Trong khi đó, vụ tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) của Ukraine vào vùng Ryazan của Nga khiến nhiều người thương vong đã làm dấy lên làn sóng phẫn nộ tại Nga, kéo theo những lời kêu gọi đáp trả cứng rắn hơn nhằm vào Kiev và các mạng lưới hậu thuẫn từ phương Tây.
Poseidon và “cơn ác mộng hạt nhân” của phương Tây
Theo nhiều nguồn phân tích quân sự phương Tây, việc Nga chuẩn bị đưa ngư lôi hạt nhân Poseidon vào trực chiến trên tàu ngầm nguyên tử Khabarovsk có thể làm thay đổi hoàn toàn cán cân sức mạnh dưới biển.
Trong khi đó, Asia Times nhận định, Poseidon là một phần trong “kho vũ khí chiến lược bất khả chiến bại” mà Tổng thống Nga Vladimir Putin lần đầu giới thiệu từ năm 2018.
Nga không tiết lộ sức công phá của đầu đạn của Poseidon, nhưng các chuyên gia quân sự phương Tây ước tính từ 2-100 Mt (megaton TNT), tức tương đương năng lượng nổ của 2-100 triệu tấn thuốc nổ TNT.
Các chuyên gia nhận định, loại ngư lôi này được thiết kế nhằm xuyên thủng mọi hệ thống phòng thủ tên lửa hiện đại, đồng thời tạo ra mối đe dọa hủy diệt đối với các thành phố ven biển, căn cứ hải quân và nhóm tác chiến tàu sân bay của đối phương.
Tàu ngầm nguyên tử Khabarovsk dài khoảng 135 mét, kết hợp nhiều đặc điểm kỹ thuật của lớp Borei và tàu ngầm Belgorod - phương tiện mang Poseidon đầu tiên của Nga.
Theo các đánh giá quân sự, tàu có thể mang tới sáu ngư lôi Poseidon trong các khoang đặc biệt hai bên thân, cho thấy vai trò chiến lược đặc biệt quan trọng của nó trong học thuyết răn đe hạt nhân mới của Mátxcơva.
Sự lo ngại của phương Tây càng gia tăng khi Nga liên tục hoàn thiện các loại vũ khí chiến lược tối tân trong hơn hai thập kỷ qua. Sau khi Mỹ rút khỏi Hiệp ước Phòng thủ tên lửa, Nga đã đẩy mạnh chương trình hiện đại hóa lực lượng hạt nhân.
Các tổ hợp tên lửa siêu vượt âm Kinzhal đã được đưa vào biên chế từ năm 2017, còn tên lửa hành trình hạt nhân Burevestnik và ngư lôi Poseidon hiện gần như hoàn tất. Ngoài ra, tổ hợp tên lửa siêu vượt âm Oreshnik mới cũng đã trực chiến từ năm ngoái.
Nhiều chuyên gia quân sự châu Âu thừa nhận, Nga hiện không chỉ duy trì năng lực răn đe hạt nhân truyền thống mà còn tạo ra ưu thế công nghệ thực sự trước Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Chuyên gia quân sự Ý Gianandrea Gaiani nhận định, các hệ thống như tên lửa đạn đạo liên lục địa hạng nặng thế hệ mới Sarmat cùng hàng loạt khí tài có khả năng mang đầu đạn hạt nhân cho thấy Nga đang giữ vị trí hàng đầu trong lĩnh vực răn đe chiến lược.
Tên lửa Yars khiến châu Âu “lạnh gáy”
Không chỉ Poseidon, các cuộc diễn tập của Lực lượng Tên lửa chiến lược Nga với tổ hợp Yars tại Siberia cũng gây tiếng vang lớn ở phương Tây.
Báo Daily Mail của Anh mô tả việc Nga triển khai các bệ phóng tên lửa đạn đạo liên lục địa Yars trong diễn tập hạt nhân là màn phô diễn “đáng sợ”, tạo ra áp lực tâm lý mạnh mẽ đối với NATO.
Giới quan sát phương Tây cho rằng, Nga đang gửi đi thông điệp rõ ràng, Mátxcơva vẫn sở hữu năng lực đáp trả hạt nhân áp đảo bất chấp mọi sức ép quân sự và trừng phạt.
Trong bối cảnh xung đột Ukraine kéo dài, các động thái này được xem là lời cảnh báo trực tiếp tới phương Tây rằng Nga sẵn sàng bảo vệ lợi ích chiến lược của mình bằng mọi phương tiện cần thiết.
UAV Ukraine tập kích Ryazan, Nga nổi giận
Rạng sáng 15/5, Ryazan của Nga trở thành mục tiêu trong đợt tấn công UAV quy mô lớn từ phía Ukraine. Mảnh vỡ thiết bị bay đã rơi xuống một tòa chung cư cao tầng, gây hỏa hoạn, làm hư hại nhiều căn hộ.
Thống đốc vùng Ryazan Pavel Malkov xác nhận nhiều công trình dân sự bị hư hại nghiêm trọng. Hàng chục cửa kính và khung cửa sổ của tòa nhà đã bị thổi bay sau vụ nổ.
Giới chức y tế địa phương thông báo số người thương vong tiếp tục tăng, trong đó có nhiều trẻ em. Ủy ban Điều tra Nga đã mở hồ sơ với cáo buộc “khủng bố” nhằm vào các lực lượng liên quan vụ tập kích.
Theo chuyên gia hàng không Maksim Kondratiev, các UAV nhiều khả năng được phóng từ khu vực Kharkov và Sumy của Ukraine. Ông cho rằng Kiev đang sử dụng chiến thuật tấn công tầm xa nhằm gây sức ép tâm lý lên dân thường Nga.
Mátxcơva tính đòn đáp trả mạnh hơn?
Sau vụ việc ở Ryazan, nhiều nghị sĩ Nga kêu gọi mở rộng các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng quân sự và mạng lưới hậu cần của Ukraine.
Nghị sĩ Duma Quốc gia Andrey Kolesnik tuyên bố, Nga cần thực hiện các đòn tấn công quy mô lớn nhằm triệt phá địa điểm phóng UAV cũng như các tuyến cung cấp vũ khí từ phương Tây.
Ông Kolesnik cũng ám chỉ khả năng một số UAV được lắp ráp ngoài lãnh thổ Ukraine, đồng nghĩa Mátxcơva có thể xem xét mở rộng phạm vi đáp trả trong tương lai.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết, đêm 15/5, lực lượng phòng không nước này đã bắn hạ tổng cộng 355 UAV của Ukraine tại nhiều khu vực khác nhau, bao gồm Belgorod, Bryansk, Voronezh và Volgograd.
Các nhà quan sát nhận định quy mô các cuộc tập kích bằng UAV đang tăng nhanh, khiến xung đột Nga-Ukraine bước sang giai đoạn nguy hiểm hơn. Trong bối cảnh đó, việc Nga đồng thời phô diễn sức mạnh hạt nhân chiến lược và đẩy mạnh các chiến dịch đáp trả quân sự cho thấy Mátxcơva đang phát đi thông điệp cứng rắn tới cả Kiev lẫn phương Tây.
Vai trò chiến lược
Poseidon là loại ngư lôi không người lái chạy bằng năng lượng hạt nhân do Nga phát triển. Phương Tây từng gọi hệ thống này là “Status-6” hoặc “Kanyon”. Đây được xem là một trong những vũ khí răn đe chiến lược độc đáo nhất của Nga hiện nay.
Dưới đây là các thông số kỹ thuật thường được giới quân sự và truyền thông quốc tế nhắc tới, dù phần lớn vẫn mang tính ước tính do Nga giữ bí mật.
-Chiều dài: khoảng 20-24 mét
-Đường kính: khoảng 1,6-2 mét
-Trọng lượng: ước tính gần 100 tấn
-Kiểu vận hành: phương tiện không người lái dưới nước (UUV)
-Động cơ: lò phản ứng hạt nhân mini
Poseidon lớn hơn rất nhiều so với ngư lôi thông thường và gần giống một “tàu ngầm robot mini” hơn là ngư lôi cổ điển. Theo nhiều nguồn phân tích quân sự, tốc độ tối đa của loại ngư lôi này có thể đạt khoảng 100 hải lý/giờ (khoảng 185 km/h). Độ sâu hoạt động tới khoảng 1.000 mét, còn tầm hoạt động gần như không giới hạn nhờ động cơ hạt nhân
Khả năng di chuyển cực sâu và tốc độ cao khiến Poseidon bị đánh giá là rất khó bị phát hiện hoặc đánh chặn bằng các hệ thống chống ngầm hiện nay.
Một trong những điểm gây tranh cãi nhất là sức công phá của đầu đạn - từ 2-100 Mt (megaton TNT). 1 megaton tương đương năng lượng nổ của 1 triệu tấn thuốc nổ TNT.
Nhiều nguồn phương Tây cho rằng, Poseidon có thể mang đầu đạn nhiệt hạch với đương lượng nổ từ vài megaton tới hàng chục megaton TNT. Một số suy đoán cực đoan từng đề cập mức 100 megaton, dù chưa có xác nhận chính thức.
Nga tuyên bố Poseidon được thiết kế để tấn công căn cứ hải quân, phá hủy cụm tàu sân bay, đánh vào hạ tầng ven biển, vượt qua lá chắn phòng thủ tên lửa.
Một số chuyên gia phương Tây còn cho rằng vụ nổ dưới nước cỡ lớn có thể tạo sóng thần phóng xạ quy mô lớn, dù nhiều nhà khoa học nhận định các mô tả này thường bị cường điệu hóa trong truyền thông.
K-329 Belgorod là tàu ngầm đầu tiên được xác nhận có khả năng mang Poseidon. Ngoài ra, Nga đang phát triển tàu ngầm chuyên dụng mới Khabarovsk. Theo các báo cáo quân sự, mỗi tàu có thể mang nhiều ngư lôi Poseidon trong các khoang đặc biệt.
Poseidon là một phần trong chương trình hiện đại hóa bộ ba hạt nhân của Nga cùng với RS-28 Sarmat, Avangard và Kinzhal. Nga coi đây là công cụ bảo đảm năng lực răn đe chiến lược trước Mỹ và NATO, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh quân sự dưới biển ngày càng quyết liệt.
