Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Văn Cường ký ban hành kết luận thanh tra công tác quản lý, cấp phép khoáng sản tại Bộ NN&MT và việc khai thác khoáng sản đối với một số tổ chức theo giấy phép của Bộ NN&MT tại tỉnh Nghệ An.
Phát hiện hàng chục hồ sơ vi phạm
Theo kết luận thanh tra, từ năm 2020 đến ngày 30/11/2025, Bộ Tài nguyên và Môi trường, nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức đấu giá thành công 10 khu vực khoáng sản, cấp 85 giấy phép thăm dò khoáng sản và cấp 226 giấy phép, quyết định khai thác khoáng sản thuộc thẩm quyền.
Trong đó, trên địa bàn tỉnh Nghệ An, Bộ NN&MT đã cấp giấy phép khai thác khoáng sản cho 11 tổ chức tại 13 khu vực hoạt động khoáng sản, trong đó có 7 tổ chức đang hoạt động khai thác theo 9 giấy phép được cấp.
Kết quả thanh tra xác định có 2 hồ sơ đấu giá quyền khai thác khoáng sản vi phạm quy hoạch khoáng sản, nguyên tắc, thẩm quyền, trình tự, thủ tục đấu giá. Cụ thể, phê duyệt bước giá, tiền đặt trước cuộc đấu giá quyền khai thác khoáng sản không đúng thẩm quyền; ban hành kế hoạch đấu giá, tổ chức đấu giá chưa phù hợp với kỳ quy hoạch khoáng sản (chỉ đến năm 2020) và diện tích quy hoạch (mỏ Hòn Giồ quy hoạch 30 ha nhưng đấu giá 41,34 ha); tổ chức đấu giá không bảo đảm nguyên tắc công khai và không thực hiện đúng trình tự, thủ tục đấu giá.
Ngoài ra, đoàn thanh tra còn phát hiện trong 17 hồ sơ cấp giấy phép thăm dò khoáng sản thì có tới 16 hồ sơ vi phạm về công khai thông tin, quy hoạch, thẩm định hồ sơ, thời gian giải quyết thủ tục hành chính.
Bộ NN&MT tiếp nhận hồ sơ của 9 giấy phép thăm dò khoáng sản nhưng không thông báo công khai thông tin tên công ty, tên loại khoáng sản và vị trí khu vực đề nghị thăm dò khoáng sản trên hệ thống mạng đấu thầu; cấp 3 giấy phép thăm dò khoáng sản không phù hợp với quy hoạch khoáng sản được phê duyệt.
Kết luận thanh tra chỉ rõ Bộ NN&MT đã cấp giấy phép thăm dò khoáng sản cho Công ty TNHH Vàng Phước Sơn trong khi vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp đang bị âm, việc cấp phép này vi phạm quy định về điều kiện vốn chủ sở hữu tại Luật Khoáng sản.
Vẫn theo kết luận thanh tra, trong số 42 hồ sơ cấp giấy phép khai thác khoáng sản có 30 hồ sơ có hành vi vi phạm về nguyên tắc, điều kiện cấp giấy phép, thủ tục tiếp nhận hồ sơ, thẩm định hồ sơ, thời gian giải quyết thủ tục hành chính, tính tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, thu hồi khoáng sản đi kèm.
Thanh tra Chính phủ đánh giá, công tác quản lý, cấp phép tại Bộ NN&MT còn nhiều tồn tại, như việc ban hành một số văn bản pháp luật về khoáng sản xây dựng chiến lược, quy hoạch khoáng sản và thực hiện nhiệm vụ lập quy hoạch điều tra cơ bản địa chất về khoáng sản thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 còn chậm.
Việc tham mưu ban hành văn bản pháp luật có nội dung chưa đồng bộ, bất cập, vướng mắc trong quá trình thực hiện; chậm báo cáo Chính phủ tình hình quản lý Nhà nước về khoáng sản trong phạm vi cả nước hằng năm.
Công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật khoáng sản chưa đáp ứng yêu cầu quản lý Nhà nước; không phê duyệt kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản hằng năm.
Bộ NN&MT cấp giấy phép khai thác khoáng sản nhưng chưa phê duyệt, chưa tạm thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản; gia hạn giấy phép thăm dò khoáng sản ghi không đúng diện tích trả lại địa phương quản lý, theo kết luận của Thanh tra Chính phủ.
Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ NN&MT tiếp tục rà soát, làm rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân có liên quan qua các thời kỳ để xử lý theo thẩm quyền.
Điểm tên các doanh nghiệp vi phạm
Qua thanh tra việc thực hiện giấy phép khai thác khoáng sản của Bộ NN&MT tại tỉnh Nghệ An, Thanh tra Chính phủ phát hiện 6 tổ chức khai thác khoáng sản theo giấy phép của Bộ NN&MT trên địa bàn tỉnh đã thực hiện 33 hành vi vi phạm pháp luật về khoáng sản, đất đai, thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường và 2 tổ chức vi phạm pháp luật về đo đạc, bản đồ.
Cụ thể, khai sai sản lượng tính thuế tài nguyên, kê khai sai phí bảo vệ môi trường (Công ty CP Tập đoàn HC Sơn Nam đã nộp bổ sung hơn 1,6 tỷ đồng; Công ty Khai thác đá vôi Yabashi Việt Nam đã nộp bổ sung hơn 1,7 tỷ đồng); Sử dụng đất hoạt động khoáng sản trước khi được thuê đất và bàn giao trên thực địa (Công ty CP Xi măng Tân Thắng, Công ty CP Xi măng Sông Lam 2, Công ty CP Tập đoàn HC Sơn Nam).
Khai thác không có thiết kế mỏ (Công ty Xi măng Nghi Sơn); khai thác không đúng quy trình kỹ thuật, thiết kế mỏ; không nộp thiết kế mỏ đã phê duyệt; thiết kế mỏ không phù hợp giấy phép (Công ty CP Phương Huy Stone, Xi măng Tân Thắng, Xi măng Sông Lam 2); hoạt động đo đạc và bản đồ không có giấy phép (Công ty TNHH Môi trường và Tài nguyên khoáng sản MTK, Công ty CP Tư vấn khảo sát đo đạc Hà Bắc).
Thanh tra Chính phủ đề nghị UBND tỉnh Nghệ An chỉ đạo rà soát, làm rõ tính chất, hậu quả và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có vi phạm pháp luật về khoáng sản, đất đai, đo đạc và bản đồ, kê khai thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường...
Trường hợp phát hiện có dấu hiệu tội phạm thì chuyển cơ quan điều tra để xem xét, xử lý theo quy định. Thực hiện các biện pháp theo thẩm quyền để chấm dứt ngay hành vi vi phạm của các tổ chức, đồng thời khắc phục hậu quả, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, kỹ thuật mỏ, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính theo quy định
