Tại khu vực bãi ven sông Hồng thuộc xã Đan Phượng, phương thức sản xuất nông nghiệp đang có sự thay đổi rõ rệt. Thay vì canh tác tự phát, manh mún, địa phương hiện tập trung hình thành các vùng chuyên canh tập trung với hệ thống hạ tầng giao thông nội đồng và thủy lợi được đầu tư liên thông. Đây là yếu tố then chốt giúp các hộ dân và hợp tác xã đưa máy móc vào đồng ruộng, giảm chi phí nhân công và nâng cao hiệu quả canh tác.
Việc đầu tư đồng bộ hạ tầng đã tạo điều kiện thu hút vốn vào nông nghiệp công nghệ cao, hình thành các vùng chuyên canh hoa thay thế lối canh tác nhỏ lẻ. Theo ông Bùi Văn Khá, Giám đốc HTX Hoa Đồng Tháp, mô hình trồng hoa chuyên canh cho hiệu quả kinh tế cao gấp 3-5 lần so với lúa hoặc hoa màu. Đáng chú ý, quỹ đất tại đây hiện được khai thác theo hướng "nông nghiệp đa giá trị", kết hợp giữa sản xuất với các dịch vụ tham quan và giáo dục trải nghiệm.
Bên cạnh các vùng hoa chuyên canh, mô hình trồng nho hạ đen của hộ ông Nguyễn Hữu Kỳ là một minh chứng khác cho việc gia tăng giá trị đất bãi qua hướng đi đa dụng. Với sản lượng ổn định khoảng 1 tấn/năm và giá bán duy trì ở mức 150.000 đồng/kg, vườn nho không chỉ cung ứng nông sản mà còn tích hợp dịch vụ trải nghiệm thực địa. Thực tế cho thấy, mô hình này thu hút hàng trăm lượt khách mỗi năm, giúp tối ưu hóa nguồn thu trên cùng một diện tích canh tác. Việc kết hợp giữa sản xuất và du lịch nông nghiệp không chỉ giải quyết đầu ra tại chỗ mà còn tạo tiền đề để hộ gia đình tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất trong giai đoạn tới.
Việc kết hợp nông nghiệp với dịch vụ phụ trợ đã biến những vùng quê ven đô thành những "đô thị xanh", nơi sinh kế của người dân được đảm bảo bền vững hơn trước áp lực đô thị hóa. Đây chính là hạt nhân để Đan Phượng định vị lại vị thế của mình trong vành đai nông nghiệp đô thị của Thủ đô: ít diện tích nhưng giá trị gia tăng cao.
Tháo gỡ vướng mắc về cơ chế sử dụng đất
Dù đã hình thành các vùng chuyên canh hiệu quả, song tiềm năng phát triển nông nghiệp tại Đan Phượng hiện gặp hạn chế do vướng mắc về cơ chế sử dụng đất. Thực tế cho thấy, nhu cầu đầu tư hạ tầng kỹ thuật (nhà màng, nhà lưới, khu sơ chế) chưa tương thích với các quy định pháp lý hiện hành về trật tự xây dựng trên đất nông nghiệp.
Ông Bùi Văn Khá chia sẻ, HTX rất muốn mở rộng mô hình du lịch sinh thái gắn với giáo dục, nhưng để dựng một khu trải nghiệm đúng nghĩa hay nhà dừng chân cho du khách, thủ tục hiện nay vẫn rất "vướng". "Nếu cơ chế về đất đai được thông thoáng, linh hoạt hơn, cho phép xây dựng các công trình phụ trợ phục vụ sản xuất gắn với dịch vụ, giá trị trên mỗi mét vuông đất chắc chắn sẽ còn tăng gấp nhiều lần", ông Khá tâm tư.
Đứng ở góc độ quản lý địa phương, ông Nguyễn Đăng Thịnh, Phó Chủ tịch UBND xã Đan Phượng cho biết, xã đã thẳng thắn nhìn nhận và kiến nghị cấp có thẩm quyền cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế về tích tụ, tập trung đất đai. Theo lãnh đạo xã, cần có một cơ chế linh hoạt hơn, đặc biệt là cho phép đầu tư một số hạ tầng thiết yếu để kết hợp sản xuất với dịch vụ du lịch trải nghiệm ngay trên đất nông nghiệp mà không làm thay đổi bản chất tầng canh tác.
Bên cạnh đó, chính quyền địa phương kiến nghị cần tăng cường đầu tư hạ tầng nông thôn đồng bộ, từ thủy lợi đến hạ tầng số, nhằm nâng cao hiệu quả khai thác đất đai. Việc đẩy mạnh hỗ trợ khoa học - công nghệ và tăng cường liên kết giữa "4 nhà" (Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Nhà nông) là nhiệm vụ cấp bách để bảo đảm đầu ra bền vững cho các vùng chuyên canh. Thực tiễn cho thấy, khi chính quyền cơ sở đóng vai trò là "bà đỡ" – từ quy hoạch đến tháo gỡ khó khăn về hồ sơ đất đai – thì đất đai mới thực sự trở thành nguồn lực vàng, đưa nông nghiệp địa phương thoát khỏi "vùng trũng" để trở thành không gian đáng sống và vành đai xanh cung ứng giá trị cao cho đô thị Thủ đô.
Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.
