Trung Quốc vạch lộ trình biến Mặt trăng thành mỏ tài nguyên lớn

TPO - Tổng công trình sư chương trình thám hiểm Mặt trăng của Trung Quốc cho biết, nước này cần thử nghiệm công nghệ sản xuất nước hoặc oxy trên Mặt trăng chậm nhất vào năm 2030, trong bối cảnh cuộc cạnh tranh với Mỹ nhằm thiết lập hiện diện lâu dài trên Mặt trăng ngày càng nóng lên.

screen-shot-2026-11-22-at-084613.png
Ông Ngô Vĩ Nhân là một trong những nhà hoạch định chiến lược chủ chốt của Trung Quốc trong lĩnh vực thám hiểm Mặt trăng và không gian sâu. (Ảnh: Reuters)

Trong nghiên cứu dự kiến được công bố trên Tạp chí Thám hiểm Không gian sâu, nhà vật lý học Ngô Vĩ Nhân cùng nhóm nghiên cứu cho biết, Trung Quốc cần chứng minh ít nhất 1 công nghệ then chốt, chẳng hạn như khai thác băng hoặc tách oxy từ lớp đất bụi trên Mặt trăng, trong sứ mệnh robot Thường Nga tiếp theo hoặc trong kế hoạch đưa con người đổ bộ Mặt trăng.

Lộ trình tiếp theo là xây dựng 1 nhà máy quy mô nhỏ, có khả năng sản xuất nước, oxy và vật liệu xây dựng vào năm 2040, trước khi tiến tới khai thác tài nguyên trên quy mô lớn vào năm 2050.

Nhóm nghiên cứu dự đoán hoạt động khai thác tài nguyên trong không gian có thể trở thành ngành công nghiệp thực sự trong vòng 1 thế hệ.

“Có thể dự đoán rằng 20 năm tới sẽ là giai đoạn then chốt để các nguồn tài nguyên ngoài Trái đất chuyển từ hoạt động thăm dò khoa học sang phát triển và sử dụng, đồng thời chuyển từ những đột phá công nghệ sang ứng dụng công nghiệp”, nhóm tác giả viết.

Các tác giả cũng thừa nhận Trung Quốc đang tụt hậu trong công tác hoạch định chiến lược dài hạn.

“Trung Quốc vẫn chưa ban hành một chiến lược phát triển chuyên biệt hoặc kế hoạch trung và dài hạn về phát triển, khai thác và sử dụng tài nguyên ngoài Trái đất”, họ cho biết.

Ngược lại, Mỹ đã xem tài nguyên trên Mặt trăng là yếu tố then chốt trong tham vọng không gian của mình trong hơn 2 thập kỷ qua.

Năm 2004, Tổng thống George W. Bush hồi đó đã yêu cầu NASA nghiên cứu khả năng khai thác và sử dụng những nguồn tài nguyên này. Năm 2015, một đạo luật được ban hành cho phép công dân Mỹ sở hữu và bán những tài nguyên mà họ khai thác được trong không gian.

Năm 2020, chính quyền Tổng thống Donald Trump nhiệm kỳ đầu tiên ban hành sắc lệnh tuyên bố Mỹ không coi không gian vũ trụ là tài sản chung của toàn nhân loại, đồng thời khuyến khích người Mỹ khai thác các nguồn tài nguyên ở đó.

Cũng trong năm đó, chương trình Artemis của NASA xác định các nguồn tài nguyên này là nền tảng cho việc xây dựng 1 căn cứ thường trực trên Mặt trăng và các chuyến bay có người lái tới sao Hỏa trong tương lai.

Tuy nhiên, cuộc cạnh tranh không gian không chỉ xoay quanh những gì nằm dưới lớp đất trên Mặt trăng.

Khuyến khích các hãng tư nhân

Theo các nhà nghiên cứu, một số vị trí nhất định trong không gian tạo thành “bàn đạp chiến lược then chốt để bảo vệ các quyền và lợi ích quốc gia trong không gian”.

Đứng đầu danh sách này là các điểm Lagrange – những vị trí mà lực hấp dẫn của Trái đất và Mặt trăng, hoặc của Mặt trời và Trái đất, cân bằng với nhau, cho phép tàu vũ trụ duy trì vị trí tương đối ổn định mà chỉ cần tiêu thụ rất ít nhiên liệu.

Nhóm nghiên cứu cho rằng đây là những vị trí lý tưởng để bố trí các thiết bị giám sát khu vực xung quanh Mặt trăng, đồng thời trở thành trung tâm cho các hành trình thám hiểm xa hơn trong không gian.

Một khu vực khác được các nhà nghiên cứu đề cập là hệ thống các quỹ đạo rộng, có độ ổn định bất thường quanh Mặt trăng, được gọi là quỹ đạo hồi quy xa.

Tàu thăm dò được đưa vào quỹ đạo này có thể duy trì hoạt động trong nhiều năm mà chỉ cần sử dụng một lượng nhiên liệu rất nhỏ.

Cả Trung Quốc và Mỹ đều đã khai thác những vị trí chiến lược này.

Năm 2018, Trung Quốc phóng vệ tinh chuyển tiếp Thước Kiều. Vệ tinh này hoạt động gần một điểm Lagrange ở phía sau Mặt trăng, đóng vai trò kết nối liên lạc giữa Trái đất và tàu đổ bộ Thường Nga-4 ở vùng khuất của Mặt trăng.

Về phía Mỹ, NASA đã đưa tàu vũ trụ Orion không người lái vào quỹ đạo hồi quy xa trong chuyến bay thử nghiệm Artemis I năm 2022.

Để đẩy nhanh tiến độ, ông Ngô Vĩ Nhân và các cộng sự kêu gọi Bắc Kinh thu hút thêm nhiều doanh nghiệp tư nhân tham gia vào các hoạt động thám hiểm không gian sâu, đồng thời cho rằng những công ty này hiện vẫn thiếu các cơ chế rõ ràng để tham gia những sứ mệnh lớn.

Tại Mỹ, các doanh nghiệp thương mại đã trở thành lực lượng quan trọng trong kế hoạch thám hiểm Mặt trăng của NASA. Firefly Aerospace đưa thành công 1 tàu đổ bộ lên Mặt trăng vào năm ngoái.

Theo nhóm nghiên cứu của ông Ngô, Trung Quốc cần thành lập 1 quỹ cấp quốc gia để hỗ trợ ngành công nghiệp này. Trong đó, các sứ mệnh do nhà nước dẫn dắt sẽ đóng vai trò tiên phong, các nhà đầu tư tư nhân tiếp bước, còn nhu cầu thị trường sẽ tạo động lực thúc đẩy và hoàn thiện toàn bộ quá trình phát triển.

Cùng chuyên mục

Hé lộ những công nghệ có tiềm năng định hình tương lai thế giới hội tụ tại Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2026

Hé lộ những công nghệ có tiềm năng định hình tương lai thế giới hội tụ tại Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2026

Những tấm “lá sen nhân tạo” có khả năng sản xuất nhiên liệu sạch, vật liệu dệt thông minh có thể theo dõi sức khỏe và hỗ trợ điều trị, hay phòng thí nghiệm thu nhỏ trên một chiếc đĩa quay… là những công nghệ tiên phong có tiềm năng định hình tương lai, sẽ được giới thiệu tại sự kiện “Diễn thuyết truyền cảm hứng: Công nghệ đột phá tương lai” do Quỹ VinFuture tổ chức vào ngày 7/12.

Đưa sóng di động đến 130.000 người dân nơi hẻo lánh nhất

Đưa sóng di động đến 130.000 người dân nơi hẻo lánh nhất

TPO - Sau hơn 7 tháng triển khai, 1.337 trạm phát sóng đã đưa mạng di động tốc độ cao tới khoảng 130.000 người dân tại 788 thôn, bản hẻo lánh, xa xôi nhất cả nước. Đây là kết quả của Chương trình phủ sóng di động tại các thôn, bản và cụm dân cư lõm sóng ở vùng sâu, vùng xa, biên giới năm 2026.

Trung Quốc và 5 nước ASEAN sẽ chia sẻ thông tin thủy văn sông Mekong

Trung Quốc và 5 nước ASEAN sẽ chia sẻ thông tin thủy văn sông Mekong

TPO - Trung Quốc, Myanmar, Thái Lan, Lào, Campuchia và Việt Nam thống nhất chia sẻ thông tin thời gian thực tại 24 trạm thủy văn trọng điểm trên lưu vực sông Mekong – Lan Thương, là bước tiến quan trọng để theo dõi, quản lý nguồn nước và phòng, chống thiên tai trên toàn lưu vực.

Camera phát hiện chuyển động: cách chọn để giảm cảnh báo giả

Camera phát hiện chuyển động: cách chọn để giảm cảnh báo giả

Camera phát hiện chuyển động giúp giám sát không gian hiệu quả và gửi cảnh báo khi ghi nhận hoạt động bất thường. Tuy nhiên, thông báo dồn dập vì lá cây hay bóng nắng khiến nhiều người tắt luôn tính năng này. Bài viết sẽ hướng dẫn cách chọn camera phù hợp để hạn chế cảnh báo giả và nâng cao hiệu quả giám sát.

El Niño có thể khiến hạn hán, xâm nhập mặn kéo dài đến năm 2027. Vĩnh Long khuyến cáo theo dõi môi trường, phòng dịch và thận trọng thả giống thủy sản.

Dự báo hạn, mặn khốc liệt sắp tới, Vĩnh Long khuyến cáo dân về thả nuôi thủy sản

TPO - Dự báo hạn hán, xâm nhập mặn có thể xảy ra trên diện rộng vào mùa khô đang gần tới, ngành chức năng Vĩnh Long khuyến cáo người nuôi thủy sản theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, quan trắc môi trường. Đặc biệt, những nơi không chủ động được nguồn nước ngọt, không tiếp tục thả giống thủy sản nước ngọt để nuôi thương phẩm.

Loại rác chỉ chiếm 2% nhưng chứa tới 70% độc tố ở bãi chôn lấp

Loại rác chỉ chiếm 2% nhưng chứa tới 70% độc tố ở bãi chôn lấp

TPO - Rác thải điện tử được thu gom chỉ chiếm khoảng 2% so với rác thải sinh hoạt nhưng đóng góp tới 70% tổng lượng kim loại nặng và độc tố nguy hại phát thải tại các bãi chôn lấp. Trong khi đó, Việt Nam đang đối mặt với rất nhiều thách thức quản lý loại rác thải này.

Tàu vũ trụ già nua của NASA lập kỳ tích chưa từng có

Tàu vũ trụ già nua của NASA lập kỳ tích chưa từng có

TPO - Tàu thăm dò Voyager 1 của NASA được cho là vừa đạt tới cột mốc khoảng cách chưa từng có trong lịch sử các tàu vũ trụ xuất phát từ Trái đất. Theo tính toán của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ, con tàu đang di chuyển xuyên qua vùng không gian liên sao gần như trống rỗng.

Nguy cơ 'ảo giác' khi dùng AI

Nguy cơ 'ảo giác' khi dùng AI

TPO - AI tự bịa ra thông tin sai thực tế nhưng trình bày với giọng điệu khẳng định khiến người dùng tin là thật, dẫn đến hiện tượng 'ảo giác' AI mà nhiều người dùng gặp phải. Đây chỉ là một trong 4 rủi ro lớn nhất khi dùng AI.