Viết lại tương lai cho những trụ sở 'lặng im'

​

Tại phường Hải Châu khu vực lõi trung tâm của đô thị TP. Đà Nẵng, không ít cơ sở nhà đất công sản quy mô lớn, thuộc diện “đất vàng” đang bị bỏ hoang, xuống cấp theo thời gian.

Trụ sở cũ của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Đà Nẵng tại 103 Hùng Vương với tòa nhà 3 tầng trên khu đất hơn 2.000m2 nằm giữa tuyến phố thương mại sầm uất nhưng nhiều năm nay “cửa đóng then cài”. Bên ngoài nhếch nhác, bên trong là cảnh xuống cấp, rác thải, vẽ bậy. Nhiều phòng làm việc ở đây vẫn còn bàn ghế, hồ sơ bị bỏ lại, không có người trông coi.

Cách đó không xa, tòa nhà 6 tầng tại số 54 Thái Phiên từng là trụ sở Ban Quản lý các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng ưu tiên cũng rơi vào cảnh tương tự sau khi sắp xếp lại bộ máy.

Trên đường Đống Đa, trụ sở UBND phường Thuận Phước (cũ) từng nhộn nhịp nay đã bị khóa cửa, xuống cấp, khuôn viên đầy rác và lá cây.

Theo báo cáo của Sở Tài chính thành phố Đà Nẵng, trong số 3.805 cơ sở nhà, đất toàn thành phố, thì có 828 cơ sở không còn nhu cầu sử dụng. Ngoài ra, Đà Nẵng tiếp nhận 83 cơ sở nhà, đất Trung ương chuyển giao.

Không chỉ riêng Đà Nẵng. Ở nhiều địa phương sau sắp xếp đơn vị hành chính, những khoảng lặng tương tự cũng đang hiện hữu – nơi những trụ sở từng sáng đèn, từng nhộn nhịp bỗng trở nên vắng bóng con người.

Khi những cánh cửa công sở khép lại, nhịp sống xung quanh cũng "giảm nhiệt". Những con phố từng tấp nập người trở nên thưa vắng; hàng quán trầm lại, dòng chảy quen thuộc của một khu vực dường như thiếu đi một điểm tựa sinh khí.

Phố bỗng 'hoang vu' khi trụ sở khép cửa

Sau khi sáp nhập địa giới hành chính, một số trụ sở công tại khu vực phía Nam tỉnh Khánh Hòa rơi vào cảnh “im lìm” dù cơ sở vật chất còn rất mới. Đơn cử trụ sở Sở Tài chính Ninh Thuận cũ (số 30 đường 16/4, phường Phan Rang) từng là một không gian công sở nhộn nhịp, giờ trở thành những dãy nhà “cửa đóng then cài”.

Theo lãnh đạo Sở Tài chính Khánh Hòa, hiện Sở đang mượn tạm trụ sở này trong thời gian ngắn để làm kho chứa tài liệu và sau đó sẽ bàn giao lại cho Trung tâm quản lý nhà và chung cư tỉnh quản lý, sử dụng.

Ông Trần Văn Minh (một người dân sinh sống ở phường Phan Rang) chia sẻ: “Trước đây khi các trụ sở hoạt động, có người ra người vào; chúng tôi buôn bán được. Giờ thì phố xá lúc nào cũng buồn. Chúng tôi chỉ mong cơ quan chức năng sớm có phương án bố trí, đưa các tòa nhà này vào hoạt động trở lại để khu phố có sức sống, bà con cũng thuận tiện làm ăn.”

Theo báo cáo của Sở Tài chính Khánh Hòa, toàn tỉnh hiện có 2.473 cơ sở nhà, đất thuộc các cơ quan, đơn vị địa phương. Trong đó, 2.091 cơ sở nhà, đất tiếp tục được sử dụng, giao cho các sở, ban, ngành và địa phương quản lý. 379 cơ sở nhà, đất không còn nhu cầu sử dụng hoặc sử dụng không hiệu quả. Đối với các cơ sở này, địa phương đang xây dựng kế hoạch xử lý.​

Để các trụ sở dôi dư thực sự vận hành trở lại, điều quan trọng không chỉ là phương án chuyển đổi công năng, mà còn là tốc độ xử lý và cách tiếp cận của chính quyền địa phương.

Vừa qua, khi trực tiếp kiểm tra thực tế các cơ sở nhà đất dôi dư tại nhiều địa bàn trọng điểm, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng yêu cầu từ nay đến tháng 6/2026 phải hoàn thành rà soát, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, đưa vào khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp, tuyệt đối không để tài sản hư hỏng, xuống cấp, gây lãng phí. Đồng thời phải đổi mới cách tiếp cận trong quản lý và khai thác nguồn lực này.

Đối với các trụ sở ưu tiên phục vụ giáo dục và y tế, yêu cầu phải sớm bàn giao để đưa vào sử dụng.

Với các cơ sở dự kiến khai thác theo hình thức xã hội hóa, các đơn vị cần nhanh chóng hoàn thiện thủ tục để tổ chức đấu giá, đấu thầu theo đúng quy định. Việc chuyển đổi công năng cũng cần thực hiện theo hướng khoa học, bảo đảm tách biệt rõ giữa khu vực hành chính với khu vực thương mại - dịch vụ, tránh bố trí chồng lấn, gây khó khăn trong quản lý đô thị. Cùng với đó, các ngành chức năng phải kịp thời cập nhật, điều chỉnh quy hoạch liên quan, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho việc khai thác và sử dụng hiệu quả tài sản công.

Hai trong số những địa chỉ được đích thân Chủ tịch thành phố Nguyễn Mạnh Hùng chỉ đạo, đó là chuyển giao nhà, đất dôi dư để phục vụ giáo dục tại Trường THCS Nguyễn Du (phường Bàn Thạch) và đưa vào sử dụng Khu điều trị kỹ thuật cao thuộc Bệnh viện Đa khoa Quảng Nam.

Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Du, thầy Lê Công Thông cho biết, sau chỉ đạo của lãnh đạo thành phố, trường Nguyễn Du được giao quản lý 4 cơ sở nhà đất trước đây thuộc các cơ quan của tỉnh Quảng Nam cũ, nằm trên các tuyến đường trung tâm Trần Quý Cáp và Nguyễn Chí Thanh. Ngay sau khi có quyết định bàn giao, nhà trường đã phối hợp với các đơn vị liên quan khẩn trương hoàn tất thủ tục.

​Một “nút thắt” khác kéo dài nhiều năm là dự án Khu điều trị kỹ thuật cao thuộc Bệnh viện Đa khoa Quảng Nam. Sau chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo thành phố, các sở, ngành đã phối hợp xử lý vướng mắc về thủ tục, hoàn tất bàn giao công trình vào ngày 21/4/2026, kịp thời đưa vào sử dụng phục vụ người dân.

Trụ sở cũ của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Đà Nẵng, Ban Quản lý các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng và UBND phường Thuận Phước (cũ), nhưng khối nhà "cửa đóng then cài" nêu trên đều được đưa vào diện xử lý trước tháng 6/2026.

Điểm đáng chú ý trong cách nhìn của Đà Nẵng xử lý các cơ sở nhà đất công dôi dư không đơn thuần là khai thác tài sản, mà còn là cơ hội lớn để tái cấu trúc đô thị..

Ông Nguyễn Văn Duy, Chủ tịch UBND phường Hải Châu, cho biết: “Phường không chỉ hướng đến mục tiêu cho thuê để tạo nguồn thu. Quan trọng hơn là tận dụng quỹ đất này để bổ sung các hạ tầng xã hội còn thiếu như trường học, y tế, không gian văn hóa, cây xanh, bãi đỗ xe. Đây có thể xem là cơ hội "ngàn năm có một" để điều chỉnh lại quy hoạch đô thị”, ông Duy nhấn mạnh.

Ông Võ Nguyên Chương, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất TP. Đà Nẵng cũng cho rằng, việc “đánh thức” tài sản công dôi dư không chỉ là giải pháp chống lãng phí mà còn mở ra cơ hội lớn để tái cấu trúc không gian đô thị, bổ sung hạ tầng còn thiếu và tạo động lực phát triển kinh tế.

Khi những công trình bỏ hoang được đưa vào sử dụng, không chỉ nguồn thu ngân sách được cải thiện mà diện mạo đô thị cũng được nâng cấp, môi trường sống của người dân được cải thiện rõ rệt.

​Trao đổi với phóng viên Tiền Phong, bà Nguyễn Thị Minh Nguyệt, Trưởng phòng Quản lý nhà (Trung tâm Quản lý và Khai thác nhà Đà Nẵng) cho biết: Thành phố đã giao Trung tâm tiếp nhận và quản lý tổng cộng 159 cơ sở nhà đất công.

“Chúng tôi đang hoàn tất việc tiếp nhận các cơ sở, dự kiến hoàn thành trong tháng 5. Sau đó, Trung tâm sẽ thuê đơn vị tư vấn định giá, phát hành chứng thư định giá và trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt mức giá chính thức. Khi có giá, sẽ tổ chức đấu giá công khai theo đúng quy định của Nghị định 108 của Chính phủ”, bà Nguyệt cho biết.

Ông Võ Nguyên Chương, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất TP. Đà Nẵng cho biết, Trung tâm đang được giao nhiệm vụ khẩn trương hoàn thiện các phương án cho thuê để tổ chức đấu giá tài sản. Việc xử lý tài sản công dôi dư được sẽ phân thành nhiều nhóm.

“Đối với các cơ sở còn tốt, có thể khai thác, sẽ giữ nguyên hiện trạng và tổ chức cho thuê hoặc đấu giá khi có nhà đầu tư quan tâm.

Với đất trống hoặc công trình xuống cấp, có thể phá dỡ để đấu giá hoặc cho thuê ngắn hạn. Riêng các cơ sở nằm liền kề trường học, cơ sở y tế sẽ ưu tiên chuyển giao để phục vụ mục đích công cộng”, ông Chương cho biết.

Tiến sĩ Trần Văn Anh, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Đại Việt Đà Nẵng cho biết, nhà trường có nhu cầu mở rộng cơ sở dạy nghề trong bối cảnh nguồn nhân lực phục vụ phát triển du lịch, thương mại - dịch vụ ở Đà Nẵng tăng cao. Thế nên, việc thành phố ưu tiên cho thuê các cơ sở nhà đất công để phục vụ giáo dục và y tế là chủ trương rất ý nghĩa.

Tuy nhiên, thực tế các công trình đã xuống cấp, muốn đưa vào sử dụng cần đầu tư cải tạo lớn. Với lĩnh vực giáo dục, thời gian thuê cần đủ dài, ít nhất 10 năm, để đảm bảo hiệu quả đầu tư. Đồng thời, thành phố nên có thêm chính sách ưu đãi để khuyến khích các đơn vị tham gia để cùng đánh thức các công trình góp phần vì sự phát triển chung của thành phố.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Lê Minh Tuấn (40 tuổi, chủ một cơ sở kinh doanh ăn uống tại phường Liên Chiểu) đang nóng lòng để đăng ký thuê cơ sở nhà công dôi dư ở các khu vực phường trung tâm.

Ông Tuấn bày tỏ kỳ vọng: Nếu được thuê mặt bằng công sản tại trung tâm để kinh doanh dịch vụ, đây sẽ là cơ hội tốt cho doanh nghiệp nhỏ mở rộng hoạt động trong bối cảnh khó khăn chung hiện nay.

"Tôi mong thành phố có cơ chế ưu tiên, hỗ trợ để doanh nghiệp vừa và nhỏ dễ tiếp cận với các nhà đất công dôi dư”, ông Tuấn nói.