Thay vì đặt cần số ở bệ trung tâm, ngày càng nhiều mẫu ô tô chuyển bộ phận này lên cột lái, phía sau vô lăng. Thiết kế này giúp giải phóng không gian nội thất, thao tác chuyển số thuận tiện hơn nhưng cũng lạ lẫm với nhiều người.
Trên nhiều mẫu ô tô hiện đại, đặc biệt là xe điện và các dòng xe sang, cần số thường không còn nằm ở khu vực bệ trung tâm giữa hai ghế trước mà được chuyển lên cột lái, ngay phía sau vô lăng. Tùy từng mẫu xe, bộ phận này có thể là cần gạt cơ học hoặc núm xoay, công tắc điện tử tích hợp gần vô lăng
Giải phóng không gian, thao tác chuyển số thuận tiện
Trước đây, một số mẫu xe Mỹ, Đức đã gắn cần số vào cột lái, nằm phía sau vô lăng. Tuy nhiên, thiết kế này đang xuất hiện trở lại trên nhiều mẫu xe hiện đại nhờ sự phát triển của hệ thống điều khiển điện tử và xu hướng tối giản nội thất.
Một trong những lợi ích dễ nhận thấy nhất là giải phóng không gian ở bệ trung tâm.
Với cần số truyền thống, nhà sản xuất phải bố trí thêm cụm cơ cấu chuyển số, vị trí lắp đặt và các chi tiết liên quan ở khu vực giữa hai ghế trước. Khi chuyển cần số lên cột lái, không gian này có thể được tận dụng để bố trí hộc chứa đồ, khay để cốc, sạc điện thoại không dây hoặc các nút điều khiển chức năng khác.
Đối với xe điện, lợi ích này càng rõ rệt. Do không cần hộp số nhiều cấp như phần lớn ô tô sử dụng động cơ đốt trong, hệ thống truyền động điện thường cho phép nhà sản xuất linh hoạt hơn trong thiết kế. Cần số điện tử cũng không nhất thiết phải kết nối cơ học trực tiếp với hộp số, nhờ đó có thể được bố trí ở nhiều vị trí khác nhau.
Cách sắp xếp này góp phần tạo ra khoang lái thông thoáng, giảm cảm giác chật chội, nhất là trên các mẫu xe có kích thước nhỏ. Một số hãng còn kết hợp cần số đặt sau vô lăng với thiết kế bệ trung tâm dạng cầu nối hoặc khu vực chứa đồ mở, giúp người ngồi phía trước dễ dàng lấy và cất vật dụng.
Lợi ích thứ hai là thao tác chuyển số có thể thuận tiện hơn. Người lái không cần đưa tay xuống bệ trung tâm để chuyển giữa các chế độ tiến (D), lùi (R) và đỗ xe (P). Thay vào đó, họ có thể thao tác ngay gần vô lăng, nơi hai tay thường xuyên hoạt động khi điều khiển xe.
Nếu được thiết kế hợp lý, cách bố trí này giúp người lái chuyển chế độ vận hành nhanh chóng, đặc biệt khi phải liên tục tiến, lùi trong không gian hẹp. Tuy nhiên, mức độ thuận tiện còn phụ thuộc vào vị trí, chiều chuyển động của cần gạt và cách nhà sản xuất bố trí các chế độ số.
Ngoài ra, việc sử dụng cần số điện tử có thể giúp giảm số lượng chi tiết cơ khí, đơn giản hóa kết cấu điều khiển và tạo điều kiện tích hợp các tính năng an toàn. Chẳng hạn, hệ thống có thể tự chuyển sang chế độ đỗ khi người lái tắt xe hoặc mở cửa trong những điều kiện nhất định.
Dù vậy, những tính năng này phụ thuộc vào cấu hình cụ thể của từng mẫu xe, không phải cứ đưa cần số lên vô lăng là mặc nhiên có.
Vì sao vô lăng ô tô thường hình tròn, nhưng nhiều xe thể thao lại làm đáy phẳng?
Còn lạ lẫm và dễ nhầm lẫn với người dùng truyền thống
Dù có nhiều ưu điểm, cần số đặt sau vô lăng vẫn gây khó khăn cho những người đã quen với kiểu cần số truyền thống ở bệ trung tâm.
Khi chuyển sang xe mới, tài xế cần thời gian thích nghi với vị trí và cách thao tác, nhất là khi cần số nằm gần cần xi-nhan hoặc gạt mưa, dễ gây nhầm lẫn nếu chưa quen.
Bên cạnh đó, thiết kế cần số sau vô lăng không hoàn toàn giống nhau giữa các hãng. Có mẫu sử dụng cần gạt kéo đẩy, trong khi mẫu khác dùng núm xoay hoặc công tắc điện tử.
Sự khác biệt này có thể khiến người thường xuyên đổi xe, sử dụng xe thuê mất thêm thời gian làm quen. So với đó, cần số ở bệ trung tâm thường có vị trí quen thuộc và dễ nhận biết hơn.
Đáng chú ý, nếu thao tác nhầm giữa số tiến và số lùi, xe có thể di chuyển ngoài ý muốn. Do đó, người lái cần kiểm tra chế độ số hiển thị trên bảng đồng hồ trước khi nhấn ga, đặc biệt khi đỗ xe hoặc xoay trở trong không gian hẹp.
Vì vậy, đưa cần số lên vô lăng không chỉ là thay đổi vị trí một bộ phận để tối ưu không gian mà còn đòi hỏi cách bố trí trực quan, dễ thao tác và bảo đảm an toàn. Người mua nên trực tiếp trải nghiệm cách chuyển số trước khi quyết định, thay vì chỉ đánh giá qua hình thức hay danh sách trang bị.
