Làng quê “thay da đổi thịt”
Từ năm 2010 đến nay, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) đã tạo ra những bước chuyển rõ nét trên khắp các vùng quê Nghệ An. Từ miền núi cao, vùng trung du đến đồng bằng, ven biển, diện mạo nông thôn ngày càng khởi sắc với hệ thống giao thông, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa được đầu tư đồng bộ.
Trước đây, nhiều tuyến đường liên xã, liên thôn ở Nghệ An nhỏ hẹp, xuống cấp, đi lại khó khăn, đặc biệt vào mùa mưa lũ. Sau gần 15 năm thực hiện chương trình NTM, toàn tỉnh đã đầu tư xây dựng và nâng cấp gần 11.900 km đường giao thông nông thôn với tổng nguồn vốn hơn 14.600 tỷ đồng. Hàng nghìn tuyến đường được nhựa hóa, bê tông hóa giúp việc lưu thông hàng hóa, kết nối sản xuất và đi lại của người dân thuận lợi hơn.
Cùng với giao thông, hệ thống hạ tầng thiết yếu như thủy lợi, điện, trường học, trạm y tế và cơ sở vật chất văn hóa cũng được đầu tư đồng bộ. Nhiều xã vùng sâu, vùng xa trước đây thiếu thốn nay đã có nhà văn hóa khang trang, sân thể thao cộng đồng, trường học đạt chuẩn quốc gia.
Tại xã Kim Liên, công trình nhà văn hóa xóm Trung Cửu được xây dựng với kinh phí hơn 3 tỷ đồng theo phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”. Ngoài nguồn hỗ trợ từ ngân sách địa phương, người dân cũng tích cực đóng góp kinh phí và ngày công để hoàn thiện công trình. Những nhà văn hóa như vậy không chỉ là nơi sinh hoạt cộng đồng mà còn trở thành biểu tượng cho tinh thần đoàn kết, đồng lòng xây dựng quê hương.
Cùng với phát triển hạ tầng, không gian nông thôn ở nhiều địa phương cũng đổi thay theo hướng sáng - xanh - sạch - đẹp. Các tuyến đường hoa, hàng rào xanh, hệ thống điện chiếu sáng được người dân chung tay xây dựng. Phong trào chỉnh trang khu dân cư, bảo vệ môi trường, thu gom và xử lý rác thải được triển khai sâu rộng, góp phần nâng cao chất lượng sống ở nông thôn.
Nhiều mô hình như “Ngày thứ Bảy vì nông thôn mới”, “Xóm tự quản xanh - sạch - đẹp” đã trở thành hoạt động thường xuyên ở nhiều địa phương. Qua đó, ý thức cộng đồng và tinh thần trách nhiệm của người dân đối với môi trường sống ngày càng được nâng cao.
Không chỉ thay đổi về hạ tầng, chương trình NTM còn góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho người dân. Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao phát triển rộng khắp. Nhiều làng quê vẫn giữ gìn được nét văn hóa truyền thống, tạo nên diện mạo nông thôn vừa hiện đại vừa giàu bản sắc.
Chuyển biến kinh tế và tư duy phát triển nông thôn
Một trong những dấu ấn nổi bật nhất của Nghệ An sau gần 15 năm xây dựng NTM là sự chuyển biến mạnh mẽ trong phát triển kinh tế nông thôn. Từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, nhiều địa phương đã hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm. Nghệ An hiện có nhiều vùng sản xuất đặc trưng như chè Anh Sơn, cam Quỳ Hợp, chăn nuôi ở Hưng Nguyên, Nam Đàn hay nuôi trồng thủy sản tại Diễn Châu, Quỳnh Lưu.
Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ cao vào sản xuất giúp nâng năng suất, cải thiện chất lượng nông sản và tăng giá trị kinh tế. Nhiều mô hình nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ từng bước được hình thành, mở ra hướng phát triển bền vững cho khu vực nông thôn.
Song song đó, nhiều doanh nghiệp cũng được thu hút đầu tư vào nông thôn, tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân địa phương. Tại xã miền núi Con Cuông, việc thu hút doanh nghiệp may mặc đầu tư nhà máy đã giúp hàng trăm lao động có việc làm ổn định ngay tại quê nhà, góp phần giảm tình trạng lao động ly hương.
Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) cũng trở thành điểm nhấn trong phát triển kinh tế nông thôn Nghệ An. Đến nay, toàn tỉnh có 743 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có 37 sản phẩm 4 sao và 1 sản phẩm đạt chuẩn 5 sao cấp quốc gia. Nhiều sản phẩm OCOP không chỉ tiêu thụ trong nước mà còn từng bước tiếp cận thị trường quốc tế.
Đáng chú ý, nhiều hợp tác xã và chủ thể OCOP đã chủ động nắm bắt xu hướng chuyển đổi số, đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội. Việc bán hàng qua môi trường số giúp sản phẩm địa phương tiếp cận khách hàng rộng hơn, đồng thời nâng cao giá trị thương hiệu.
Không chỉ kinh tế thay đổi, tư duy của người dân trong xây dựng NTM cũng có bước chuyển mạnh mẽ. Nếu như trước đây nhiều nơi còn tâm lý trông chờ, phụ thuộc vào nguồn hỗ trợ của Nhà nước thì nay người dân đã chủ động tham gia xây dựng quê hương.
Tại phường Vinh Lộc, hàng trăm hộ dân tự nguyện hiến đất, tháo dỡ tường rào để mở rộng đường giao thông. Ở xã Hợp Minh, người dân tích cực chỉnh trang vườn hộ, xây dựng khu dân cư kiểu mẫu, góp phần đưa địa phương đạt chuẩn NTM nâng cao.
Từ sự thay đổi trong nhận thức, nhiều mô hình kinh tế hộ, tổ hợp tác và hợp tác xã được hình thành, hoạt động hiệu quả. Người dân không còn chỉ quan tâm đến sản lượng mà bắt đầu chú trọng chất lượng, thương hiệu và tính bền vững trong sản xuất.
Sau gần 15 năm triển khai chương trình, Nghệ An có 324 xã đạt chuẩn NTM, trong đó có 121 xã đạt chuẩn NTM nâng cao và 17 xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu. Sau sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã, toàn tỉnh hiện có 68 xã đạt chuẩn NTM và 8 xã đạt chuẩn NTM nâng cao.
Những kết quả đạt được không chỉ nằm ở các con số hay công trình hạ tầng, mà còn thể hiện ở sự thay đổi trong tư duy phát triển, tinh thần đoàn kết và khát vọng vươn lên của người dân nông thôn.
Ông Nguyễn Văn Hằng, Chi cục Phó Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho hay: "Trong giai đoạn tới, Nghệ An tiếp tục hướng đến mục tiêu xây dựng NTM nâng cao, kiểu mẫu theo hướng hiện đại, xanh và bền vững. Các mô hình nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số trong quản trị và sản xuất nông nghiệp đang được nhiều địa phương chú trọng triển khai".
Với nền tảng đã tạo dựng sau 15 năm, cùng sự đồng lòng của chính quyền và người dân, nông thôn Nghệ An được kỳ vọng sẽ tiếp tục chuyển mình mạnh mẽ, trở thành những miền quê đáng sống, giàu bản sắc và phát triển bền vững trong tương lai.
