Sức hút từ chính sách học bổng mới
Lãnh đạo một trường đại học (ĐH) tại Hà Nội chia sẻ, tuy đang trong giai đoạn đăng kí nguyện vọng nhưng đường dây nóng về tuyển sinh của trường nhận được rất nhiều ý kiến từ phụ huynh, thí sinh xung quanh chính sách học bổng cho các ngành học STEM.
Số liệu thống kê từ Bộ GD&ĐT cho thấy tác động rõ rệt của Nghị định số 179 quy định chính sách học bổng cho người học chương trình đào tạo các ngành khoa học cơ bản, kĩ thuật then chốt và công nghệ chiến lược ngay trong mùa tuyển sinh năm nay. Chỉ sau hai ngày mở cổng đăng kí xét tuyển trực tuyến, hệ thống đã ghi nhận gần 126.000/271.000 thí sinh chọn đăng kí vào các ngành STEM với khoảng 553.000 nguyện vọng, chiếm 46,4% tổng số thí sinh đã nhập nguyện vọng. Đặc biệt, có đến gần 89.000 thí sinh đăng kí xét tuyển trực tiếp vào các ngành thuộc danh mục được hưởng học bổng của Chính phủ.
Phát biểu tại Hội nghị Chính phủ với các địa phương về tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm 2026, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, năm học 2026-2027 là năm bản lề để ngành giáo dục tạo chuyển biến thực chất về cơ hội tiếp cận, chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực. Hiện nay, các ngành STEM chiếm khoảng 30% tổng số sinh viên và tiếp tục có xu hướng tăng mạnh. Việc gia tăng rõ rệt số lượng thí sinh đăng kí vào khối ngành này là dấu hiệu rất tích cực, cho thấy sự thích ứng nhanh chóng của người học trước những yêu cầu phát triển mới của đất nước.
Theo khung quy định tại Nghị định số 179, mức học bổng hỗ trợ hằng tháng dành cho sinh viên được chia làm 3 mức cụ thể tùy thuộc vào tính chất của từng chương trình đào tạo. Mức cao nhất là 5,5 triệu đồng/tháng dành riêng cho sinh viên thuộc các chương trình đào tạo tài năng trong danh mục ưu tiên. Mức tiếp theo là 4,2 triệu đồng/tháng áp dụng cho sinh viên theo học ngành vi mạch bán dẫn và các ngành khoa học cơ bản. Mức 3,7 triệu đồng/tháng dành cho sinh viên các ngành kĩ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Bộ GD&ĐT lưu ý để nhận được học bổng, tân sinh viên phải đáp ứng một trong hai tiêu chí bắt buộc. Thứ nhất, đạt giải Nhất, Nhì hoặc Ba trong kì thi chọn học sinh giỏi quốc gia hoặc quốc tế. Thứ hai, có tổng điểm thi tốt nghiệp THPT của ba môn trong tổ hợp xét tuyển (gồm môn Toán và hai trong số các môn Vật lí, Hóa học, Sinh học, tiếng Anh) đạt từ 22,5/30 điểm trở lên. Đồng thời, kết quả này phải nằm trong nhóm 30% thí sinh có điểm cao nhất cả nước ở nhóm ngành tương ứng.
Cơ chế xét duyệt học bổng dựa trên nguyên tắc công khai, minh bạch, chỉ căn cứ vào điểm số thực tế của các môn thi tốt nghiệp, hoàn toàn không sử dụng điểm quy đổi, điểm cộng hay điểm ưu tiên đối tượng, khu vực đối với 111 ngành thuộc danh mục quy định.
Các trường đại học tăng tốc hút sinh viên
Các cơ sở giáo dục ĐH lớn hàng đầu cả nước đã nhanh chóng rà soát và công bố danh sách các chương trình đào tạo được áp dụng học bổng này.
Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐH Quốc gia Hà Nội cho biết, năm học 2026-2027, có 27 chương trình đào tạo thuộc nhóm ngành khoa học cơ bản, kĩ thuật then chốt và công nghệ chiến lược được hưởng lợi từ chính sách. Sinh viên nhập học nếu đáp ứng đủ điều kiện quy định sẽ nhận gói hỗ trợ tương đương 37 đến 55 triệu đồng/năm học.
Trường ĐH Công nghệ, ĐH Quốc gia Hà Nội cũng khẳng định lợi thế lớn khi sở hữu các chương trình đào tạo phủ đều cả ba diện ưu tiên của Nghị định 179. Trong đó, nhóm 10 chương trình đào tạo tài năng thạc sĩ tích hợp bao gồm các ngành: Khoa học máy tính, mạng máy tính và truyền thông dữ liệu, hệ thống thông tin, kĩ thuật máy tính, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin (tích hợp kĩ thuật phần mềm), kĩ thuật cơ điện tử, kĩ thuật điện tử - viễn thông (tích hợp kĩ thuật điện tử), vật lí kĩ thuật, và công nghệ kĩ thuật sinh học (tích hợp công nghệ sinh học).
Nhóm ngành vi mạch bán dẫn của trường với hai ngành mũi nhọn là kĩ thuật máy tính và vật lí kĩ thuật. Cuối cùng là danh mục 18 ngành đào tạo thuộc nhóm khoa học cơ bản, kĩ thuật then chốt và công nghệ chiến lược như công nghệ sinh học, khoa học dữ liệu, khoa học máy tính, cơ kĩ thuật, kĩ thuật robot, kĩ thuật không gian, kĩ thuật điều khiển và tự động hóa... Nhà trường lưu ý việc xét cấp học bổng sẽ được thực hiện trong phạm vi chỉ tiêu của từng ngành dựa trên nguyên tắc cạnh tranh công bằng sau khi sinh viên hoàn thành thủ tục nhập học.
Tại ĐH Bách khoa Hà Nội, theo đề án của trường, có 7 chương trình đào tạo tài năng được hưởng mức học bổng cao nhất 5,5 triệu đồng/tháng. Đối với mức hỗ trợ 4,2 triệu đồng một tháng, trường có 2 chương trình ĐH và 1 chương trình kĩ sư chuyên sâu thuộc ngành vi mạch bán dẫn. Ngoài ra, 44 chương trình đào tạo khác thuộc khối kĩ thuật then chốt của ĐH Bách khoa Hà Nội cũng nằm trong danh sách dự kiến hưởng học bổng theo Nghị định 179 của Chính phủ.
Theo tính toán của Bộ GD&ĐT, năm nay có khoảng trên 22.000 sinh viên trúng tuyển năm 2025 và khoảng trên 30.000 sinh viên trúng tuyển sắp tới nhận học bổng theo Nghị định 179. Đây là cơ hội để các trường hút được nhóm thí sinh có chất lượng theo học.
Nếu xét 2 tổ hợp có số lượng thí sinh dự thi đông nhất và là nguồn tuyển chính của các ngành STEM là A00 (Toán, Lí, Hóa) với 148.889 thí sinh dự thi; tổ hợp A01 (Toán, Lí, Anh) với 152.833 thí sinh dự thi sẽ có những dự báo cụ thể. Ở tổ hợp A00, số thí sinh đạt từ 22,5 điểm trở lên là 38.932 thí sinh, chiếm khoảng 26,15% trên tổng số thí sinh. Đối với tổ hợp A01, tổng số thí sinh đạt từ 22,5 điểm trở lên 25.263 thí sinh, chiếm khoảng 16,53% tổng số thí sinh dự thi. Như vậy số lượng thí sinh đạt từ 22,5 điểm trở lên ở 2 tổ hợp này không lớn và nằm trong tỉ lệ 30% thí sinh đạt điểm cao.
Tuy nhiên, ở mỗi ngành, chỉ tiêu khác nhau nên tính trong tỉ lệ từng ngành, rất có thể thí sinh điểm cao hơn không được nhận học bổng (nếu ngành đó ít chỉ tiêu và điểm chuẩn cao), nhưng thí sinh điểm thấp hơn ở ngành khác lại được nhận.
Trong định hướng trình Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển giáo dục ĐH, Bộ GD&ĐT xác định đây là hạ tầng tri thức chiến lược của quốc gia. Nhằm hiện thực hóa mục tiêu này, bộ đang hoàn thiện Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030, dự kiến tập trung đầu tư mạnh cho 30 cơ sở giáo dục đại học trọng điểm và 50 trường cao đẳng chất lượng cao.
Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, bộ đã phê duyệt tổng cộng 90 chương trình đào tạo tài năng và các chương trình vi mạch bán dẫn trên toàn quốc, đồng thời quyết liệt chỉ đạo các trường rà soát, mạnh dạn đóng những ngành không còn phù hợp để tập trung nguồn lực cho chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo.
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị tăng cường các điều kiện bảo đảm chất lượng cho năm học mới, đồng thời ưu tiên bố trí vốn đầu tư công, bảo đảm chi ngân sách nhà nước cho giáo dục đại học đạt tối thiểu 3% tổng chi ngân sách theo đúng quy định pháp luật.
