Elon Musk nổi giận

Ngày 8/9, phim tài liệu Musk của Alex Gibney được trình chiếu ngoài chương trình tranh giải tại Liên hoan phim Venice 2026.

Mặc dù thời lượng gần 4 giờ, khán giả bên trong rạp chiếu phim nổi tiếng Palazzo del Cinema ở Lido (Italy) dường như bị cuốn hút hoàn toàn bởi tác phẩm về người đàn ông giàu nhất thế giới.

Theo Variety, phim nhận tràng pháo tay kéo dài khoảng 4 phút. Một người trong đám đông còn hét lên “Cảm ơn!” khi tiếng hoan hô dần lắng xuống. Tờ The Hollywood Reporter ghi nhận tràng pháo tay diễn ra trong 5 phút.

Dù có chút sai số, sự hưởng ứng trên phần nào cho thấy tín hiệu tích cực từ người xem.

3 giờ 45 phút giải mã Elon Musk

Musk có thời lượng chính xác khoảng 3 giờ 45 phút, có tên trong danh sách những phim dài nhất liên hoan phim năm nay. Phim là kết quả của quá trình Gibney theo đuổi Musk trong gần bốn năm, bắt đầu từ cuối năm 2022.

Ban đầu, đạo diễn từng thắng giải Oscar dự định thực hiện tác phẩm ngắn hơn, nhưng dự án liên tục mở rộng khi Musk ngày càng can dự sâu vào chính trị Mỹ, đặc biệt là mối quan hệ với Tổng thống Donald Trump và vai trò tại Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE).

Gibney không xây dựng Musk theo hướng tiểu sử tuyến tính đơn thuần. Tác phẩm lần lượt đi qua hành trình từ Zip2, PayPal, Tesla, SpaceX đến Twitter/X, rồi mở rộng sang Starlink, trí tuệ nhân tạo, hoạt động chính trị và ảnh hưởng của Musk đối với các cuộc tranh luận xã hội. Câu hỏi trung tâm không phải Elon Musk đã làm được những gì, mà là vì sao một cá nhân có thể sở hữu quá nhiều quyền lực đến vậy.

Điểm đáng chú ý là tỷ phú giàu nhất thế giới từ chối tham gia dự án. Đạo diễn sử dụng hình ảnh đại diện được tạo bằng công nghệ máy tính và AI, cho nhân vật này nói những câu Musk từng phát biểu trước truyền thông.

Truyền thông Mỹ đánh giá đây là lựa chọn vừa mang tính kỹ thuật, vừa có dụng ý châm biếm. Musk không ít lần chia sẻ về khả năng con người đang sống trong thế giới mô phỏng. Gibney tạo ra “Musk mô phỏng” để đáp trả chính những phát ngôn của doanh nhân sinh năm 1971. Đạo diễn cho biết ê-kíp đã tham vấn luật sư trước khi sử dụng hình ảnh này.

Phim cũng quy tụ nhiều nhân vật có liên quan mật thiết đến Musk, bao gồm người vợ đầu Justine Musk, cha ông Errol Musk, đồng sáng lập Tesla Martin Eberhard, nhà báo Kara Swisher, nhà báo công nghệ Zoë Schiffer và Ashley St. Clair - nữ nhà văn kiêm người có tầm ảnh hưởng đã sinh con thứ 13 cho Musk.

Một trong những chi tiết gây chú ý nhất là lời kể của St. Clair. Cô cho biết đã từ chối thỏa thuận trị giá 40 triệu USD nhằm giữ im lặng về mối quan hệ giữa họ.

Tại Venice, St. Clair tiếp tục khẳng định không ký thỏa thuận là lựa chọn giữa sự giàu có về vật chất và việc được nói ra câu chuyện của mình.

Gibney không cố biến Musk thành nhân vật phản diện đơn giản. Phim vẫn thừa nhận những thành tựu đáng kể trong giai đoạn đầu sự nghiệp của ông. Theo The Guardian, Gibney cho thấy sự say mê của Musk đối với kỹ thuật và không gian. Thành công của SpaceX, đặc biệt sau những lần phóng thất bại ban đầu, được nhìn nhận như một phần lý giải tại sao Musk có sức hút lớn đối với công chúng đến vậy.

Từ những ưu điểm đó, phim phản ánh được sự đối lập về sau. Elon không còn sự say mê thuần túy với những điều ông yêu thích, mà chuyển sang lòng tham không kiểm soát và ảo tưởng điên rồ.

Đánh giá tích cực từ giới chuyên môn

Nhìn chung, đánh giá từ giới chuyên môn về Musk là tích cực. Phim nhận điểm “cà chua tươi” 100% từ trang đánh giá Rotten Tomatoes, với 11 lời bình từ người có chuyên môn, tính đến ngày 9/9.

Owen Gleiberman của Variety gọi Musk là tác phẩm “đanh thép và quan trọng”. Ông khen ngợi đạo diễn vì làm được điều khó: tập hợp hàng loạt câu chuyện vốn đã xuất hiện rải rác trên báo chí thành bức tranh hoàn chỉnh về Musk.

Phim không tạo ra quá nhiều thông tin hoàn toàn mới, nhưng đặt những mảnh ghép cũ cạnh nhau để cho thấy sự nhất quán về tham vọng, quyền lực và cách Musk xây dựng hình ảnh cá nhân.

The Hollywood Reporter đánh giá cao cách Gibney xử lý sự vắng mặt của Musk bằng “Musk AI”, gọi đây là lựa chọn sáng tạo nổi bật.

Theo cây viết Patrick Brzeski, những thông tin trong phim phần lớn không mới, nhưng cách sắp xếp khiến chúng trở nên thuyết phục và gây cảm giác lạnh gáy.

Ryan Lattanzio của IndieWire mô tả bộ phim như bản tổng kết “đáng báo động” về cách Musk vươn lên quyền lực, đồng thời đặt câu hỏi về môi trường chính trị - xã hội đã giúp hình thành biểu tượng này.

Cuộc khẩu chiến giữa Elon Musk và Alex Gibney

Cuộc đối đầu giữa Musk và Gibney thực tế bắt đầu từ trước khi bộ phim hoàn thành. Khi dự án được công bố năm 2023, Musk lập tức gọi nó là “hit piece” - tác phẩm được thực hiện với mục đích công kích cá nhân. Gibney đáp lại bằng câu hỏi: “Làm sao ông biết được?”.

Sau đó, Musk tiếp tục công kích đạo diễn, gọi nhà làm phim 72 tuổi là “douche” - từ lóng trong tiếng Anh mang ý nghĩa xúc phạm, hiểu nôm na là “tên khốn”. Gibney đáp lại bằng cách chơi chữ: “Douché” - trong tiếng Pháp có nghĩa “tắm rửa sạch sẽ”.

Ông chủ Tesla tiếp tục chỉ trích Gibney có thành kiến và sẽ làm ra bộ phim tồi tệ nhất có thể về ông.

Những lời chỉ trích này được đưa ra trong khi Musk không tham gia phỏng vấn cho tác phẩm. Reuters cho biết Gibney cố gắng tiếp cận Musk ngay từ đầu nhưng không thành công.

Sau buổi công chiếu ở Venice, Musk tiếp tục phản ứng trên X, lần này nhắm vào tạp chí People vì đăng bài về bộ phim. Ông đặt câu hỏi liệu People còn tồn tại hay không, còn tuyên bố hơn một thập kỷ không nhìn thấy bất kỳ bản in nào của tạp chí này.

Ở chiều ngược lại, Gibney nói rằng điều khiến ông bất ngờ nhất trong quá trình thực hiện Musk không phải bí mật chấn động nào, mà là nỗi sợ của những người từng làm việc hoặc có quan hệ với tỷ phú 55 tuổi.

Đạo diễn cho biết nhiều người từ chối xuất hiện vì sợ hậu quả, ngay cả những người từng ủng hộ Musk cũng nói cần được ông cho phép trước khi trả lời phỏng vấn.