Khi nào trẻ cần can thiệp y khoa để xác định giới tính đúng?

TPO - Rối loạn phát triển giới tính (DSD) là vấn đề còn ít được biết đến nhưng ảnh hưởng sâu sắc đến tương lai của trẻ. Phóng viên Báo Tiền Phong đã trao đổi với bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Văn Phúc, Khoa Nam học – Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 để làm rõ hơn về tình trạng này.

Nhiều người nghĩ rằng giới tính của trẻ được xác định ngay khi sinh. Vì sao vẫn có trường hợp không thể phân định rõ ràng, thưa bác sĩ?

Đa số trẻ khi sinh có cơ quan sinh dục ngoài rõ ràng. Tuy nhiên vẫn có một nhóm nhỏ sinh ra với cơ quan sinh dục không điển hình, khiến việc xác định giới tính gặp khó khăn. Đây là nhóm trẻ thuộc rối loạn phát triển giới tính – DSD. Tình trạng này xảy ra khi nhiễm sắc thể (XX hoặc XY), hormone sinh dục và hình thể bên ngoài không thống nhất. Có trẻ mang bộ gen nam nhưng biểu hiện giống nữ; hoặc ngược lại. Những bất thường có thể liên quan tới quá trình hình thành tuyến sinh dục trong thai kỳ, sự thiếu hụt hoặc không đáp ứng hormone, cấu trúc cơ quan sinh dục ngoài không hoàn thiện, tuyến sinh dục nằm sai vị trí hoặc bất thường nhiễm sắc thể.

img-1636.jpg
Bác sĩ BV Trung ương Quân đội 108 phẫu thuật trả lại giới tính thật cho bệnh nhi.

Vậy phụ huynh cần nhận biết những dấu hiệu nào để nghi ngờ DSD?

Ở trẻ sơ sinh, dấu hiệu dễ thấy nhất là cơ quan sinh dục ngoài không rõ ràng, lỗ tiểu nằm bất thường, không sờ thấy tuyến sinh dục hai bên hoặc có biểu hiện “nửa nam – nửa nữ”. Ở trẻ lớn hơn, biểu hiện có thể là không có kinh dù hình thể giống nữ, dậy thì không phù hợp với giới đang nuôi, hoặc thay đổi đặc điểm cơ thể theo hướng ngược giới. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa Nam học – Nội tiết – Di truyền để đánh giá toàn diện.

Một số người hiểu nhầm rằng phẫu thuật xác định giới tính là “chọn giới tính cho trẻ”. Quan điểm của bác sĩ thế nào?

Đây là hiểu lầm rất lớn. Phẫu thuật trong DSD không phải thay đổi hay lựa chọn giới tính, mà là đưa cơ thể về đúng giới tính sinh học thật sự dựa trên nhiễm sắc thể, hormone và tuyến sinh dục. Khi hệ thống sinh học đã rõ ràng, việc can thiệp giúp trẻ phát triển hài hòa, giảm nguy cơ rối loạn tâm lý và hỗ trợ hình thành bản dạng giới tự nhiên.

Thời điểm nào được xem là phù hợp để can thiệp phẫu thuật, thưa bác sĩ?

Can thiệp chỉ được thực hiện sau khi có đầy đủ chẩn đoán. Trẻ phải được đánh giá bởi đội ngũ đa chuyên khoa gồm Nam học, Nội tiết, Nhi khoa, Di truyền, Tâm lý và chẩn đoán hình ảnh. Các xét nghiệm như nhiễm sắc thể đồ, đánh giá hormone, xác định vị trí tuyến sinh dục và khảo sát giải phẫu là bắt buộc.

Với trẻ có bất thường rõ ngay sau sinh, thời điểm lý tưởng để phẫu thuật là 6–18 tháng tuổi, khi mô mềm dễ chỉnh hình và trẻ chưa hình thành bản dạng giới ổn định. Nếu bất thường chỉ xuất hiện khi dậy thì, việc can thiệp cần được thực hiện trước 10–12 tuổi để tránh phát triển “lệch pha”. Trường hợp tuyến sinh dục nằm trong ổ bụng hoặc ống bẹn – nhóm có nguy cơ ung thư cao trẻ cần phẫu thuật sớm để giảm nguy cơ bệnh lý và hỗ trợ xác định giới tính.

Ngoài phẫu thuật, tâm lí có vai trò như thế nào trong điều trị DSD?

Rất quan trọng. Trẻ và gia đình phải được tư vấn để hiểu rõ giới sinh học, ổn định cảm xúc, định hình bản dạng giới, đồng thời giảm áp lực kỳ thị và chuẩn bị tâm lý cho quá trình điều trị dài hạn. Đội ngũ tâm lý – xã hội học luôn đồng hành trong suốt quá trình.

Nếu phát hiện muộn hoặc không điều trị, trẻ có thể gặp những nguy cơ gì?

Phát hiện muộn có thể dẫn đến khủng hoảng bản dạng giới, tự ti, rối loạn tâm lý dậy thì, suy giảm chức năng nội tiết hoặc nguy cơ ung thư tuyến sinh dục ẩn. Việc can thiệp cũng trở nên phức tạp và kém hiệu quả hơn khi cơ thể đã phát triển ổn định. Ngược lại, phát hiện sớm và điều trị đúng giúp trẻ phát triển tự nhiên, hòa nhập xã hội và có cuộc sống trọn vẹn hơn.
Điều quan trọng nhất là đưa trẻ đến cơ sở chuyên sâu về DSD càng sớm càng tốt. Những nơi này có đầy đủ đội ngũ Nam học, Nội tiết, Di truyền, Tâm lý và Ngoại khoa. Chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời sẽ mang lại cho trẻ cơ hội sống đúng với bản thân, cả về thể chất lẫn tinh thần.

Cảm ơn bác sĩ!

Cùng chuyên mục

Những cải tiến giúp Bobby trở thành tã trẻ em hàng đầu được tin dùng tại Việt Nam

Những cải tiến giúp Bobby trở thành tã trẻ em hàng đầu được tin dùng tại Việt Nam

Chọn tã cho bé sơ sinh, ba mẹ quan tâm đến rất nhiều yếu tố nhỏ - vùng rốn còn non nớt, làn da thường xuyên tiếp xúc với phân lỏng đến sự thoải mái mỗi lần thay tã. Bobby phát triển các sản phẩm, tính năng từ chính những nhu cầu này: miếng lót sơ sinh, rãnh rốn Oheso, màng thấm phân lỏng giúp giảm phân dính da và Tã quần Mở Một Bên giúp mặc không cần nhấc cao chân; giúp ba mẹ chăm con nhẹ nhàng hơn ngay từ những ngày đầu.

Caryn ra mắt quần thấm hằng ngày - xử lý vấn đề ‘khó nói’ ở người cao tuổi

Caryn ra mắt quần thấm hằng ngày - xử lý vấn đề ‘khó nói’ ở người cao tuổi

Sau thời gian nghiên cứu và đầu tư công nghệ mới, thương hiệu tã người lớn số một Việt Nam Caryn cho ra đời sản phẩm Quần thấm hàng ngày - Caryn Like Underwear, giải pháp tiên phong xử lý các bất tiện do tình trạng són tiểu gây ra. Kết hợp khả năng thấm hút với thiết kế mỏng nhẹ, kín đáo, sản phẩm giúp người lớn tuổi chủ động hơn trong cuộc sống, tự tin ra ngoài kết nối, tận hưởng trọn vẹn tuổi hoàng kim.

Choáng ngợp với đặc quyền y tế thượng lưu của cư dân Vinhomes Riverside: Bệnh viện quốc tế ngay ngưỡng cửa

Choáng ngợp với đặc quyền y tế thượng lưu của cư dân Vinhomes Riverside: Bệnh viện quốc tế ngay ngưỡng cửa

Thay vì phải di chuyển xa để khám chuyên sâu, tìm kiếm bác sĩ giỏi hay thấp thỏm khi người thân cần cấp cứu, cư dân Vinhomes Riverside (Hà Nội) nay có thể tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng 5 sao ngay sát bên nhà. Không chỉ có thêm một bệnh viện quốc tế trong khu đô thị, cư dân còn hưởng loạt đặc quyền thiết thực, như tặng gói khám sức khỏe tổng quát cao cấp cho người cao tuổi và giảm 20% chi phí khám, chữa bệnh cho cả gia đình.

Liệu pháp miễn dịch mở rộng hướng tiếp cận mới trong điều trị các bệnh ung thư thường gặp ở phụ nữ

Liệu pháp miễn dịch mở rộng hướng tiếp cận mới trong điều trị các bệnh ung thư thường gặp ở phụ nữ

Chuyên gia trong nước và quốc tế cập nhật những tiến bộ trong điều trị ung thư vú tam âm, ung thư cổ tử cung và ung thư nội mạc tử cung, trong đó thảo luận các bằng chứng khoa học về liệu pháp miễn dịch, vai trò của dấu ấn sinh học và phối hợp đa chuyên khoa trong thực hành lâm sàng.

Cúm A diễn biến khó lường, người khỏe mạnh cũng có thể nguy kịch

Cúm A diễn biến khó lường, người khỏe mạnh cũng có thể nguy kịch

TPO - Cúm A là bệnh nhiễm virus đường hô hấp cấp tính do các chủng virus thuộc nhóm cúm A gây ra. Bệnh gặp ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là trẻ em dưới 5 tuổi, người trên 65 tuổi, người mắc bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai... Thời gian gần đây số người mắc cúm A đang gia tăng tại nhiều địa phương miền Bắc với những biến chứng nặng nề.

Năng lực chuyên sâu của Vinmec Phú Quốc phía sau những cuộc hồi sinh

Năng lực chuyên sâu của Vinmec Phú Quốc phía sau những cuộc hồi sinh

Giữa biển đảo, khi một ca bệnh nặng cần được can thiệp ngay, năng lực của đội ngũ tại chỗ trở thành điểm tựa cho sự sống. Tại Vinmec Phú Quốc, nền tảng chuyên môn vững vàng cùng khả năng phối hợp và kết nối chuyên gia toàn hệ thống giúp những quyết định cấp cứu được triển khai kịp thời, mở thêm cơ hội trở về với cuộc sống cho người bệnh.

Đái tháo đường gia tăng, gánh nặng biến chứng đáng lo ngại

Đái tháo đường gia tăng, gánh nặng biến chứng đáng lo ngại

TPO - Việt Nam hiện có khoảng 60% người mắc đái tháo đường chưa được chẩn đoán, trong khi hơn 55% bệnh nhân đã xuất hiện biến chứng. Cùng với đó, tình trạng thiếu i-ốt có dấu hiệu tái diễn, đặt ra yêu cầu tăng cường các biện pháp dự phòng và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Bộ Y tế phát cảnh báo khẩn về việc lộ thông tin người nhiễm HIV

Bộ Y tế phát cảnh báo khẩn về việc lộ thông tin người nhiễm HIV

TPO - Trước tình trạng một số thông tin chưa được kiểm chứng về các trường hợp lây nhiễm HIV lan truyền trên mạng xã hội, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) yêu cầu các địa phương khẩn trương rà soát công tác quản lý, bảo mật thông tin người nhiễm HIV, đồng thời phối hợp xử lý hành vi đưa tin sai sự thật, xâm phạm quyền riêng tư.

Bệnh viện Đa khoa Ba Vì: Hướng tới bệnh viện hạng I trước năm 2030

Bệnh viện Đa khoa Ba Vì: Hướng tới bệnh viện hạng I trước năm 2030

TPO - Từ một bệnh xá nhỏ với cơ sở vật chất và nhân lực còn nhiều thiếu thốn, sau 60 năm xây dựng và phát triển, Bệnh viện Đa khoa Ba Vì (Hà Nội) đã vươn lên trở thành cơ sở khám, chữa bệnh quy mô 500 giường kế hoạch, với đội ngũ nhân lực chất lượng cao, trang thiết bị hiện đại, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.

Đề nghị công an truy nguồn tin bịa đặt về bác sĩ ở Huế

Đề nghị công an truy nguồn tin bịa đặt về bác sĩ ở Huế

TPO - Bệnh viện Trung ương Huế đề nghị Công an TP. Huế xác minh nguồn gốc, truy tìm cá nhân phát tán thông tin sai sự thật liên quan đến một phó giám đốc trung tâm trực thuộc, đồng thời yêu cầu ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung vi phạm trên mạng xã hội.