Chưa đánh thuế giao dịch vàng miếng
Góp ý dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân, Ngân hàng Nhà nước đề xuất bổ sung quy định thu thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng, nhằm cụ thể hóa các quy định mới của luật và tăng cường quản lý thị trường vàng.
Theo Ngân hàng Nhà nước, đề xuất này xuất phát từ Thông báo số 211 ngày 30/5/2025 của Văn phòng Trung ương Đảng về kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm tại buổi làm việc với Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương về cơ chế, chính sách quản lý hiệu quả thị trường vàng.
Một trong những yêu cầu được đặt ra là nghiên cứu áp dụng chính sách thuế đối với các giao dịch mua bán vàng nhằm nâng cao tính minh bạch, tăng khả năng giám sát của cơ quan quản lý và hạn chế tình trạng đầu cơ.
Bên cạnh đó, Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 đã bổ sung quy định thu thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng với thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần. Luật đồng thời giao Chính phủ quy định ngưỡng giá trị vàng miếng chịu thuế, thời điểm áp dụng và việc điều chỉnh thuế suất.
Tuy nhiên, qua rà soát dự thảo Nghị định, Ngân hàng Nhà nước cho rằng chưa có quy định hướng dẫn cụ thể về việc thu thuế đối với hoạt động chuyển nhượng vàng miếng. Theo cơ quan này, việc sớm hoàn thiện hướng dẫn là cần thiết nhằm tăng cường tính minh bạch của thị trường vàng và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong bối cảnh giá vàng trong nước diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ đầu cơ và tích trữ.
Theo cơ quan soạn thảo, Luật Thuế thu nhập cá nhân đã quy định Chính phủ được giao quyết định ngưỡng giá trị vàng miếng chịu thuế, thời điểm áp dụng và điều chỉnh thuế suất đối với hoạt động chuyển nhượng vàng miếng phù hợp với lộ trình quản lý thị trường vàng.
Ngân hàng Nhà nước đang phối hợp với các bộ, ngành xây dựng Đề án thành lập sàn giao dịch vàng để trình Chính phủ xem xét. Sau khi Đề án được phê duyệt, các cơ quan chức năng mới có cơ sở để hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến quản lý thị trường vàng.
Bộ Tài chính cho biết: "Khi có các quy định quản lý thị trường vàng phù hợp, mới có căn cứ để trình Chính phủ xem xét việc áp dụng chính sách thuế thu nhập cá nhân đối với hoạt động chuyển nhượng vàng của cá nhân".
Vì vậy, trong dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân hiện nay, Bộ Tài chính chưa bổ sung các quy định chi tiết về thuế đối với giao dịch vàng miếng.
Điều chỉnh quy định thuế chuyển nhượng cổ phần
Về dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân, Bộ Tư pháp, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, các tổ chức tư vấn và công ty chứng khoán góp ý quy định đánh thuế đối với chuyển nhượng cổ phần chưa niêm yết.
Theo dự thảo ban đầu, thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần của công ty không đại chúng hoặc tổ chức chưa niêm yết được xếp vào nhóm "chuyển nhượng vốn", áp dụng thuế suất 20% trên phần thu nhập tính thuế, hoặc 2% trên giá chuyển nhượng nếu không xác định được giá vốn. Trong khi đó, chuyển nhượng cổ phiếu niêm yết chỉ chịu thuế 0,1% trên giá trị giao dịch.
Nhiều ý kiến cho rằng cách tiếp cận này chưa phù hợp với bản chất pháp lý của cổ phiếu. Theo Luật Chứng khoán, cổ phiếu là một loại chứng khoán, không phân biệt đã niêm yết hay chưa niêm yết. Vì vậy, việc dự thảo tách cổ phần chưa niêm yết sang nhóm "chuyển nhượng vốn" có thể tạo ra sự thiếu thống nhất với Luật Chứng khoán và Luật Doanh nghiệp.
Công ty Chứng khoán VPS cho rằng nếu nhà đầu tư không chứng minh được giá vốn, việc áp dụng thuế 2% trên giá chuyển nhượng đồng nghĩa nghĩa vụ thuế có thể cao gấp 20 lần mức 0,1% hiện hành. Điều này có nguy cơ làm giảm tính thanh khoản của thị trường vốn và ảnh hưởng tới hoạt động huy động vốn của doanh nghiệp tư nhân.
Deloitte Việt Nam nhận định việc áp dụng hai cách tính thuế khác nhau cho cùng một bản chất giao dịch là chuyển nhượng quyền sở hữu vốn có thể làm gia tăng tranh chấp trong quá trình thực hiện. Đơn vị này đề xuất áp dụng thống nhất thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng đối với cả cổ phần và cổ phiếu, không phân biệt tình trạng niêm yết.
Tiếp thu góp ý, cơ quan soạn thảo đã điều chỉnh Điều 10 của dự thảo. Theo đó, thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán được xác định bao gồm thu nhập từ chuyển nhượng cổ phiếu, quyền mua cổ phiếu, trái phiếu, tín phiếu, chứng chỉ quỹ và các loại chứng khoán khác theo quy định của pháp luật về chứng khoán; đồng thời bổ sung quy định về thu nhập từ chuyển nhượng cổ phiếu của cá nhân trong công ty cổ phần.
