Xu hướng tất yếu
Ngày 21/4, tại Hội thảo “Chuyển đổi năng lượng xanh - Động lực tăng trưởng bền vững” do báo Tuổi Trẻ phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức, TS. Đào Duy Anh - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương - khẳng định, chuyển dịch năng lượng không phải là phong trào. Đó là yêu cầu tất yếu trong phát triển kinh tế. Theo ông, định hướng này nhằm phát triển nguồn năng lượng mới, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và hướng tới nền kinh tế phát thải thấp.
Dẫn số liệu quốc tế, TS. Đào Duy Anh nói xăng sinh học đã trở thành xu hướng phổ biến trên thế giới. Mỹ sử dụng từ E10 đến E85, Brazil phổ biến E30, châu Âu dùng E10, trong khi Philippines và Thái Lan đang hướng tới E20 vào năm 2026.
Tại Việt Nam, lộ trình triển khai đã được thực hiện từng bước. Từ ngày 1/8/2025, Petrolimex và PVOil đã thí điểm phân phối E10 tại TPHCM, Hà Nội và Hải Phòng. Đến giữa tháng 4/2026, PV Oil đã triển khai tại 418/988 cửa hàng, trong khi Petrolimex dự kiến phủ kín toàn hệ thống vào giữa tháng 5.
“Theo đánh giá, việc triển khai E5 từ năm 2018 và E10 từ năm 2025 đến nay chưa ghi nhận phản hồi tiêu cực từ người tiêu dùng. Các nghiên cứu trong nước cho thấy E10 chỉ ảnh hưởng rất nhỏ, khoảng 1-2% đến hiệu suất và tuổi thọ động cơ” - TS. Đào Duy Anh nói.
Đáng chú ý, lợi ích lớn nhất của xăng sinh học là giảm phát thải. Với mỗi lít xăng thải khoảng 2,5 kg CO₂, nếu giảm được 1 triệu m³ xăng khoáng trong tổng tiêu thụ khoảng 12 triệu m³/năm, lượng phát thải có thể giảm tới 2,5 triệu tấn CO₂.
Hiện Việt Nam có thể tự sản xuất khoảng 70% nhu cầu xăng dầu và vẫn phải nhập khẩu 30%. Ngay cả nguồn cung trong nước cũng phụ thuộc một phần vào nhập khẩu dầu thô. Do đó, khi thị trường thế giới biến động, nguy cơ gián đoạn nguồn cung là hiện hữu. Trong bối cảnh đó, nhiên liệu sinh học không chỉ giúp giảm áp lực nhập khẩu mà còn mở ra khả năng chủ động nguồn cung trong dài hạn. Nếu tỷ lệ phối trộn đạt 10%, tương ứng có thể giảm ngay 10% lượng xăng khoáng phải nhập khẩu - ông Duy Anh nói thêm.
TPHCM thí điểm “không xăng dầu”
Ở cấp độ địa phương, ông Phạm Bình An - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM (HIDS) - cho biết, ngành công nghiệp hiện phát thải khoảng 18-20 triệu tấn CO2/năm, chiếm 40% tổng lượng phát thải. Giao thông và logistics đóng góp thêm 20-25%, trong khi nông nghiệp cũng phát thải đáng kể khí metan.
Cùng với đó, giao thông đang chiếm khoảng 18-20% tổng lượng phát thải khí nhà kính toàn thành phố. Hiện TPHCM sở hữu hơn 11,4 triệu xe máy và 1,3 triệu ô tô.
Theo ông An, với lợi thế hơn 250-300 giờ nắng mỗi tháng, TPHCM đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ có 50% tòa nhà công sở và 15% hộ dân lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu. Để hóa giải áp lực này, TPHCM đang triển khai chiến lược vùng phát thải thấp tại Cần Giờ, khu vực trung tâm và đặc biệt là đặc khu Côn Đảo.
“Đặc khu Côn Đảo được ví như "phòng thí nghiệm thực tiễn" của TPHCM, một lộ trình tham vọng đã được thiết lập với chỉ tiêu 100% phương tiện đường bộ phải chuyển sang xe điện vào năm 2028. Giai đoạn 2025-2026, thành phố bắt buộc 100% xe đăng ký mới là xe điện và tiến tới cấm hoàn toàn xe xăng dầu vào năm 2028. Đi kèm với đó là hạ tầng xương sống gồm trạm sạc nhanh và mạng lưới đổi pin siêu tốc dưới 4 phút cho xe máy” - ông An cho biết.
Ông Bùi Minh Thạnh - Phó Chủ tịch UBND TPHCM - nhấn mạnh, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà là điều kiện tiên quyết để thành phố duy trì vai trò đầu tàu kinh tế, trong đó chuyển đổi năng lượng là trụ cột then chốt.
Thành phố đang triển khai nhiều định hướng lớn như phát triển năng lượng tái tạo, thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, nghiên cứu hydro xanh, amoniac xanh, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. Riêng lĩnh vực đô thị và giao thông, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt 100% phương tiện giao thông công cộng sử dụng năng lượng sạch.
“TPHCM đang triển khai đề án chuyển đổi xanh giai đoạn 2025-2035, tổng nhu cầu nguồn lực khoảng 900.000 tỷ đồng. Quan điểm xuyên suốt là phát triển nhanh đi đôi với bền vững, tăng trưởng kinh tế gắn với nâng cao chất lượng môi trường và đời sống người dân” - ông Thạnh khẳng định.
