Dệt may hưởng lợi, thép chịu áp lực
Theo Bộ Công Thương, việc điều chỉnh khung giờ cao điểm sang buổi tối từ 17h30-22h30 không nhằm làm giảm tổng nhu cầu điện năng mà chủ yếu hướng tới thay đổi cách phân bổ phụ tải theo thời gian, khuyến khích khách hàng dịch chuyển nhu cầu sử dụng điện khỏi những thời điểm hệ thống chịu áp lực lớn nhất.
Các tính toán cho thấy, riêng khoảng 2.700 khách hàng lớn tại miền Bắc với tổng công suất sử dụng khoảng 9.000 MW, nếu dịch chuyển được 3-5% công suất khỏi giờ cao điểm tối thì hệ thống có thể giảm từ 270-450 MW công suất đỉnh. Trường hợp dịch chuyển được khoảng 10%, mức giảm có thể lên tới 900 MW.
Trong bối cảnh những ngày nắng nóng gần đây liên tục xuất hiện các kỷ lục mới về phụ tải điện, mức giảm 900 MW được đánh giá có ý nghĩa rất lớn, tương đương công suất của một nhà máy điện quy mô lớn và có thể giúp giảm đáng kể nhu cầu huy động các nguồn điện giá cao.
Theo đánh giá của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các tổng công ty điện lực, nhóm được hưởng lợi rõ nhất là các ngành sản xuất tập trung tiêu thụ điện vào ban ngày như dệt may, da giày, chế biến gỗ, giấy, cơ khí chế tạo, sản xuất thiết bị và nhiều ngành công nghiệp khác.
Đặc điểm chung của các ngành này là phụ tải tăng nhanh từ đầu giờ làm việc và duy trì ở mức cao trong khoảng từ 7h-16h. Theo cơ chế hiện hành, một phần đáng kể sản lượng điện tiêu thụ trong khung giờ 9h30-11h30 phải chịu giá điện giờ cao điểm. Khi khung giờ cao điểm buổi sáng được bãi bỏ, phần lớn điện năng tiêu thụ ban ngày được chuyển sang giá giờ bình thường, qua đó giúp giảm chi phí điện.
Với những doanh nghiệp có thể linh hoạt bố trí sản xuất theo ca, hiệu quả còn có thể lớn hơn khi vừa tận dụng được giờ bình thường ban ngày, vừa chủ động dịch chuyển một phần phụ tải khỏi giờ cao điểm buổi tối.
Trong khi đó, các ngành hóa chất, khai khoáng, xi măng, phân phối nước, khí đốt, chế biến thực phẩm và đồ uống có đặc điểm phụ tải phân bố tương đối đều trong ngày hoặc vẫn duy trì mức tiêu thụ đáng kể vào buổi chiều tối. Việc bỏ khung giờ cao điểm buổi sáng giúp giảm một phần chi phí điện nhưng mức hưởng lợi không lớn do thời gian cao điểm mới vẫn trùng với hoạt động sản xuất của nhiều doanh nghiệp.
Ngành thép được Bộ Công Thương đánh giá là nhóm chịu tác động bất lợi rõ nhất. Bởi các nhà máy thép thường vận hành liên tục 24/24h, các lò luyện khó có thể dừng hoặc giảm công suất theo từng khung giờ.
Doanh nghiệp dịch vụ, FDI bày tỏ lo ngại
Hiệp hội Du lịch Việt Nam cho rằng giờ cao điểm mới trùng với giai đoạn hoạt động mạnh nhất của các khách sạn, khu nghỉ dưỡng và nhà hàng, khi các cơ sở lưu trú đồng thời vận hành điều hòa công suất lớn, hệ thống chiếu sáng, bếp ăn, giặt là và nhiều dịch vụ phục vụ khách du lịch.
Tuy nhiên, Bộ Công Thương cho rằng tác động đối với nhóm khách sạn - nhà hàng nhìn chung không quá lớn. Nhóm này hiện chỉ chiếm khoảng 1,35-1,68% tổng phụ tải hệ thống điện trong ngày. Phần điện năng không còn phải chịu giá cao điểm buổi sáng có thể bù đắp một phần chi phí tăng thêm vào buổi tối. Vì vậy, tác động được đánh giá gần như trung tính hoặc bất lợi ở mức nhẹ, tùy từng cơ sở.
Samsung Electronics Việt Nam lại lo ngại tác động tới quá trình chuyển đổi xanh. Việc dồn toàn bộ giờ cao điểm sang buổi tối sẽ làm giảm hiệu quả kinh tế của các dự án điện mặt trời mái nhà, điện mặt trời tự sản tự tiêu và hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS).
Bộ Công Thương thừa nhận đây là vấn đề cần tiếp tục theo dõi sau khi chính sách được áp dụng trên thực tế. Tuy nhiên, cơ quan này cũng cho rằng khung giờ mới có thể giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa điện mặt trời mái nhà vào ban ngày và giảm nhu cầu đầu tư hệ thống lưu trữ quy mô lớn.
Theo tính toán của các tổng công ty điện lực dựa trên dữ liệu tiêu thụ năm 2025, doanh thu bán điện có thể giảm khoảng 2.264 tỷ đồng nếu áp dụng khung giờ mới.
Bộ Công Thương lưu ý đây mới là đánh giá trên giả định hành vi sử dụng điện của khách hàng không thay đổi. Trên thực tế, khi doanh nghiệp điều chỉnh kế hoạch sản xuất để tận dụng các khung giờ có giá điện thấp hơn, tác động thực tế có thể khác đáng kể.
