Viết lại lịch sử marathon thế giới
Lịch sử marathon thế giới đã chính thức sang trang tại London Marathon 2026 khi Sabastian Sawe trở thành vận động viên đầu tiên chạy dưới 2 giờ trong một cuộc đua chính thức.
Chân chạy 31 tuổi người Kenya cán đích với thời gian 1 giờ 59 phút 30 giây, nhanh hơn hơn một phút so với kỷ lục cũ 2:00:35 của Kelvin Kiptum thiết lập tại Chicago Marathon 2023. Một giới hạn từng được coi là "bất khả xâm phạm" của con người, giờ đây đã bị phá vỡ theo cách không thể ngoạn mục hơn.
Hãy thử hình dung bạn chạy 100m trong chưa đầy 17 giây và giữ nguyên tốc độ ấy trong suốt quãng đường hơn 42km. Đó chính xác là những gì Sawe đã làm. Một màn trình diễn vượt xa mọi chuẩn mực thông thường của sức bền con người.
“Tôi cảm thấy rất tuyệt. Tôi vô cùng hạnh phúc. Đây là một ngày đáng nhớ", Sawe chia sẻ. “Tôi đã chứng minh rằng không gì là không thể".
Trước đó, huyền thoại Eliud Kipchoge từng chinh phục cột mốc dưới 2 giờ tại sự kiện INEOS 1:59 Challenge năm 2019. Tuy nhiên, thành tích ấy không được World Athletics công nhận là kỷ lục thế giới chính thức, do diễn ra trong điều kiện “kiểm soát đặc biệt”, với hệ thống pacer luân phiên, xe dẫn tốc và những hỗ trợ tối ưu hóa đến từng chi tiết.
Còn với Sawe, câu chuyện mang một ý nghĩa hoàn toàn khác. Anh phá vỡ rào cản lịch sử ngay trong một cuộc đua chuẩn mực, nơi mọi VĐV xuất phát cùng vạch, cạnh tranh sòng phẳng và không có bất kỳ “lá chắn” hỗ trợ nào phía trước. Không dàn pacer hùng hậu, không kịch bản được dựng sẵn, chỉ có tốc độ, bản lĩnh và giới hạn con người bị xô đổ giữa thực tế khắc nghiệt của marathon đỉnh cao.
Hủy diệt mọi giới hạn
Trước cuộc đua, đội ngũ của Sawe khẳng định anh đang đạt phong độ đỉnh cao, đồng thời sẽ được hỗ trợ bởi đôi giày “siêu tốc” Adidas Adios Pro 3 chỉ 97 gram, nhẹ nhất lịch sử. Nhưng không ai ngờ anh lại có thể “thổi bay” kỷ lục thế giới 2:00:35 của Kelvin Kiptum một cách ngoạn mục đến vậy.
Sawe chạm mốc nửa chặng đường với 1 giờ 00 phút 29 giây, ngang tốc độ kỷ lục thế giới. Nhưng đó chỉ là "màn khởi động", bởi những gì Sawe làm ở nửa sau chặng đường sau, đơn giản là ngoài sức tưởng tượng.
Từ km 30 đến km 35, anh cùng Yomif Kejelcha đẩy nhịp độ lên mức nghẹt thở, hoàn thành 5km chỉ trong 13 phút 54 giây, loại bỏ Jacob Kiplimo khỏi cuộc đua. Nhưng đó mới chỉ là bước dạo đầu của cơn bão tốc độ.
Ở quãng km35 đến 40km, thời điểm mà phần lớn VĐV bắt đầu vật lộn với giới hạn sinh lý, cả hai lại tiếp tục tăng tốc, hoàn tất 5km chỉ trong 13 phút 42 giây, nhanh hơn kỷ lục 5km đường ngắn, dù đã chạy hơn 35km trước đó.
Tuy nhiên, ngay cả một chân chạy đẳng cấp như Kejelcha cũng không thể chống chọi đến cùng. Anh hụt hơi ở km 41. “Trước mốc 41km, tôi vẫn cảm thấy ổn", Kejelcha thừa nhận. “Nhưng sau đó, cơ thể tôi như dừng lại. Tôi cố gắng, nhưng đôi chân không còn nghe lời.”
Còn Sawe thì sao, tiếp tục tăng tốc và lao về đích. Anh hoàn thành nửa sau chặng đường chỉ trong 59 phút 01 giây, một thông số gần như phi thực tế.
Từ ngôi làng nghèo đến đỉnh cao thế giới
Câu chuyện của Sabastian cũng đáng kinh ngạc không kém kỷ lục của anh. Sinh ra và lớn lên tại một ngôi làng hẻo lánh ở Kenya, trong căn nhà tranh vách đất không điện, Sawe đến với chạy bộ như một bản năng.
Thuở nhỏ, cậu bé gầy gò từng nhút nhát đến mức… trốn vào bếp trường học mỗi khi có thi đấu. Nếu không có sự cứng rắn của người thầy Julius Kemei, có lẽ thế giới đã chẳng bao giờ biết đến cái tên Sawe.
Chính Kemei là người nhìn ra tố chất đặc biệt và buộc cậu học trò phải bước ra đường chạy. “Chạy bộ không chỉ là tài năng, đó là vận mệnh và tương lai của em", ông nói. Một câu nói giản đơn, nhưng sau này lại trở thành lời tiên tri chính xác.
Phải đến năm 20 tuổi, khi gia nhập nhóm huấn luyện 2Running của HLV người Ý Claudio Berardelli tại Kapsabet, Sawe mới thực sự bước vào giai đoạn chuyển mình. “Cảm ơn Chúa vì cậu ấy không bỏ cuộc. Điều xảy ra hôm nay, 90% là nhờ sự nỗ lực của cậu ấy", Berardelli chia sẻ.
Trong giới điền kinh, Sawe được gọi bằng một biệt danh rất riêng: “sát thủ thầm lặng”. Không phải vì anh thể hiện sự áp đảo từ sớm, mà bởi khả năng bùng nổ đúng thời điểm khi cuộc đua bước vào “vùng xám” của ý chí và bản lĩnh lên tiếng.
Tất nhiên, đi cùng với những kỳ tích, nghi vấn luôn là điều khó tránh khỏi, đặc biệt trong bối cảnh điền kinh Kenya từng nhiều lần vướng bê bối doping. Tuy nhiên, để đảm bảo tính minh bạch, nhà tài trợ Adidas đã chi 50.000 USD cho Athletics Integrity Unit nhằm kiểm tra Sawe với tần suất dày đặc nhất trong năm.
Chỉ trong vài tuần trước thềm Berlin Marathon, anh đã trải qua tới 25 lần kiểm tra doping với những phương pháp phân tích nhạy nhất. Trước London Marathon, tần suất kiểm tra có giảm nhưng vẫn cao hơn mặt bằng chung của các VĐV khác.
Khi Sawe băng qua vạch đích tại London Marathon 2026 không phải là màn ăn mừng cuồng nhiệt. Anh làm dấu thánh, chắp tay cầu nguyện - một khoảnh khắc tĩnh lặng đến lạ thường, trái ngược hoàn toàn với cơn địa chấn mà anh vừa tạo ra.
Trong buổi sáng ở London, thế giới không chỉ chứng kiến một kỷ lục bị xô đổ. Họ chứng kiến sự sụp đổ của “bức tường 2 giờ". Và trên hết, họ chứng kiến một định nghĩa mới về giới hạn của con người.
London Marathon 2026 trở thành đường chạy của những kỷ lục. Bên cạnh Sabastian Sawe, Yomif Kejelcha cũng gây sốc khi chạy dưới 2 giờ trong giải marathon đầu tiên (về nhì, kém Sawe 11 giây). Jacob Kiplimo xếp thứ ba với 2:00:28, vượt kỷ lục cũ của Kelvin Kiptum. Ở nội dung nữ, Tigst Assefa bảo vệ thành công danh hiệu với kỷ lục thế giới 2:15:41.
