Xã Bát Tràng hiện có tổng diện tích gieo trồng các loại cây đạt hơn 788ha, trong đó diện tích canh tác rau chiếm trên 323ha, tập trung chủ yếu tại vùng sản xuất chuyên canh Văn Đức. Để duy trì chất lượng vùng trồng, chính quyền địa phương tập trung kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng vật tư đầu vào, hướng dẫn nông dân tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn thực phẩm, đồng thời ứng dụng rộng rãi chương trình quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM) gắn liền với mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Tại các cánh đồng chuyên canh, công tác giám sát đồng ruộng được tiến hành thường xuyên dưới sự phối hợp giữa địa phương và Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội. Cơ quan chuyên môn định kỳ kiểm tra, hướng dẫn nông dân nguyên tắc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng danh mục, đúng liều lượng, đúng đối tượng và bảo đảm thời gian cách ly bắt buộc trước khi thu hoạch. Bên cạnh đó, các lớp tập huấn kỹ thuật về quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) được tổ chức đều đặn nhằm giúp người trồng rau chủ động nhận biết dịch hại, hạn chế tối đa việc lạm dụng hóa chất bảo vệ thực vật và ngăn ngừa nguy cơ tồn dư chất độc hại trong nông sản.
Theo ông Đỗ Thành Thuận, Phó Chủ tịch UBND xã, địa phương đang duy trì mô hình tổ trưởng sản xuất phụ trách từng khu vực cánh đồng. Đội ngũ này có nhiệm vụ theo sát quy trình canh tác hằng ngày của từng hộ, giám sát việc phun thuốc và ghi nhận thời điểm cách ly cụ thể. Địa phương cũng tích cực vận động nông dân chuyển dịch phương thức canh tác: giảm thiểu thuốc hóa học, ưu tiên sử dụng chế phẩm sinh học, phân bón hữu cơ và lắp đặt hệ thống bẫy côn trùng sinh học trên diện rộng. Song song đó, công tác lấy mẫu phân tích dư lượng định kỳ được thực hiện nghiêm túc, tạo cơ sở đánh giá chất lượng thực tế trước khi xuất bán ra thị trường.
Chuẩn hóa chuỗi liên kết tiêu thụ và số hóa dữ liệu vùng trồng
Bên cạnh khâu sản xuất, xã Bát Tràng đặc biệt chú trọng vai trò cầu nối của các hợp tác xã nhằm ổn định đầu ra và nâng tầm thương hiệu rau an toàn. Theo ông Nguyễn Văn Minh, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất, kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Văn Đức, với quy mô canh tác hơn 300ha, đơn vị đã xây dựng thành công chuỗi liên kết tiêu thụ ổn định từ 2.300 đến 2.400 tấn rau, củ mỗi năm. Việc chủ động ký kết hợp đồng cung ứng giúp nông sản của hợp tác xã thâm nhập trực tiếp vào các hệ thống siêu thị, bán lẻ hiện đại và các khu đô thị lớn tại Hà Nội, giảm dần sự phụ thuộc vào mạng lưới thương lái trung gian.
Ở cấp độ hộ gia đình, ý thức sản xuất minh bạch gắn liền với công nghệ số đang lan tỏa rõ nét. Nhiều nông dân canh tác rau ăn lá đã quen với việc ghi chép nhật ký đồng ruộng điện tử và cập nhật thông tin qua ứng dụng chuyên dụng. Sản phẩm sau thu hoạch được đưa về hợp tác xã sơ chế, đóng gói và dán tem QR truy xuất nguồn gốc. Người tiêu dùng chỉ cần quét mã là có thể kiểm tra đầy đủ thông tin về ngày gieo trồng, thời gian bón phân, xử lý sâu bệnh và ngày thu hoạch, tạo cơ sở tin cậy khi lựa chọn thực phẩm hàng ngày.
Chính quyền xã Bát Tràng xác định thời gian tới sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nguồn gốc xuất xứ và thương mại điện tử. Mục tiêu đặt ra là số hóa toàn bộ dữ liệu nông sản của địa phương, đưa sản phẩm lên sàn giao dịch trực tuyến để cắt giảm chi phí trung gian, nâng cao giá trị thu nhập cho người dân và tạo kênh tương tác trực tiếp giữa nhà vườn với thị trường tiêu thụ.
Đánh giá về kết quả triển khai tại cơ sở, bà Lưu Thị Hằng, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội cho biết, thực hiện Kế hoạch số 60/KH-SNNMT của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội về thí điểm quản lý an toàn thực phẩm tại vùng sản xuất tập trung, cơ quan quản lý đã hoàn tất việc khởi tạo dữ liệu số cho Hợp tác xã Văn Đức trên hệ thống thông tin điện tử của thành phố (check.hanoi.gov.vn). Cơ sở dữ liệu này tích hợp toàn diện thông tin hợp tác xã, danh sách hộ xã viên, chứng nhận VietGAP, hồ sơ an toàn thực phẩm, đối tác cung ứng và danh mục thuốc bảo vệ thực vật cho phép sử dụng.
Tuy nhiên, đại diện ngành nông nghiệp Thủ đô cũng lưu ý, để chuỗi an toàn thực phẩm vận hành bền vững, địa phương cần kiên trì tuyên truyền, tăng cường kiểm tra đột xuất và chuẩn hóa thói quen ghi nhật ký canh tác của từng hộ dân. Việc kiểm soát chặt chẽ từ vật tư đầu vào đến khâu thu hoạch và bao tiêu sẽ là tiền đề vững chắc giúp vùng rau chuyên canh Bát Tràng khẳng định uy tín, mở rộng thị phần tại thị trường Thủ đô.
Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.
