Chi phí sản xuất tăng vọt
Tại Diễn đàn “Doanh nghiệp trước biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng: Kịch bản ứng phó cuối năm 2026, triển vọng năm 2027” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ngày 30/10, ông Đỗ Tiến Thành - Giám đốc điều hành Công ty TNHH 26868, doanh nghiệp sản xuất vôi công nghiệp - cho biết giá năng lượng và biến động địa chính trị đang tạo sức ép lớn lên hoạt động sản xuất.
Theo ông Thành, giá dầu tăng kéo theo chi phí khai thác nguyên liệu, vận chuyển và vật tư đầu vào. Giá thành một tấn sản phẩm của doanh nghiệp từ khoảng 13 triệu đồng cuối năm 2025 đã tăng lên 17-18 triệu đồng vào tháng 7/2026, tương đương mức tăng gần 40%.
Để ứng phó, doanh nghiệp phải theo sát giá than, vật tư để chọn thời điểm mua phù hợp; đồng thời đàm phán với nhà cung cấp dựa trên tổng sản lượng mua. Ở đầu ra, công ty đưa điều khoản điều chỉnh giá vào hợp đồng, theo đó hai bên sẽ thương lượng lại nếu chi phí đầu vào tăng vượt ngưỡng nhất định.
Với lãi suất, doanh nghiệp chủ động làm việc với ngân hàng, đề nghị giữ ổn định hoặc giảm lãi vay nếu có chính sách hỗ trợ. Công ty cũng tính mở rộng thị trường trong nước để giảm phụ thuộc vào xuất khẩu.
Theo ông Nguyễn Quang Vinh - Phó Chủ tịch VCCI, những thay đổi về chính sách tiền tệ, xu hướng dịch chuyển dòng vốn, cạnh tranh thương mại, biến động địa chính trị và thị trường năng lượng đang tác động ngày càng trực tiếp tới hoạt động. Khi ba yếu tố này cùng biến động, tác động có thể "khuếch đại" lẫn nhau, tạo sức ép lớn hơn đối với doanh nghiệp.
Phó Chủ tịch VCCI cho rằng khi xây dựng phương án kinh doanh, doanh nghiệp cần đặt chi phí nhập khẩu, doanh thu xuất khẩu, nghĩa vụ ngoại tệ, chi phí vay, kỳ hạn vốn, logistics, tồn kho và điều khoản hợp đồng trong cùng một bài toán, thay vì xem xét riêng từng yếu tố.
Về tiếp cận vốn, ông Vinh nhận định tài sản bảo đảm vẫn là điểm nghẽn đối với nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ, vừa và siêu nhỏ. Ông đề xuất đẩy mạnh đánh giá dựa trên dòng tiền, dữ liệu lớn, đơn hàng và vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng. Bản thân doanh nghiệp cũng phải nâng cao tính minh bạch, năng lực quản trị rủi ro và chất lượng phương án kinh doanh để tạo niềm tin với bên cung cấp vốn.
Chính sách cần hỗ trợ đúng nhu cầu doanh nghiệp
Ở góc độ chính sách, chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành cho rằng doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào một dự báo để xây dựng kế hoạch kinh doanh trong bối cảnh thế giới biến động khó lường. Cần chuẩn bị nhiều kịch bản, thường xuyên cập nhật dữ liệu thị trường, chi phí đầu vào và dòng tiền để chủ động điều chỉnh.
Ông Thành cũng lưu ý tăng trưởng tín dụng cao không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều dễ tiếp cận vốn. Doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh vẫn gặp khó khăn, trong khi lãi suất vay có xu hướng tăng. Vì vậy, chính sách hỗ trợ cần chú trọng khả năng tiếp cận vốn thực chất.
Ông Hiển chỉ ra tỷ lệ doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường ở mức cao và nợ xấu hệ thống ngân hàng, cho thấy sức chống chịu của cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ đang suy giảm. Dù vậy, ông Hiển đánh giá triển vọng kinh tế thế giới năm 2027 có tín hiệu tích cực hơn năm 2026, song doanh nghiệp vẫn đứng trước nhiều sức ép.
Trước bối cảnh trên, ông Hiển cho rằng, nếu đang chuẩn bị kế hoạch năm 2027, doanh nghiệp cũng cần tính đến đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng các FTA, nâng năng lực đáp ứng chuỗi cung ứng, phát triển nhân lực kỹ năng cao và mô hình kinh doanh mới.
