Đủ điều kiện thu hồi nhưng chưa thể “đóng cửa” dự án
Từng được kỳ vọng trở thành một tổ hợp nghỉ dưỡng cao cấp ven biển Bảo Ninh, Dự án Khu du lịch sinh thái Sài Gòn - Bảo Ninh được chấp thuận đầu tư từ năm 2009 với tổng vốn ban đầu 120 tỷ đồng, sau đó điều chỉnh lên gần 425 tỷ đồng.
Theo quy hoạch, dự án sẽ có khách sạn 19 tầng tiêu chuẩn 5 sao với 229 phòng, 64 biệt thự nghỉ dưỡng, khu nhà hàng, beach club, hồ bơi, hạ tầng kỹ thuật và nhiều hạng mục dịch vụ cao cấp.
Tuy nhiên, sau gần 17 năm, những gì hiện hữu chỉ là khối khách sạn 19 tầng cất nóc từ cuối năm 2020 rồi “đắp chiếu”, cùng một số hạng mục dang dở phủ màu thời gian.
Thanh tra tỉnh xác định, dự án mới giải ngân khoảng 184 tỷ đồng, tương đương 43,39% tổng mức đầu tư. Từ cuối năm 2020 đến nay, công trường gần như bất động.
Đáng chú ý, dự án hiện đã hội đủ nhiều căn cứ pháp lý để chấm dứt hoạt động và thu hồi đất. Chủ đầu tư chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, vi phạm quy định về đất đai và dự án đã hết thời hạn thực hiện theo Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
Tính đến ngày 10/11/2025, số tiền thuê đất và tiền chậm nộp mà doanh nghiệp còn nợ ngân sách đã lên tới hơn 39,5 tỷ đồng. Nếu chỉ nhìn vào các quy định pháp luật, việc thu hồi dự án dường như đã đủ căn cứ. Song, kết luận thanh tra cho thấy bức tranh thực tế phức tạp hơn.
Một trong những nguyên nhân quan trọng là dự án không chỉ vướng ở phía doanh nghiệp mà còn tồn tại nhiều bất cập trong quá trình xử lý của các cơ quan quản lý.
Thanh tra chỉ ra trách nhiệm của các cơ quan quản lý
Theo Thanh tra tỉnh, chủ đầu tư chưa bảo đảm nguồn lực tài chính theo cam kết; chậm triển khai dự án ngay từ giai đoạn 2009-2016; sau khi được gia hạn vẫn không hoàn thành đúng tiến độ và chậm thực hiện các thủ tục điều chỉnh đầu tư.
Bên cạnh đó, việc Công ty CP Du lịch Sài Gòn - Quảng Bình góp vốn thành lập Công ty TNHH Du lịch Bảo Ninh diễn ra trong thời điểm UBND tỉnh đang xin chủ trương thoái vốn nhà nước, trong khi người đại diện phần vốn nhà nước chưa có ý kiến thống nhất. Đây trở thành nút thắt khiến quá trình điều chỉnh nhà đầu tư và các thủ tục liên quan kéo dài.
Sau đó, hồ sơ điều chỉnh chủ đầu tư cùng thủ tục đăng ký biến động đất đai cũng không được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận, khiến dự án tiếp tục rơi vào tình trạng “mắc cạn” về pháp lý.
Sở Tài chính với vai trò đại diện phần vốn nhà nước chưa tham gia đầy đủ trong quá trình góp vốn thành lập doanh nghiệp mới; chưa kịp thời đôn đốc nhà đầu tư thực hiện nghĩa vụ tài chính và hướng dẫn hoàn thiện thủ tục điều chỉnh dự án.
Đối với Sở Nông nghiệp và Môi trường, mặc dù thủ tục đăng ký biến động đất đai giai đoạn 2019-2020 không có vướng mắc pháp lý nhưng việc giải quyết hồ sơ lại chậm, làm phát sinh thêm nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp. Đồng thời, sở cũng chậm tham mưu thu hồi đất khi dự án đã đủ điều kiện xử lý.
Đáng chú ý, từ tháng 3/2025, sau chỉ đạo của Ban Thường vụ Tỉnh ủy và UBND tỉnh về việc kiên quyết xử lý các dự án chậm tiến độ, Sở Tài chính và Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao tham mưu xử lý dự án. Tuy nhiên đến thời điểm thanh tra, các thủ tục chấm dứt hoạt động và thu hồi đất vẫn chưa được triển khai.
Ưu tiên tháo gỡ hay chấm dứt?
Mặc dù xác định dự án đủ căn cứ pháp lý để thu hồi, Thanh tra tỉnh lại không kiến nghị thực hiện ngay biện pháp này.
Lý do được đưa ra là dự án đã hoàn thành hơn 43% tổng mức đầu tư với số vốn thực hiện khoảng 184 tỷ đồng. Nếu thu hồi ngay mà không đánh giá đầy đủ các yếu tố pháp lý và tài sản đã hình thành, nguy cơ thất thoát nguồn lực xã hội và phát sinh tranh chấp là rất lớn.
Vì vậy, Thanh tra tỉnh kiến nghị UBND tỉnh giao các sở, ngành rà soát toàn diện, thống nhất phương án với nhà đầu tư sau khi doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước.
Trong thời hạn ba tháng kể từ ngày ban hành kết luận thanh tra, Công ty CP Du lịch Sài Gòn - Quảng Bình phải tự rà soát năng lực tài chính, xây dựng phương án tái cơ cấu, thống nhất kế hoạch xử lý các khoản nợ và đề xuất hướng tiếp tục triển khai dự án.
Trên cơ sở đề xuất đó, Sở Tài chính chủ trì phối hợp các đơn vị liên quan đánh giá năng lực tài chính của nhà đầu tư, hướng dẫn hoàn thiện các thủ tục đầu tư trước khi tham mưu UBND tỉnh quyết định phương án cuối cùng.
Kết luận thanh tra cũng kiến nghị hoàn thiện quy trình quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, tăng cường kiểm soát năng lực tài chính của nhà đầu tư ngay từ đầu và kiên quyết chấm dứt, thu hồi các dự án không đáp ứng điều kiện theo quy định pháp luật, tránh để tái diễn tình trạng dự án “treo” nhiều năm, gây lãng phí tài nguyên đất đai và ảnh hưởng môi trường đầu tư.
