Một thương vụ đổ vỡ chóng vánh
Quyết định rút lại kế hoạch thành lập FIFA Forward Enterprise không đơn thuần là Gianni Infantino thất bại trong một dự án thương mại đầy tham vọng. Diễn biến của những ngày cuối tháng 7 và đầu tháng 8 cho thấy câu chuyện lớn hơn rất nhiều: lần đầu tiên sau gần một thập kỷ, quyền lực của Chủ tịch FIFA không còn đủ để đưa một quyết sách gây tranh cãi vượt qua sự phản đối của chính hệ thống mà ông từng xây dựng.
Ý tưởng của Infantino là tách các hoạt động thương mại và tổ chức các giải đấu lớn, trước hết là World Cup nam và nữ, sang một pháp nhân mới mang tên FIFA Forward Enterprise (FFE), rồi bán khoảng 20% cổ phần cho các nhà đầu tư nhằm huy động khoảng 4,2 tỷ USD. FIFA lập luận rằng nguồn tiền này sẽ được tái phân bổ cho 211 liên đoàn thành viên thông qua một chương trình hỗ trợ mới, qua đó đẩy mạnh phát triển bóng đá trên toàn cầu.
Về lý thuyết, đây là một đề xuất hấp dẫn đối với nhiều liên đoàn nhỏ vốn phụ thuộc đáng kể vào nguồn hỗ trợ từ FIFA.
Kể từ khi nhậm chức năm 2016, Infantino đã xây dựng ảnh hưởng chính trị của mình phần lớn dựa trên việc gia tăng doanh thu và mở rộng các chương trình phân phối tài chính. Chính sách này giúp ông nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ nhiều liên đoàn ngoài châu Âu và từng khiến cuộc bầu cử Chủ tịch FIFA năm 2027 được dự báo gần như không có đối thủ đáng kể. Chỉ hai tuần trước khi khủng hoảng bùng nổ, hơn 200 trong số 211 liên đoàn thành viên đã gửi thư bày tỏ ủng hộ việc ông tái tranh cử.
Nhưng lần này, phép tính quyền lực ấy không còn phát huy hiệu quả. Ngay sau khi kế hoạch được công bố, UEFA phản ứng dữ dội, coi việc chuyển quyền sở hữu thương mại World Cup cho các nhà đầu tư tư nhân là hành động vượt quá giới hạn của một tổ chức quản lý bóng đá.
Quan điểm đó nhanh chóng nhận được sự hưởng ứng của CONCACAF rồi AFC, ba liên đoàn chiếm đa số các thành viên FIFA và đủ sức khiến dự án gần như không còn cơ hội được thông qua. Trong khi liên đoàn bóng đá Nam Mỹ (CONMEBOL) không phản đối trực diện, họ cũng nhấn mạnh rằng các quyết định tài chính phải luôn phục vụ lợi ích của bóng đá, chứ không thể đặt lợi ích thương mại lên trên bản chất của môn thể thao này.
Một uy tín rạn nứt nghiêm trọng
Cuộc khủng hoảng trở nên nghiêm trọng hơn khi những vết nứt bắt đầu xuất hiện ngay trong nội bộ FIFA. Carlos Cordeiro - cố vấn cấp cao của Infantino và từng giữ vai trò quan trọng trong công tác tổ chức World Cup 2026 - tuyên bố từ chức, gọi đây là “một thỏa thuận tồi cho FIFA, cho các liên đoàn thành viên và cho tương lai của bóng đá”.
Ngay sau đó, Giám đốc điều hành Kevin Lamour công khai thừa nhận nhiều nhân viên FIFA cảm thấy "bị đánh lừa" vì dự án được chuẩn bị thiếu minh bạch và gần như chỉ phản ánh ý chí của một cá nhân. Khi sự phản đối đã lan từ các liên đoàn thành viên đến tận bộ máy cao nhất, không gian chính trị dành cho Infantino gần như khép lại.
Chỉ vài giờ sau khi FIFA còn khẳng định sẽ tiếp tục theo đuổi dự án, Infantino buộc phải đảo ngược lập trường. Trong tuyên bố chính thức, ông thừa nhận ý tưởng của mình đã tạo ra những chia rẽ không còn phù hợp với mục tiêu “đoàn kết và phát triển”, vì vậy kế hoạch sẽ không tiếp tục được triển khai.
Về mặt thương mại, đó là dấu chấm hết cho một dự án trị giá hàng tỷ USD. Nhưng về mặt chính trị, điều đáng chú ý hơn là lần đầu tiên kể từ khi kế nhiệm Sepp Blatter năm 2016, Gianni Infantino không còn là người có thể áp đặt ý chí của mình lên toàn bộ hệ thống bóng đá thế giới. Thậm chí, vị thế và niềm tin dành cho ông còn lung lay nghiêm trọng khi mất đi sự ủng hộ từ những cộng sự thân cận nhất.
Một thương vụ thất bại có thể được thay thế bằng dự án khác. Còn niềm tin của các liên đoàn thành viên và những đồng minh thân cận, một khi đã rạn nứt, sẽ khó khôi phục chỉ bằng một quyết định rút lui đúng lúc.
UEFA bắt đầu đổi thế cờ
Trong cuộc khủng hoảng của Gianni Infantino, UEFA đóng vai trò rất lớn. Nhưng đây không phải lần đầu người đứng đầu FIFA xung khắc với UEFA. Trong gần một thập kỷ cầm quyền, ông Infantino nhiều lần mở rộng Club World Cup, tăng số đội dự World Cup hay thúc đẩy những sáng kiến thương mại gây tranh cãi mà không nhận được sự đồng thuận tuyệt đối từ bóng đá châu Âu.
Dù vậy, những bất đồng ấy cuối cùng vẫn không làm thay đổi cán cân quyền lực. FIFA tiếp tục lớn mạnh về doanh thu, còn Infantino duy trì được sự ủng hộ từ phần lớn các liên đoàn thành viên. Nhưng lần này, mọi thứ diễn ra theo chiều hướng khác. UEFA không chỉ phản công mạnh mẽ, mà còn kêu gọi được các liên đoàn khác hưởng ứng.
Quan trọng hơn, UEFA dường như không còn xem đây là cuộc tranh luận xoay quanh một dự án thương mại. Những tuyên bố sau đó của tổ chức này cho thấy mục tiêu đã chuyển sang một vấn đề lớn hơn: cách thức điều hành FIFA và vai trò của Chủ tịch Gianni Infantino.
Trong thông cáo chính thức phản đối dự án, UEFA không chỉ yêu cầu rà soát toàn diện cơ chế quản trị của FIFA mà còn khẳng định "không phương án nào nên bị loại trừ". Thông điệp ấy được nhiều hãng truyền thông quốc tế xem là dấu hiệu cho thấy bóng đá châu Âu đã sẵn sàng tính đến những bước đi quyết liệt hơn thay vì chỉ dừng ở phản đối một chính sách cụ thể.
Đấy là dấu hiệu cho thấy cuộc khủng hoảng của Infantino bắt đầu mang màu sắc của một cuộc lật đổ, nhất là khi Đại hội FIFA cũng không còn xa. Một số phân tích thậm chí còn cho rằng, UEFA có thể sẽ đề xuất một đại hội bất thường để xem xét ghế chủ tịch của ông Infantino.
Theo Điều lệ FIFA, một yêu cầu triệu tập đại hội bất thường chỉ cần thu được chữ ký của 20% số liên đoàn - tương đương 43 trong tổng số 211 thành viên FIFA. Chỉ riêng UEFA với 55 thành viên đã vượt ngưỡng này nên về mặt lý thuyết, họ đủ sức thực hiện “nước cờ sát ván” đó.
Tất nhiên, tổ chức đại hội bất thường không đồng nghĩa Chủ tịch FIFA có thể bị bãi nhiệm ngay lập tức, bởi bất kỳ nỗ lực thay đổi lãnh đạo nào cũng còn phụ thuộc vào nhiều điều kiện: từ việc xây dựng được đa số ủng hộ đến sự xuất hiện của một ứng viên đủ sức cạnh tranh. Nhưng đây là lần đầu tiên, các đối thủ của Infantino tiến gần đến khả năng biến những tuyên bố thành việc kích hoạt một cơ chế chính thức của FIFA.
Những diễn biến hậu trường cũng rất đáng chú ý. Hạn chót để các ứng viên đăng ký tranh cử Chủ tịch FIFA là ngày 18/11, trước cuộc bầu cử dự kiến diễn ra tại Rabat (Morocco) vào tháng 3/2027. Và theo tờ Telegraph, UEFA đã bắt đầu thảo luận về những ứng cử viên có thể thay thế Infantino - một gương mặt có thể tập hợp sự ủng hộ từ nhiều châu lục thay vì chỉ đại diện cho lợi ích của bóng đá châu Âu.
Tờ báo Anh dẫn các nguồn tin giấu tên cho rằng UEFA thậm chí cân nhắc sử dụng một số kế hoạch “lật đổ” từng được chính Infantino xây dựng khi còn làm việc tại UEFA trong giai đoạn FIFA khủng hoảng dưới thời Sepp Blatter. Đây là thông tin chưa được kiểm chứng độc lập, nhưng có thể phản ánh những tính toán diễn ra phía sau hậu trường ngày càng dồn dập. Sau hơn một thập kỷ dưới thời Gianni Infantino, giới bóng đá quốc tế bắt đầu bàn nhiều hơn đến một vấn đề tưởng như cấm kỵ: liệu vị chủ tịch này có còn phù hợp với FIFA?
Cuộc đấu vẫn còn nhiều kịch tính
Tất nhiên, lịch sử hoạt động của FIFA cho thấy, vẫn quá sớm để khẳng định cuộc khủng hoảng hiện tại là điểm kết thúc cho gần một thập kỷ cầm quyền của ông Infantino.
Một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm, nếu xảy ra, vẫn cần nhiều điều kiện để trở thành hiện thực. 55 lá phiếu của UEFA mới chỉ đủ để khởi động quy trình, chưa đủ định đoạt kết quả. Muốn tạo ra thay đổi ở FIFA, châu Âu sẽ phải kéo thêm nhiều liên đoàn thành viên khác về cùng chiến tuyến. Đó là bài toán không đơn giản, bởi ảnh hưởng mà Infantino gây dựng thông qua các chương trình phát triển bóng đá vẫn còn rất lớn ở nhiều khu vực.
Ngoài ra, còn có bài toán nội tại của UEFA. Thắng lợi trong việc buộc FIFA hủy bỏ đề án không đồng nghĩa liên minh phản đối sẽ duy trì được sự thống nhất khi câu chuyện chuyển sang vấn đề lựa chọn nhân sự thay thế Infantino. Lợi ích của các liên đoàn thành viên rất khác nhau. Giữ được sự đồng thuận hiện nay đến năm 2027 sẽ là thử thách không nhỏ.
Vì thế, dù kế hoạch bán cổ phần World Cup có thể đã khép lại, nhưng cuộc đấu quyền lực mà nó khơi ra mới chỉ bắt đầu. Kịch hay vẫn còn ở phía trước, và vở kịch đó có tốt cho bóng đá thế giới hay không, cũng chưa ai biết câu trả lời.
