Nghịch lý 'hồ sơ đẹp' của công ty cung cấp thực phẩm trường học ở Hà Nội

Năm học 2026 - 2027 là năm học đầu tiên Hà Nội vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm học đường HanoiCheck. Theo giới thiệu, khi vận hành hệ thống này, thông tin về thực đơn, nguồn thực phẩm và quá trình tổ chức bữa ăn sẽ được cập nhật trên hệ thống, tạo kênh để nhà trường quản lý, phụ huynh theo dõi, giám sát.

Cùng với việc tăng mức tiền hỗ trợ bữa ăn bán trú cho học sinh tiểu học từ 28.000 – 40.000 đồng, trước thềm năm học này, lãnh đạo Thành phố Hà Nội khẳng định, yêu cầu kiểm soát bữa ăn được đặt ra ngay từ khâu tiếp nhận thực phẩm, khâu chế biến, chia suất, giám sát, lưu mẫu nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm, công khai, minh bạch trong tổ chức bán trú.

Theo Sở GD&ĐT Hà Nội, năm học này địa phương có 2,3 triệu học sinh, trong đó bậc tiểu học có khoảng 650.000 em ăn bán trú theo hai mô hình: nấu ăn tại trường và cung cấp suất ăn.

Xã, phường thẩm định hồ sơ, năng lực công ty thực phẩm

Điểm khác biệt trong việc tổ chức ăn bán trú tại các trường học ở Hà Nội năm học này là UBND xã, phường đánh giá và lựa chọn các cơ sở cung cấp thực phẩm, thay vì trường học lựa chọn như những năm trước.

Theo hướng dẫn của Thành phố, UBND xã, phường lập Hội đồng đánh giá hồ sơ và điều kiện thực tế của cơ sở cung cấp và lựa chọn.

Chủ tịch hội đồng đánh giá là lãnh đạo UBND phường, xã. Sau khi có hồ sơ, thành phố yêu cầu, xã phường phải đi thực tế tại cơ sở, bếp ăn tập thể tại cơ sở giáo dục để đánh giá

Các đơn vị doanh nghiệp sẽ được chấm điểm và xếp hạng từ cao xuống thấp trên cơ sở hồ sơ năng lực và kết quả đánh giá thực tế, từ đó đề xuất danh sách cơ sở cung cấp được lựa chọn.

Như vậy, những doanh nghiệp cung cấp suất ăn, thực phẩm vào trường học muốn vào được trường học, trước đó đã phải lọt qua vòng thẩm định về hồ sơ cũng như khâu kiểm tra thực tế của các xã phường

Nhưng, bước vào năm học mới, ngay bữa ăn bán trú đầu tiên, phụ huynh được phen kinh hồn khi đang đi làm được nhà trường gọi đến đón con về ăn trưa vì “gần 13 giờ vẫn chưa có cơm” ở Trường tiểu học Kim Bài (Thanh Oai). Hay, thậm tệ hơn, một suất ăn có giá 40.000 đồng nhưng chỉ có vài gọng giá xào chỏng lọn, một ít thịt băm và 1 xiên thịt nhỏ khiến trẻ ăn không đủ no.

Các công ty cung cấp thực phẩm cũng thể hiện vi phạm hợp đồng, thách thức phụ huynh, nhà trường khi dùng xe chở hàng nhếch nhác, bẩn thỉu để chở cơm cho học sinh thay vì xe chuyên dụng. 16 thùng canh được giao đến trường Tiểu học Nguyễn Quý Đức (phường Tây Mỗ) khi các em đã ăn tạm bợ vài thứ để đi ngủ cho kịp giờ học chiều.

Hiệu trưởng một trường tiểu học tổ chức ăn bán trú ở Hà Nội nói với phóng viên. Năm ngoái, trường tổ chức bếp ăn tại chỗ, đảm bảo nóng sốt cho học sinh. Năm nay, xã giao lựa chọn hình thức nhận suất ăn khiến nỗi lo về an toàn thực phẩm tăng lên.

“Quy định xe chở suất ăn phải là xe chuyên dụng. Giờ giao cơm là 10h15 nhưng nếu xe đến muộn hàng giờ, lại chở bằng xe hàng, khi đó ban giám hiệu nhà trường rơi vào tình huống rất khó: Nếu không nhận suất ăn, học sinh bị đói. Nếu cho học sinh ăn, có chuyện gì xảy ra, nhà trường không lường được hậu quả”, theo thầy hiệu trưởng.

Tuy nhiên, thầy cũng nói thêm, vì an toàn sức khỏe của học sinh, trong bất kỳ tình huống vi phạm quy định nào, nhà trường đều sẽ lập biên bản và báo cáo UBND xã để có chỉ đạo, xử lý.

Trong những sự việc vừa qua, trước phản ứng gay gắt của phụ huynh, dư luận, các xã phường ứng phó bằng cách đình chỉ đơn vị cung cấp suất ăn để đổi đơn vị khác. Có trường thay đổi mô hình từ cung cấp suất ăn sang tổ chức nấu tại trường.

Cần có chế tài xử lý mạnh tay

Xã Trung Giã vừa buộc phải thay thế Công ty cổ phần Đầu tư Thương mại và sản xuất Đức Tiến cho một công ty khác vì cung cấp suất ăn lèo tèo vài món cho Trường tiểu học Trung Giã.

Bà Nguyễn Thị Trà Liên, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội xã Trung Giã cho biết, khi lựa chọn đơn vị cung cấp suất ăn, xã thực hiện đúng hướng dẫn của thành phố

Toàn bộ đơn vị cung cấp suất ăn được đánh giá “Đạt” đều bám theo các cái tiêu chí xây dựng để thực hiện phương án bữa ăn bán trú qua hai vòng hồ sơ và thẩm định thực tế để đánh giá cơ sở vật chất, điều kiện phòng cháy chữa cháy.

Trả lời câu hỏi của PV Tiền Phong về việc, thực tế hồ sơ đảm bảo điều kiện nhưng ngay từ bữa ăn đầu tiên đã có dấu hiệu “xà xẻo” suất ăn của học sinh, bà Liên cho rằng, giải pháp là xã chỉ đạo nhà trường phối hợp ban đại diện cha mẹ học sinh tăng cường giám sát chặt chẽ hơn nữa, cập thông tin phản ánh kịp thời bữa ăn hằng ngày của con.

Xã cũng thành lập đường dây nóng để tiếp nhận thông tin phản ánh của phụ huynh để có phản ứng nhanh.

Mặt khác, khi tiếp nhận bữa ăn vào trường học, nhà trường có bộ phận cân kiểm tra định lượng khẩu phần ăn theo từng món. Còn phương án nấu ăn tại trường, theo bà Liên, hiện nay các trường tiểu học chưa đáp ứng điều kiện cơ sở vật chất để tổ chức.

Với sự việc để xảy ra tình huống cung cấp suất ăn đến trường muộn khoảng 2 tiếng so với quy định và suất ăn ít món ở trường tiểu học Trung Giã, theo lãnh đạo xã này, dù công ty có hứa sẽ nhanh chóng khắc phục nhưng xã áp biện pháp mạnh là chấm dứt hợp đồng để đổi đơn vị khác.

Xã Thanh Oai, nơi xảy ra sự việc công ty An Việt dùng xe chở hàng chở suất ăn cho học sinh cũng nhanh chóng chấm dứt hợp đồng để thay thế đơn vị mới.

Hiệu trưởng một trường tiểu học cho rằng, Hà Nội cần rà soát lại năng lực của các công ty cung cấp suất ăn. Hiện nay, những sự việc vừa qua cho thấy, năng lực của công ty chỉ đáp ứng 5 trường nhưng nhận hợp đồng lên đến 10 trường, 15 trường dẫn đến quá tải, không đáp ứng yêu cầu.

Ngoài ra, thành phố cũng cần đưa ra các hình thức xử lý nghiêm đối với các đơn vị vi phạm. Đối với các đơn vị sử dụng thực phẩm bẩn, không rõ nguồn gốc hay dùng xe chở hàng chở suất ăn có thể cấm kinh doanh trong lĩnh vực này.

Chính đại diện phòng Văn hóa – Xã hội xã Thanh Oai cũng cho rằng, trước khi xảy ra sự việc ầm ĩ ở Trường tiểu học Kim Bài, hồ sơ của công ty cung cấp suất ăn “rất đẹp” và địa phương cũng đã đến kiểm tra thực tế.