Cơ sở xem xét khởi tố tội "giết người"
Theo luật sư Nguyễn Sơn Lâm, hành vi của hai đối tượng N.T.T.T (sinh năm 1993 – mẹ ruột cháu bé) và D.C (sinh năm 1996 là nhân tình của T.) đối với cháu N.G.K (sinh năm 2024) là “đặc biệt nghiêm trọng, có tính chất kéo dài và gây hậu quả nặng nề về thể chất lẫn tinh thần”.
Hồ sơ y khoa cho thấy nạn nhân nhập viện trong tình trạng hôn mê, đa chấn thương với hàng loạt tổn thương nguy hiểm như dập lách, tổn thương gan, đứt tụy, tổn thương thận… Đây là những dấu hiệu cho thấy hành vi bạo hành không chỉ mang tính nhất thời mà có thể diễn ra trong thời gian dài, với mức độ ngày càng nghiêm trọng.
Từ góc độ pháp lý, luật sư cho rằng các đối tượng có thể bị xem xét xử lý về tội “Cố ý gây thương tích” theo Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), với tình tiết định khung tăng nặng là “phạm tội đối với người dưới 16 tuổi”. Tùy theo tỷ lệ thương tích được giám định, khung hình phạt sẽ được áp dụng tương ứng, có thể lên tới mức rất nghiêm khắc.
Đáng chú ý, trong trường hợp cơ quan điều tra chứng minh được ý thức chủ quan của các đối tượng – tức là biết rõ hành vi bạo hành có thể dẫn đến cái chết của nạn nhân nhưng vẫn cố ý thực hiện hoặc bỏ mặc hậu quả – thì hoàn toàn có cơ sở để khởi tố về tội “Giết người” theo khoản 1, Điều 123 Bộ luật Hình sự, với tình tiết “giết người dưới 16 tuổi”. “Việc sử dụng hung khí, đánh vào các vùng trọng yếu, không đưa trẻ đi cấp cứu kịp thời… là những yếu tố có thể cấu thành tội danh này nếu được chứng minh đầy đủ” - Luật sư Lâm nhấn mạnh.
Không dừng lại ở đó, dù bị xử lý theo tội danh nào, các đối tượng cũng phải chịu thêm tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự quy định tại điểm k, khoản 1, Điều 52 Bộ luật Hình sự: phạm tội đối với người “không thể tự vệ” và “lệ thuộc về mặt vật chất, tinh thần”. Trẻ em, đặc biệt là trẻ 2 tuổi, hoàn toàn không có khả năng chống đỡ và phụ thuộc hoàn toàn vào người chăm sóc, do đó mức độ nguy hiểm của hành vi càng bị đẩy lên cao.
Cần triển khai ngay các biện pháp can thiệp để bảo vệ trẻ
Từ vụ việc này, luật sư Nguyễn Sơn Lâm cũng chỉ ra rằng hệ thống pháp luật Việt Nam đã có những quy định khá đầy đủ để bảo vệ trẻ em, vấn đề nằm ở khâu phát hiện sớm và can thiệp kịp thời. Theo Luật Trẻ em 2016 và các văn bản hướng dẫn, ngay khi phát hiện dấu hiệu xâm hại, cơ quan chức năng phải áp dụng ngay các biện pháp bảo vệ ở cấp độ can thiệp.
Trong đó, biện pháp đầu tiên và cấp bách là cách ly trẻ khỏi môi trường nguy hiểm. “Dù người gây bạo hành là cha mẹ hay người giám hộ, nếu có dấu hiệu đe dọa an toàn của trẻ thì vẫn phải tạm thời cách ly ngay lập tức” - luật sư Lâm nói. Cơ quan có thẩm quyền tại địa phương có thể chỉ định người giám hộ tạm thời, ưu tiên người thân thích đủ điều kiện chăm sóc, hoặc đưa trẻ vào cơ sở bảo trợ xã hội nếu cần thiết.
Bên cạnh đó, các biện pháp tư pháp như lệnh cấm tiếp cận cũng cần được áp dụng để ngăn chặn nguy cơ tái diễn hành vi bạo hành. Về phía nạn nhân, việc hỗ trợ tâm lý và theo dõi y tế dài hạn là yêu cầu bắt buộc. “Trẻ bị bạo hành không chỉ chịu tổn thương thể chất mà còn có sang chấn tâm lý rất nặng nề, cần được can thiệp chuyên sâu ngay sau khi ổn định sức khỏe” – Luật sư Lâm nhấn mạnh.
Một điểm đáng lưu ý khác là trách nhiệm của cộng đồng và chính quyền địa phương. Theo quy định hiện hành, bất kỳ cá nhân, tổ chức nào phát hiện dấu hiệu trẻ em bị bạo hành mà không thông báo, che giấu hoặc không phối hợp can thiệp đều có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng. Mức phạt có thể lên đến 30 triệu đồng, hoặc cao hơn nếu hành vi dẫn đến hậu quả nặng nề.
Trong trường hợp nghiêm trọng, người có trách nhiệm nhưng chậm trễ hoặc không xử lý có thể bị truy cứu về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” hoặc “Không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng”. Đây là những quy định mang tính răn đe, nhưng cũng cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nâng cao trách nhiệm xã hội trong bảo vệ trẻ em.
Từ góc nhìn tổng thể, luật sư Nguyễn Sơn Lâm cho rằng vụ việc bé trai 2 tuổi bị bạo hành không chỉ là một vụ án hình sự đơn lẻ mà là hồi chuông cảnh báo về những “lỗ hổng” trong phát hiện và can thiệp sớm. “Nếu có cơ chế giám sát cộng đồng hiệu quả hơn, nếu những dấu hiệu bất thường được phát hiện và báo cáo kịp thời, có thể hậu quả đã không nghiêm trọng đến vậy” - ông nói.
Trong bối cảnh các vụ bạo hành trẻ em liên tiếp xảy ra với mức độ ngày càng nghiêm trọng, Luật sư Lâm cho rằng, yêu cầu cấp bách hiện nay không chỉ là xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm, mà còn phải xây dựng một hệ thống bảo vệ trẻ em chủ động, đa tầng, từ gia đình, nhà trường đến cộng đồng và cơ quan chức năng.
