Dồn lực cho mục tiêu an cư
Những trận mưa lũ dồn dập năm 2025 đã khiến nhiều bản làng ở miền Tây Nghệ An bị sạt lở uy hiếp, hàng nghìn ngôi nhà bị cuốn trôi hoặc hư hỏng nặng. Trước tình hình đó, tỉnh Nghệ An đã xây dựng kế hoạch tổng thể về di dời, bố trí dân cư vùng thiên tai. Qua rà soát, toàn tỉnh bố trí 21 điểm tái định cư tập trung tại 15 xã miền Tây, với tổng kinh phí đề xuất hơn 741 tỷ đồng. Mục tiêu đặt ra không chỉ là đưa người dân ra khỏi vùng nguy hiểm, mà còn tạo điều kiện để họ ổn định cuộc sống lâu dài, gắn với sinh kế bền vững.
Ngay sau khi kế hoạch được phê duyệt, 5 dự án tái định cư khẩn cấp tại các xã Mường Típ, Nhôn Mai và Mỹ Lý đã được triển khai với tổng mức đầu tư hơn 141,5 tỷ đồng. Theo lộ trình, năm 2025 tập trung giải phóng mặt bằng, san nền; bước sang năm 2026 sẽ hoàn thiện hạ tầng thiết yếu như giao thông, điện, nước sinh hoạt để bàn giao đất cho người dân dựng nhà.
Tại xã Mỹ Lý, nơi chịu thiệt hại nặng nề nhất sau trận lũ quét tháng 7/2025, không khí thi công đang diễn ra khẩn trương tại hai khu tái định cư ở bản Xiềng Tắm và Xằng Trên. Ông Lương Văn Bảy, Chủ tịch UBND xã Mỹ Lý cho biết, sau thiên tai, hơn 300 ngôi nhà trên địa bàn bị ảnh hưởng, trong đó nhiều căn bị cuốn trôi hoàn toàn. “Người dân phải ở tạm nhà người thân suốt nhiều tháng nên ai cũng mong sớm có đất để dựng nhà, ổn định cuộc sống”, ông Bảy nói.
Ngày 6/1/2026, dự án tái định cư tập trung tại bản Xiềng Tắm chính thức được khởi công trên diện tích khoảng 15ha, với tổng mức đầu tư dự kiến 52 tỷ đồng. Khi hoàn thành, khu tái định cư này sẽ bố trí chỗ ở cho 98 hộ dân. Cùng ngày, dự án tái định cư ở bản Xằng Trên cũng được khởi công với diện tích khoảng 10 ha, tổng mức đầu tư khoảng 41 tỷ đồng, đáp ứng nhu cầu chỗ ở cho 82 hộ dân.
Theo lãnh đạo xã Mỹ Lý, cùng với các hộ được Bộ Công an hỗ trợ xây dựng nhà ở và những hộ tự tìm đất để di dời xen ghép, hai khu tái định cư này sẽ góp phần giải quyết cơ bản nhu cầu nhà ở cho người dân vùng lũ.
Không chỉ ở Mỹ Lý, tại xã Nhôn Mai, khu tái định cư dành cho 16 hộ dân bản Phá Mựt cũng đang được triển khai khẩn trương. Do địa hình hiểm trở, khu vực bản Phá Mựt không tìm được mặt bằng phù hợp nên dự án được bố trí tại bản Na Hỷ với diện tích khoảng 1,8 ha, tổng mức đầu tư gần 8 tỷ đồng. Những hộ dân này đều bị mất nhà hoàn toàn sau trận lũ quét và đã phải sống tạm trong lều bạt suốt nhiều tháng.
Tại xã Mường Típ, hai khu tái định cư ở bản Xốp Phong và Ta Đo cũng đang được đẩy nhanh tiến độ. Khi hoàn thành, các khu này sẽ bố trí chỗ ở cho 44 hộ dân bị mất nhà do thiên tai.
Tăng tốc để người dân sớm ổn định cuộc sống
Những trận mưa lũ dồn dập năm 2025 đã gây thiệt hại nặng nề cho khu vực miền núi phía Tây Nghệ An. Theo thống kê, toàn tỉnh Nghệ An có 1.998 hộ dân buộc phải di dời khẩn cấp, trong đó 1.100 hộ cần bố trí tái định cư tập trung và 898 hộ thực hiện theo phương án xen ghép.
Xác định việc bố trí tái định cư cho người dân vùng thiên tai là nhiệm vụ cấp bách và mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, lãnh đạo tỉnh Nghệ An liên tục chỉ đạo quyết liệt nhằm đẩy nhanh tiến độ các dự án. Các đoàn công tác của tỉnh thường xuyên kiểm tra thực địa, trực tiếp tháo gỡ khó khăn tại từng công trình.
Trong các chuyến kiểm tra tại Mường Típ, Nhôn Mai và Mỹ Lý, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Nguyễn Văn Đệ yêu cầu các địa phương tập trung tối đa nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ thi công nhưng vẫn phải đảm bảo chất lượng công trình. Theo lãnh đạo tỉnh, tái định cư không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là nhiệm vụ lâu dài nhằm ổn định dân cư, phát triển kinh tế - xã hội vùng miền núi.
Song song với các khu tái định cư tập trung, Nghệ An cũng triển khai phương án tái định cư xen ghép cho khoảng 480 hộ dân tại 21 xã miền núi, với tổng kinh phí đề xuất hơn 143 tỷ đồng. Theo phương án này, người dân tự tìm quỹ đất phù hợp để dựng nhà. Sau khi được cơ quan chức năng thẩm định, mỗi hộ sẽ được hỗ trợ 250 triệu đồng.
Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, sở đã thành lập các đoàn công tác xuống hiện trường kiểm tra, khảo sát và hướng dẫn các địa phương hoàn thiện hồ sơ, thủ tục liên quan đến bố trí dân cư vùng thiên tai. Sau khi rà soát, Sở đã tổng hợp, trình UBND tỉnh và Sở Tài chính đề nghị phê duyệt hơn 143 tỷ đồng để hỗ trợ tái định cư xen ghép, trong đó hơn 120 tỷ đồng hỗ trợ trực tiếp cho các hộ dân.
Dù vậy, quá trình triển khai vẫn còn không ít khó khăn. Địa hình miền núi hiểm trở khiến việc vận chuyển vật liệu xây dựng gặp nhiều trở ngại, chi phí tăng cao. Một số nơi còn vướng thủ tục đất đai và giải ngân vốn.
Đối với tái định cư xen ghép, việc tìm quỹ đất phù hợp cũng không hề đơn giản do quỹ đất bằng phẳng ở miền núi khá hạn chế. Tuy nhiên, với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và sự chung tay hỗ trợ từ các tổ chức, cá nhân, nhiều khó khăn đang từng bước được tháo gỡ.
Tái định cư không chỉ là dựng lại một mái nhà mà còn là hành trình tái thiết cuộc sống sau thiên tai. Và trên hành trình ấy, mỗi con đường được mở, mỗi nền đất được san, mỗi ngôi nhà được dựng lên đều mang theo hy vọng về một tương lai bình yên hơn cho người dân miền Tây Nghệ An.
