Hoạt động điều tra bằng bẫy ảnh do Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển (CCD) thực hiện tại Vườn quốc gia Cát Tiên trong năm 2026, với sự tài trợ của Quỹ Conservation Vietnam, đã ghi nhận sự hiện diện của nhiều loài thú móng guốc và thú lớn đang được ưu tiên bảo vệ tại đây.
Trong đó ghi nhận được những hình ảnh về loài Nai (Rusa unicolor) - loài móng guốc này từng có vùng phân bố rất rộng từ Bắc đến Nam. Tuy nhiên hiện nay rất hiếm gặp ngoài tự nhiên.
Các nhà bảo tồn ước tính, quần thể loài đã bị suy giảm hơn 50% trong vòng 30 năm qua, do sinh cảnh sống bị thu hẹp bởi các hoạt động xâm lấn đất rừng canh tác, khai thác lâm sản, đồng thời loài này cũng bị săn bắt quá mức làm thực phẩm.
Đợt bẫy ảnh lần này cũng ghi nhận cuộc sống về đêm của Bò tót - loài móng guốc thuộc nhóm nguy cấp trong Sách đỏ Việt Nam. Loài này từng có vùng phân bố rộng lớn trải dài từ Bắc vào Nam nhưng đến nay cũng rất hiếm gặp ngoài tự nhiên. Vườn quốc gia Cát Tiên là sinh cảnh cực kỳ hiếm hoi còn ghi nhận được quần thể đông đảo.
Cùng với Bò tót, Nai, đợt điều tra khảo sát lần này tiếp tục ghi nhận nhiều loài thú quý hiếm tại Cát Tiên như Già đẫy Java, Công xanh hay Voọc Xám.
Theo TS Nguyễn Mạnh Hà, Giám đốc CCD, những dữ liệu này góp phần khẳng định tầm quan trọng của khu vực trảng trống, các bàu, hồ nước đối với động vật hoang dã, là căn cứ xây dựng những giải pháp bảo tồn và phục hồi loài phù hợp cho các sinh cảnh này.
Cát Tiên là Vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam được Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN) công nhận trong danh sách GREENLIST, một bộ tiêu chuẩn kỹ thuật toàn cầu về bảo tồn đa dạng sinh học.
Đây cũng là VQG thứ 72 trong tổng số 312.000 vườn quốc gia và khu bảo tồn trên thế giới nhận danh hiệu này. Với diện tích hơn 71.000ha rừng nhiệt đới đất thấp còn tương đối nguyên vẹn, nơi đây không chỉ là “lá phổi xanh” của khu vực Đông Nam Bộ, Tây Nguyên mà còn là một trong những trung tâm đa dạng sinh học hàng đầu cả nước.
Theo TS Hà, với diện tích sinh cảnh rộng, mức độ bảo vệ tốt và sự hiện diện của nhiều loài thú lớn, đây sẽ là nơi phục vụ các chương trình nhân nuôi bảo tồn, củng cố quần thể và tái hoang dã các loài động vật nguy cấp, quý hiếm.
Hiện CCD đang phối hợp với Conservation Vietnam, Re:wild, IUCN và các đối tác trong nước để xây dựng và thúc đẩy chương trình tái hoang dã tại Việt Nam, trước mắt ưu tiên các loài thú móng guốc nguy cấp.
Chương trình này sẽ tạo nền tảng khoa học, kỹ thuật và hợp tác cần thiết để từng bước mở rộng các chương trình phục hồi và tái hoang dã cho nhiều loài động vật nguy cấp khác trong tương lai.
