Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) vừa tổ chức lễ đón Tàu nghiên cứu khoa học “Viện sĩ M.A. Lavrentyev” của Liên bang Nga tại Hải Phòng để thực hiện chuyến khảo sát khoa học biển chung lần thứ ba giữa các nhà khoa học hai nước.
Sự kiện cũng mở đầu cho các hoạt động thực địa trong khuôn khổ lộ trình hợp tác nghiên cứu khoa học biển Việt Nam - Liên bang Nga giai đoạn 2026-2035.
Theo GS.TS Trần Tuấn Anh - Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, tiếp nối những hải trình năm 2019 và 2025, hoạt động khảo sát năm 2026 là bước cụ thể hóa định hướng hợp tác dài hạn giữa hai nước, đồng thời góp phần vun đắp tình đồng nghiệp và sự tin cậy giữa các nhà khoa học Việt Nam và Nga.
GS Trần Tuấn Anh chia sẻ, hợp tác nghiên cứu biển giữa hai nước được xây dựng qua nhiều thế hệ. Trong đó, các chuyến khảo sát bằng tàu mang tên nhà toán học, nhà cơ học nổi tiếng Nga - Viện sĩ Lavrentyev là một điểm nhấn, kết nối năng lực nghiên cứu của Viện Các Khoa học Trái đất thuộc VAST với Viện Hải dương học Thái Bình Dương thuộc Phân viện Viễn Đông, Viện Hàn lâm Khoa học Nga.
TS Renat Shakirov - Phó Trưởng đoàn đại biểu Liên bang Nga tại Uỷ ban Hải dương học liên chính phủ UNESCO, Trưởng đoàn khoa học Liên bang Nga, đại diện đoàn khoa học trên tàu nghiên cứu Lavrentyev – chia sẻ, với hệ thống thiết bị phục vụ nghiên cứu liên ngành, tàu có khả năng triển khai các hoạt động khảo sát địa chất, địa vật lý, địa hóa, thủy âm, hải dương học và môi trường biển.
Hai chuyến khảo sát năm 2019 và 2025 đã thu thập những dữ liệu quan trọng về điều kiện tự nhiên, cấu trúc địa chất và môi trường biển Việt Nam. Việc kế thừa các tuyến khảo sát, trạm nghiên cứu và bổ sung điểm quan trắc qua từng chuyến đi giúp các nhà khoa học từng bước hoàn thiện hiểu biết về vùng biển Việt Nam.
Chuyến khảo sát năm 2026 sẽ tiếp tục làm sáng tỏ đặc điểm địa chất, địa vật lý, địa hóa và hải dương học, đặc biệt tại khu vực thềm lục địa và sườn lục địa Việt Nam.
Các nhà khoa học hai nước sẽ tập trung nghiên cứu cấu trúc và lịch sử phát triển địa chất đáy biển, hoạt động thoát khí tự nhiên, tiềm năng tài nguyên cùng những quá trình địa chất và môi trường biển.
“Một mục tiêu quan trọng là bổ sung, cập nhật cơ sở dữ liệu phục vụ xây dựng Tập bản đồ điều kiện tự nhiên vùng đặc quyền kinh tế Việt Nam. Đây là nguồn thông tin khoa học có giá trị đối với công tác điều tra cơ bản, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và quy hoạch không gian biển”, ông Renat Shakirov nói.
Theo kế hoạch được công bố, đoàn khảo sát có 67 thành viên, gồm 56 chuyên gia, thành viên thủy thủ đoàn Nga và 11 cán bộ, nhà khoa học Việt Nam. Phía Việt Nam có sự tham gia của Viện Các Khoa học Trái đất, Viện Hải dương học, Cục Biển và Hải đảo Việt Nam và Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga.
Đại diện Viện Các Khoa học Trái đất đảm nhiệm vai trò đồng trưởng đoàn, phối hợp với phía Nga trong tổ chức và triển khai các hoạt động khảo sát thực địa.
TS Lê Đình Nam - Phó Viện trưởng Viện Các Khoa học Trái đất (thuộc VAST) chia sẻ, Viện xác định đây không chỉ là một hoạt động khảo sát khoa học, mà còn là cơ hội quan trọng để tăng cường hợp tác nghiên cứu, trao đổi chuyên môn, tiếp cận các phương pháp và công nghệ khảo sát hiện đại, đồng thời nâng cao năng lực nghiên cứu biển của đội ngũ cán bộ khoa học Việt Nam.
GS.TS Trần Tuấn Anh, Phó Chủ tịch VAST, bày tỏ kỳ vọng, kết quả nghiên cứu sẽ không chỉ dừng lại ở các công bố khoa học, mà còn có thể ứng dụng trong đánh giá tiềm năng tài nguyên, nhận diện nguy cơ địa chất, môi trường, hỗ trợ phát triển kinh tế biển bền vững và bảo vệ sinh kế cộng đồng ven biển.
Đặc biệt, việc chuẩn hóa, tích hợp và khai thác dữ liệu từ các chuyến khảo sát sẽ góp phần nâng cao khả năng chủ động nghiên cứu và từng bước làm chủ công nghệ khảo sát biển sâu của Việt Nam.
Trước đó, ngày 12/12/2025, VAST, Phân viện Viễn Đông thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga và Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga đã ký Lộ trình hợp tác nghiên cứu biển giai đoạn 2026-2035.
Lộ trình gồm 10 nhiệm vụ chuyên đề, trải rộng trên các lĩnh vực địa chất, địa vật lý biển, hải dương học, sinh học, sinh thái, môi trường biển và tác động của biến đổi khí hậu. Việc triển khai theo từng năm tạo điều kiện kế thừa kết quả nghiên cứu, từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu khoa học có tính liên tục.
