Cần tìm hiểu quy định trước khi mở màn hình chiếu các trận World Cup
Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) là đơn vị sở hữu hệ thống quyền truyền thông toàn diện đối với FIFA World Cup 2026 trong lãnh thổ Việt Nam bao gồm quyền truyền hình trên mọi hạ tầng mặt đất, cáp, vệ tinh, IPTV, quyền phát thanh, quyền trên hạ tầng di động và Internet (bao gồm trên nền tảng mạng xã hội) và quyền trình chiếu công cộng.
Giữa sức nóng của ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh, nhiều quán cà phê, nhà hàng, khách sạn và cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống cũng chuẩn bị màn hình, máy chiếu để phục vụ khách theo dõi.
Thực tế, phần lớn quán cà phê, nhà hàng, quán bia hoặc khách sạn tại Việt Nam thuộc nhóm trình chiếu công cộng phi thương mại. Đây là trường hợp cơ sở kinh doanh tổ chức trình chiếu buổi phát sóng các trận đấu FIFA World Cup 2026 như một hoạt động phục vụ khách hàng thông thường, tương tự việc trình chiếu các chương trình truyền hình hoặc các trận bóng đá khác.
Tuy nhiên, phía VTV cũng khuyến nghị các tổ chức, doanh nghiệp và cơ sở kinh doanh có nhu cầu trình chiếu công cộng chủ động tìm hiểu các quy định liên quan trước khi triển khai.
Căn cứ vào quy định của FIFA, việc tổ chức trình chiếu nội dung các trận đấu tại các địa điểm như nhà hàng, khách sạn hay các khu vực công cộng thông qua hạ tầng VTV được xếp vào nhóm sự kiện trình chiếu công cộng phi thương mại.
Đây là hình thức trình chiếu mang lại lợi ích cho khán giả cả nước mà không cần xin giấy phép chính thức từ FIFA, hoàn toàn phù hợp với định hướng và mong muốn của Đài Truyền hình.
Ngược lại, bất kỳ hoạt động nào biến World Cup thành công cụ kinh doanh, quảng bá thương hiệu hoặc khai thác giá trị thương mại đều cần được cấp phép theo quy định hiện hành của FIFA và VTV.
Không được phụ thu khách
Trao đổi cụ thể vấn đề này với PV Tiền Phong, luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TPHCM) cho biết theo Điều 31 Luật Sở hữu trí tuệ, tổ chức phát sóng có quyền độc quyền đối với việc phát sóng, tái phát sóng, sao chép và phân phối chương trình phát sóng đến công chúng.
Vì vậy, việc nhà hàng, quán cà phê, khách sạn trình chiếu World Cup phải tuân theo phạm vi mà chủ sở hữu bản quyền cho phép.
Đối với World Cup 2026, VTV xác nhận các cơ sở này được sử dụng tín hiệu hợp pháp của VTV để trình chiếu công cộng mà không phải xin giấy phép chính thức hoặc trả phí bản quyền riêng, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện.
Đó là không thu vé, phụ thu hoặc bất kỳ khoản tiền trực tiếp hay gián tiếp nào vì khách xem bóng đá, không khai thác quảng cáo, tài trợ hoặc gắn thương hiệu thương mại với việc trình chiếu, không che, thay thế quảng cáo có sẵn trên tín hiệu VTV.
Đồng thời, địa điểm có sức chứa không quá 5.000 người và sử dụng đúng tín hiệu từ hạ tầng được cấp phép của VTV.
Ngược lại, nếu cơ sở thu phí xem World Cup, bán vé, áp dụng gói dịch vụ bắt buộc, nhận tài trợ hoặc tổ chức sự kiện quảng cáo thì hoạt động có thể bị xác định là trình chiếu thương mại. Khi đó, cơ sở phải liên hệ VTV và FIFA để được cấp phép, thỏa thuận phạm vi sử dụng và trả phí theo yêu cầu.
"Như vậy, mở màn hình lớn không đương nhiên phải trả bản quyền. Cách khai thác trận đấu mới quyết định nghĩa vụ trả phí", luật sư nói.
Phía VTV cũng cho biết đã nhận được nhiều nguồn thông tin phản ánh về việc một số cơ sở kinh doanh dịch vụ, nhà hàng, quán cà phê đang lợi dụng việc trình chiếu công cộng các trận đấu FIFA World Cup 2026 để tiến hành phụ thu thêm tiền của người xem, cũng như tổ chức các hoạt động quảng cáo đi cùng.
Đây là những hành vi vi phạm nghiêm trọng các điều kiện của hình thức trình chiếu công cộng phi thương mại mà VTV và FIFA đang cho phép. Hiện tại VTV thu thập dữ liệu và bằng chứng, hoàn thiện hồ sơ gửi các cơ quan chức năng có thẩm quyền xem xét, xử lý các cơ sở kinh doanh dịch vụ, nhà hàng, quán cà phê vi phạm.
Bảo vệ bản quyền thể thao
World Cup 2026 đang diễn ra tại Mỹ, Canada và Mexico, với các trận đấu được tổ chức tại 16 thành phố. FIFA cho biết giải đấu năm nay đang ghi nhận lượng khán giả kỷ lục, đồng thời nhiều trận đấu trở thành chương trình truyền hình được xem nhiều nhất tại Mỹ.
Bộ Tư pháp Mỹ cũng cho biết đã thu giữ gần 400 tên miền Internet bị sử dụng để phát trực tuyến trái phép các trận đấu tại World Cup 2026, trong một chiến dịch nhằm triệt phá các mạng lưới quốc tế trục lợi từ giải đấu bóng đá lớn nhất hành tinh.
Cơ quan chức năng Mỹ cảnh báo các trang web phát lậu không chỉ xâm phạm bản quyền mà còn tiềm ẩn nguy cơ an ninh mạng, bao gồm việc phát tán mã độc và đánh cắp dữ liệu cá nhân của người dùng thông qua các kết nối không an toàn.
Luật sư Hoàng Hà cũng cho rằng vi phạm bản quyền phát sóng trực tiếp thể thao gây thiệt hại trên nhiều phương diện, không chỉ đối với đơn vị truyền hình.
Trước hết, hành vi phát lậu làm giảm giá trị kinh tế của bản quyền. Đơn vị sở hữu quyền đã phải bỏ chi phí lớn để được phát sóng, thu hút quảng cáo, tài trợ và người xem. Khi tín hiệu bị sao chép, tiếp sóng hoặc khai thác trái phép, khả năng thu hồi chi phí và doanh thu hợp pháp bị ảnh hưởng trực tiếp.
Pháp luật sở hữu trí tuệ xác định chương trình phát sóng là đối tượng của quyền liên quan và bảo vệ quyền khai thác của tổ chức phát sóng.
Thứ hai, vi phạm tạo ra cạnh tranh không công bằng. Doanh nghiệp tuân thủ phải mua quyền hoặc xin phép, trong khi bên vi phạm sử dụng miễn phí để thu hút khách, bán quảng cáo, nhận tài trợ hoặc thu phụ phí. Nếu tình trạng này phổ biến, các doanh nghiệp sẽ không còn động lực đầu tư mua bản quyền những giải đấu lớn.
"Ngoài ra, việc phát lậu làm tổn hại quyền lợi của các nhà tài trợ và đối tác chính thức. FIFA bảo vệ đồng thời quyền truyền thông, nhãn hiệu, biểu tượng và lợi ích quảng cáo gắn với World Cup. Vì vậy, phát sóng trái phép thường kéo theo nguy cơ quảng cáo ăn theo và gây nhầm lẫn về quan hệ tài trợ", luật sư nói.
Về lâu dài, người xem cũng chịu thiệt vì chất lượng tín hiệu giảm, nguồn phát sóng hợp pháp bị thu hẹp và chi phí bản quyền có thể tăng. Vì vậy, bảo vệ bản quyền thể thao thực chất là bảo vệ môi trường cạnh tranh và khả năng tiếp cận các giải đấu lớn một cách hợp pháp, ổn định.
