'Chìa khóa' mở cánh cửa chuyển đổi số nơi vùng cao

Một ngày cuối tháng 12/2025, mưa rét phủ kín những triền đồi ở xã Đại Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Chiếc xe chở những bộ máy tính của Tỉnh Đoàn Bắc Ninh vừa dừng bánh, nhiều cán bộ thôn đã có mặt từ sớm. Họ đứng quanh những thùng máy mới còn thơm mùi linh kiện, ánh mắt không giấu nổi sự háo hức. Bí thư Đảng ủy xã Đại Sơn Hoàng Văn Quân đến giờ vẫn nhớ như in khoảnh khắc ấy.

Khi chuyển đổi số đi tới tận thôn

Trong chương trình tình nguyện mùa Đông năm 2025, Tỉnh Đoàn Bắc Ninh đã trao tặng 19 bộ máy tính cho các thôn trên địa bàn xã Đại Sơn. Những bộ máy sau đó được vận chuyển đến tận từng điểm làm việc ở các thôn.

“Đối với vùng miền núi như Đại Sơn, những chiếc máy tính này quý lắm. Nó không chỉ là thiết bị làm việc mà còn mở ra cách làm việc hoàn toàn mới cho các thôn”, ông Quân chia sẻ.

Với nhiều nơi ở miền xuôi, một chiếc máy tính có thể là chuyện bình thường. Nhưng ở Đại Sơn là xã miền núi đặc biệt khó khăn, nơi có nhiều đồng bào dân tộc sinh sống, món quà ấy mang ý nghĩa khác hẳn. Đó là chiếc “chìa khóa” mở cánh cửa chuyển đổi số nơi vùng cao.

Ông Quân cho biết, Đại Sơn đang trong lộ trình xây dựng nông thôn mới nâng cao, hiện đại hóa hành chính. Trong guồng quay ấy, công nghệ thông tin không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết.

Nhưng thực tế nhiều thôn ở Đại Sơn trước đây vẫn làm việc chủ yếu bằng giấy tờ thủ công. Mỗi lần cần tổng hợp số liệu, cán bộ thôn lại đi từng hộ ghi chép. Không ít người còn lúng túng khi thao tác trên môi trường số. Bởi vậy, việc Tỉnh Đoàn Bắc Ninh đưa máy tính về tận các thôn được xem như bước đi chiến lược.

Ông Hoàng Văn Quân ví những chiếc máy tính ấy như “cánh tay nối dài” giúp các chủ trương, chính sách về công nghệ thẩm thấu nhanh hơn tới cơ sở.

“Có công cụ, các thôn sẽ thuận lợi hơn trong triển khai nền tảng số, quản lý dữ liệu dân cư, tuyên truyền nhiệm vụ chính trị qua môi trường mạng, từng bước hình thành một "Đại Sơn số" đồng bộ từ xã tới thôn”, ông Quân nói.

Điều ông Quân kỳ vọng nhất không nằm ở giá trị vật chất của những bộ máy tính, mà ở sự thay đổi trong tư duy làm việc. Bởi cán bộ thôn là những người gần dân nhất.

Khi có máy tính, đội ngũ bí thư chi bộ, trưởng thôn bắt đầu làm quen với văn bản điện tử, quản lý dữ liệu số. Nhiều người lần đầu tiên biết cách tạo báo cáo trên máy tính, gửi tài liệu qua mạng hay tra cứu thông tin trực tuyến.

“Từ chỗ làm việc hoàn toàn thủ công, giờ cán bộ thôn có thể tiếp cận cả trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ soạn thảo văn bản, quản lý công việc. Khi năng lực số được nâng lên, hiệu quả triển khai nghị quyết của xã cũng khác đi rất nhiều”, ông Quân nhấn mạnh.

Những thay đổi ấy đang hiện hữu từng ngày ở Đại Sơn. Viết báo cáo, tổng hợp số liệu hay quản lý các tiêu chí nông thôn mới trở nên nhanh gọn hơn. Thông tin giữa xã và thôn được kết nối thông suốt qua Internet. Những cuộc họp không cần thiết giảm dần.

Ngay cả việc quảng bá sản phẩm địa phương cũng mở ra hướng đi mới. Ông Quân kể, Đại Sơn có những giá trị văn hóa đặc sắc như Hát Slonghao truyền thống, có vùng táo đặc trưng và nhiều sản phẩm OCOP tiềm năng.

“Nay có công nghệ, các thôn có thể đưa hình ảnh văn hóa, nông sản Đại Sơn lên không gian số, quảng bá rộng rãi hơn”, ông Quân nói.

Niềm vui trong phòng học nhỏ

Không chỉ đến với vùng núi, công trình thanh niên của tuổi trẻ Bắc Ninh còn tìm về những miền quê thuần nông còn thiếu thốn. Tháng 1/2026, Trường Tiểu học và THCS Bình Dương ở xã Nhân Thắng đón nhận 19 bộ máy tính do Tỉnh Đoàn Bắc Ninh trao tặng. Hôm những chiếc máy được lắp đặt xong, nhiều học sinh đứng quanh phòng tin học mới với ánh mắt tò mò, thích thú.

Cô Đỗ Thị Phương – Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Bình Dương không giấu nổi niềm vui khi nhắc về món quà ấy. “Đây thực sự là món quà rất ý nghĩa với thầy và trò nhà trường”, cô Phương nói.

Theo cô Phương, Nhân Thắng là vùng thuần nông, điều kiện đầu tư cơ sở vật chất cho giáo dục còn hạn chế. Những bộ máy tính mới không chỉ giúp nâng cấp phòng học, mà còn tạo cơ hội để học sinh tiếp cận công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và tri thức mới thuận lợi hơn.

“Các em ở nông thôn thường thiệt thòi hơn trong tiếp cận công nghệ. Khi có máy tính, các em sẽ tự tin hơn rất nhiều”, cô Phương chia sẻ.

Trong phòng học, những chiếc máy tính còn thơm mùi sơn mới, tiếng gõ bàn phím lách cách vang lên giữa buổi chiều mùa xuân. Với nhiều học sinh nơi đây, đó không chỉ là giờ học tin học. Đó là lúc các em chạm vào một thế giới rộng lớn hơn ngoài cánh đồng làng.

Dấu ấn của tuổi trẻ Bắc Ninh

Phía sau hành trình đưa máy tính tới miền núi, vùng nông thôn là sự vào cuộc của tuổi trẻ Bắc Ninh với tinh thần xung kích vì cộng đồng. Anh Hà Thái Sơn – Phó Bí thư Tỉnh Đoàn Bắc Ninh cho biết, đến nay, tuổi trẻ Bắc Ninh đã hoàn thành tuyến công trình thanh niên “Kết nối số - Nâng bước em tới trường”.

Công trình đã trao tặng 100 bộ máy tính cho các trường học và địa phương tại Bắc Ninh và Thái Nguyên, tổng trị giá khoảng 1,3 tỉ đồng. Trong đó có nhiều địa bàn đặc biệt khó khăn như xã Đại Sơn với 19 máy tính, xã Tây Yên Tử với 10 máy tính hay xã Đại Từ của tỉnh Thái Nguyên với 15 máy tính.

“Công trình không chỉ cải thiện điều kiện học tập cho học sinh mà còn tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục, giúp các em tiếp cận tri thức mới, nâng cao kỹ năng học tập và hội nhập thời đại số”, anh Sơn nói.

Điều đáng nói là công trình không dừng ở việc trao tặng thiết bị. Đằng sau những chiếc máy tính ấy là thông điệp về trách nhiệm xã hội của tuổi trẻ trong kỷ nguyên số. Tuổi trẻ Bắc Ninh đang mang công nghệ về tận thôn bản, trường học vùng khó. Đó là hình ảnh những đoàn viên thanh niên đội mưa vận chuyển máy tính lên miền núi, là những buổi hướng dẫn cán bộ thôn sử dụng phần mềm quản lý.

Ông Hoàng Văn Quân cho rằng giá trị lớn nhất mà công trình mang lại nằm ở sự khích lệ tinh thần. "Vượt lên trên giá trị vật chất, món quà từ Tỉnh Đoàn Bắc Ninh thể hiện sự quan tâm sâu sắc với vùng còn nhiều khó khăn như Đại Sơn. Nó khơi dậy quyết tâm ứng dụng khoa học kỹ thuật vào đời sống của cán bộ và nhân dân địa phương”, ông Quân nói.

Ở vùng núi Đại Sơn, những bộ máy tính hôm nào giờ đã sáng đèn trong từng thôn nhỏ. Những chiếc máy tính ấy có thể nhỏ bé giữa dòng chảy công nghệ hôm nay. Nhưng với vùng quê còn khó khăn, đó chính là những “hạt giống số” mà tuổi trẻ Bắc Ninh đang âm thầm gieo xuống.