Sốt giá theo mùa
Ngày 6/5, tại TPHCM, nhiều điểm bán dừa tươi ghi nhận lượng khách tăng cao xuyên suốt cả ngày. Ông Thanh, người bán dừa trên đường An Dương Vương (phường An Lạc) cho biết, dừa vừa chở ra đã có khách mua ngay, tình trạng nhộn nhịp kéo dài đến chiều tối.
Theo ông Thanh, nguyên nhân chính khiến giá dừa tăng là do thời tiết nắng nóng kéo dài, đồng thời chi phí vận chuyển cũng tăng. Trước đây, ông bán 20.000 đồng/3 trái, hiện giá đã lên 10.000 đồng/trái.
Tại nhiều điểm bán sỉ và lẻ khác, giá dừa cũng tăng hơn 50% so với nửa tháng trước. Chị Minh Hà (ngụ phường Gia Định) cho biết: “Trời nắng nóng nên ngày nào tôi cũng mua dừa cho các con uống giải nhiệt. Mấy hôm nay giá dừa tăng lên khoảng 50%, trước chỉ 8.000 đồng, nay đã lên 12.000 đồng/trái”.
Không chỉ ở các điểm bán lẻ, giá dừa tại các quán nước và cà phê cũng điều chỉnh tăng. Bà Hạnh, chủ quán nước trên đường Hoàng Sa (phường Xuân Hòa) nói rằng, trước đây bán dừa ướp lạnh 35.000 đồng/trái, nay đã tăng lên 40.000 đồng. Tại một số quán cà phê lớn, giá dừa dao động từ 50.000 - 60.000 đồng/trái.
Tại các nhà vườn ở Bến Tre (Vĩnh Long), giá dừa tươi trong khoảng một tháng qua đã tăng lên mức 110.000–120.000 đồng/chục, cao gấp đôi so với đầu tháng 4 và gần gấp ba so với đầu năm.
Theo một số doanh nghiệp xuất khẩu, thời gian tới, khi mùa nắng chuyển dần ra miền Trung và miền Bắc, cùng với nhu cầu tăng tại các thị trường như Mỹ, EU, Úc… giá dừa tươi được dự báo tiếp tục duy trì ở mức cao.
Giá dừa “dội” qua từng khâu
Ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam thông tin, thị trường dừa tại các tỉnh miền Tây đang có chuyển biến tích cực, không rơi vào tình trạng giảm giá như một số loại trái cây khác như sầu riêng.
Theo ông Mười, vào mùa hè, đặc biệt từ tháng 4, nhu cầu tiêu thụ dừa tăng mạnh kéo theo giá đi lên. Đồng thời, nhiều doanh nghiệp và đầu mối phía Bắc đang tăng cường kết nối nguồn cung. Điều này cho thấy sức mua trên thị trường đang gia tăng.
Lý giải về mức giá dừa tại TPHCM cao hơn so với tại vườn, ông Mười cho biết chi phí vận chuyển và xăng dầu đã tăng khoảng 30%, cùng với các loại thuế, phí và chi phí dịch vụ khác. Bên cạnh đó, dừa là mặt hàng có tăng trưởng xuất khẩu tốt nhưng khi gặp khó khăn về thị trường, lượng hàng quay lại tiêu thụ nội địa có thể tạo áp lực cung.
Trao đổi với PV Tiền Phong, Ông Cao Bá Đăng Khoa, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dừa Việt Nam cho rằng, cần phân định rõ hai phân khúc. Đó là dừa nguyên liệu chiếm tới 80% tổng kim ngạch xuất khẩu, phục vụ chế biến sâu và có giá ổn định từ 5.000 - 6.000 đồng/trái giúp nông dân đảm bảo đời sống.
Phân khúc thứ hai là dừa tươi, vốn chỉ chiếm khoảng 20% kim ngạch và mới chỉ bùng nổ gần đây sau khi các thị trường lớn như Mỹ và Trung Quốc mở cửa, dẫn đến hiện tượng giá tăng cao đột biến lên mức 10.000 - 12.000 đồng/trái tại vườn.
Tuy nhiên, ông Khoa cảnh báo dừa tươi là “con dao hai lưỡi” vì tính bền vững thấp và phụ thuộc lớn vào tính thời điểm cũng như nhu cầu ngắn hạn từ thời tiết nắng nóng.
Nhìn lại bài học kinh nghiệm từ năm 2024, khi Trung Quốc mở cửa, các doanh nghiệp Việt Nam đã ồ ạt ký kết hợp đồng xuất khẩu dừa tươi với số lượng lớn nhưng sau đó nhiều đơn vị đã ngã ngựa vào năm 2025 do không đáp ứng được chất lượng và tính đồng nhất. Nguyên nhân cốt lõi là do vùng nguyên liệu dừa tươi bị bỏ ngỏ, manh mún, dẫn đến việc thu gom từ nhiều vườn khác nhau tạo thành những "container lẩu" không đạt tiêu chuẩn về kích thước, độ ngọt hay minh bạch nhật ký canh tác.
Thêm vào đó, tâm lý đám đông của nông dân khi thấy giá cao đã đổ xô trồng mới mà không tìm hiểu kỹ về giống. Chỉ nên canh tác các giống có giá trị cao như dừa dứa hoặc dừa xiêm xanh; phải tuân thủ nghiêm ngặt quy chuẩn của các thị trường khó tính.
Về các tác động ngoại biên như giá xăng dầu tăng hay xung đột Trung Đông gây nghẽn mạch vận tải, ông Khoa cho rằng đây là rủi ro chung của nền kinh tế nhưng mức độ ảnh hưởng thực tế đến ngành dừa chỉ dao động từ 3 - 5% nhờ vào năng lực dự trữ và các hiệp định thương mại, ngoại giao linh hoạt của Việt Nam. Ông Khoa khuyến cáo doanh nghiệp không nên lấy lý do này để đẩy giá lên quá cao gây bất ổn thị trường.
Để ngành dừa phát triển bền vững và tháo gỡ khó khăn hiện nay, ông Khoa nhấn mạnh các nhóm giải pháp then chốt bắt đầu từ việc quy hoạch và chuẩn hóa vùng nguyên liệu. Các doanh nghiệp cần có chiến lược đầu tư dài hạn, chủ động liên kết và ký hợp đồng bao tiêu với nông dân ngay từ khi xuống giống để đảm bảo quy chuẩn xuất khẩu, tránh tình trạng kinh doanh thương mại chớp nhoáng theo mùa vụ.
