Đình Bảng là nơi phát tích vương triều Lý. Đông Hồ là cái nôi của dòng tranh dân gian nổi tiếng thế giới. Thế nên, khi những địa danh này vắng bóng trên bản đồ hành chính sau các đợt sắp xếp, không ít người cảm thấy tiếc nuối.
Giờ đây, khi Đình Bảng và Đông Hồ được đặt tên cho các tổ dân phố, niềm vui đã trở lại với nhiều người dân địa phương bởi những địa danh gắn với lịch sử, văn hóa và ký ức của quê hương tiếp tục được lưu giữ.
Trao đổi với phóng viên Báo Tiền Phong, ông Đàm Thế Sử - Chủ tịch UBND phường Từ Sơn cho biết, từ tháng 7/2026, phường Từ Sơn đã sáp nhập 2 tổ dân phố trong phường thành tổ dân phố Đình Bảng.
Ông Nguyễn Đức Kiên - Chủ tịch UBND phường Thuận Thành thông tin, phường Thuận Thành đã quyết định sáp nhập tổ dân phố Đông Khê và Đạo Tú thành tổ dân phố Đông Hồ.
Đình Bảng: Tên quê trở lại
Anh hùng Lao động, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Đức Thìn xúc động: "Tên địa danh Đình Bảng có lịch sử rất xa xưa. Việc lấy lại tên địa danh Đình Bảng khiến người dân ở đây rất vui mừng".
Ở tuổi 86, ông Thìn vẫn nhớ như in từng con đường, mái đình và những ngày tuổi thơ trên vùng đất Đình Bảng.
Ông sinh ra, lớn lên trên mảnh đất Đình Bảng – vùng đất cổ nổi tiếng là nơi phát tích vương triều Lý. Nhưng với ông, Đình Bảng không chỉ là quê hương của các vị vua, mà còn là vùng đất cách mạng với nhiều lần Bác Hồ về thăm.
Năm 11 tuổi, cậu bé Nguyễn Đức Thìn đã tham gia Đội Thiếu niên du kích Đình Bảng. Sau này, Đội Thiếu niên du kích Đình Bảng được Nhà nước trao Huân chương Chiến công hạng Nhất, còn Liên đoàn Thanh niên Dân chủ Thế giới tặng lá cờ thêu dòng chữ: “Tuổi trẻ vì hòa bình”.
Suốt cuộc đời mình, hai tiếng Đình Bảng luôn đi cùng ông Thìn như một phần máu thịt.
Ông Đàm Thế Sử - Chủ tịch UBND phường Từ Sơn cho biết, việc lấy lại tên Đình Bảng xuất phát từ chính nguyện vọng của cử tri địa phương. Sau khi sáp nhập các tổ dân phố, tổ dân phố Đình và tổ dân phố Hạ (đây là hai tổ dân phố ở phường Đình Bảng cũ) được hợp nhất, mang tên mới là tổ dân phố Đình Bảng.
Đây cũng chính là nơi có đình Đình Bảng – di tích quốc gia đặc biệt với lịch sử khoảng 300 năm, một biểu tượng văn hóa nổi tiếng của Bắc Ninh.
Theo ông Sử, người dân mong muốn địa danh Đình Bảng tiếp tục được gìn giữ để thế hệ sau vẫn biết đến vùng đất giàu truyền thống văn hóa và cách mạng.
Đông Hồ: Hồn tranh còn mãi
Nếu Đình Bảng gắn với lịch sử vương triều Lý và truyền thống cách mạng, thì Đông Hồ lại là biểu tượng của văn hóa Việt Nam.
Với nhiều du khách trong nước và quốc tế, chỉ cần nhắc đến tranh Đông Hồ, họ lập tức hình dung về những bức tranh dân gian với màu sắc mộc mạc, đậm hồn quê Việt.
Thế nhưng, từ năm 1997, khi sắp xếp đơn vị hành chính, làng Đông Hồ và làng Tú Khê được nhập thành Đông Khê.
Mới đây, khi sắp xếp các tổ dân phố, cùng với ý kiến của cử tri, chính quyền phường Thuận Thành quyết định lấy lại tên Đông Hồ.
Ông Nguyễn Đức Kiên - Chủ tịch UBND phường Thuận Thành cho biết, việc khôi phục địa danh này xuất phát từ yêu cầu bảo tồn nghề làm tranh dân gian Đông Hồ - di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp đã được UNESCO ghi danh.
Vào đầu tháng 5 vừa qua, Báo Tiền Phong đã đăng hai kỳ phóng sự "Tên làng, hồn cốt quê hương". Trong đó có bài "Đông Hồ, Đình Bảng - lưu luyến một cái tên", phản ánh nỗi tiếc nuối khi những địa danh nổi tiếng, trở thành thương hiệu văn hóa, biến mất khỏi bản đồ hành chính.
Từ tháng 7, khi tổ dân phố Đông Khê và tổ dân phố Đạo Tú hợp nhất, địa danh mới chính thức mang tên tổ dân phố Đông Hồ.
Theo ông Kiên, việc lấy lại tên Đông Hồ giúp công tác quảng bá, bảo tồn nghề tranh Đông Hồ thuận lợi hơn, bởi địa danh đã gắn với một thương hiệu văn hóa được cả trong nước và quốc tế biết đến. Hiện tổ dân phố Đông Hồ có khoảng 1.200 hộ dân, trong đó có khu vực làng tranh Đông Hồ truyền thống.
Trong ngôi nhà đã nhiều đời làm tranh dân gian, nghệ nhân ưu tú Nguyễn Đăng Tâm không giấu được xúc động: "Gia đình tôi rất vui mừng. Người làng Đông Hồ cũ cũng rất phấn khởi khi địa danh Đông Hồ trở lại. Làng tranh Đông Hồ đã trở thành thương hiệu văn hóa lâu năm".
Với gia đình ông Tâm, cái tên Đông Hồ không chỉ là địa danh, mà còn là thương hiệu đã được bao thế hệ vun đắp bằng mồ hôi, tình yêu nghề và lòng tự hào. Cha ông Tâm là nghệ nhân Nguyễn Đăng Chế - người dành cả cuộc đời gìn giữ và phục hồi tranh Đông Hồ.
Trao đổi với phóng viên Báo Tiền Phong, ông Mai Sơn - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Ninh cho biết: Sau khi báo chí phản ánh việc nhiều địa danh nổi tiếng như Đình Bảng, Đông Hồ không còn xuất hiện sau sắp xếp đơn vị hành chính, ông đã yêu cầu các cơ quan chức năng và địa phương đặc biệt lưu ý giữ lại những tên làng, tổ dân phố đã trở thành thương hiệu văn hóa trong đợt sáp nhập mới đây.
Theo tìm hiểu của phóng viên, ngoài Đình Bảng, Đông Hồ, có những địa danh nổi tiếng khác ở Bắc Ninh như Đồng Kỵ cũng được giữ lại trong đợt sáp nhập tổ dân phố, thôn mới đây.
Theo Sở Nội vụ tỉnh Bắc Ninh, tỉnh sau sắp xếp có tổng số 1.385 thôn, tổ dân phố (trong đó có 948 thôn và 437 tổ dân phố); giảm 1.473 thôn, tổ dân phố, tỷ lệ giảm toàn tỉnh đạt hơn 51%.
