạo các phiên bản tàu lặn cải tiến dựa trên những thiết kế của chính họ”.
Bryan Clark - nghiên cứu viên cấp cao kiêm giám đốc Trung tâm Công nghệ và Thiết kế Quốc phòng thuộc Viện Hudson - nhận định, Iran gần như chắc chắn sẽ tìm cách tháo dỡ phần cứng của chiếc tàu lặn không người lái này, nhưng phần mềm của nó lại có các cơ chế phòng vệ tích hợp sẵn. Ông cho biết các kỹ sư Iran "hoàn toàn có thể thực hiện kỹ thuật đảo ngược đối với các hệ thống cơ khí", đồng thời dẫn chứng kinh nghiệm của Tehran với các máy bay Mỹ từng bị họ thu giữ trước đây.
Vụ việc này cũng làm nổi bật sự thiếu đồng nhất trong thông tin từ phía Anduril và khách hàng của công ty là Hải quân Mỹ.
Các quan chức Hải quân cho biết, Dive-LD là mẫu thiết bị đời cũ đã gặp sự cố kỹ thuật và bị lực lượng Iran thu giữ sau khi nó bị trôi dạt bất động trên mặt nước.
Trong khi đó, Anduril từng quảng bá Dive-LD là mẫu phương tiện lặn tự hành cỡ lớn "đáng tin cậy và linh hoạt nhất" hiện có, với khả năng hoạt động liên tục tới 10 ngày trong những điều kiện khắc nghiệt. Ngoài việc được Hải quân Mỹ sử dụng, Dive-LD còn đóng vai trò là nền tảng thử nghiệm để phát triển Ghost Shark - mẫu thiết bị lặn không người lái cỡ lớn mới của Úc.
