Lễ hội Mục đồng làng Phong Lệ là lễ hội dân gian mang đậm dấu ấn văn hóa nông nghiệp truyền thống của cư dân vùng ven sông Cẩm Lệ. Không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, quốc thái dân an, lễ hội còn thể hiện tinh thần nhân văn, sự gắn kết cộng đồng và nét đẹp văn hóa đặc trưng của người dân nông nghiệp Việt Nam.
Theo người dân địa phương, lễ hội bắt nguồn từ tín ngưỡng thờ Thần Nông, được lưu truyền qua nhiều thế hệ và thường tổ chức sau vụ thu hoạch đông xuân. Người dân tin rằng Thần Nông là vị thần bảo trợ nông nghiệp, mang đến mùa màng tốt tươi, cuộc sống no đủ.
Khoảng 17h, đoàn rước với chiêng trống, cờ hoa xuất phát từ đình Thần Nông, đi qua các khu dân cư trước khi tiến ra cánh đồng để làm lễ. Dọc tuyến đường, đông đảo người dân và du khách hòa vào không khí rộn ràng của lễ hội dân gian lâu đời.
Tại khu vực đá thần, người dân thành kính dâng lễ, cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Sau nghi lễ, ngọn đuốc thiêng được thắp sáng để rước thần trở về đình làng Thần Nông.
Không chỉ người lớn tuổi, nhiều bạn trẻ và các em nhỏ cũng hào hứng tham gia lễ hội. Nhiều em mặc trang phục nông dân, hóa thân thành mục đồng cưỡi trâu, vui chơi với đèn lồng và tham gia các trò chơi dân gian, tái hiện không gian làng quê xưa.
Năm 2026 cũng là năm đầu tiên lễ hội được tổ chức sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sáp nhập các đơn vị hành chính. Dù có nhiều thay đổi về địa giới, địa phương vẫn duy trì các hoạt động bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống của vùng đất Phong Nam - Phong Lệ.
Ông Lê Công Đông - Phó Chủ tịch UBND phường Hòa Xuân - cho biết từ những câu chuyện dân gian về đàn trâu, trẻ mục đồng và tín ngưỡng thờ Thần Nông, qua nhiều thế hệ đã hình thành nên lễ hội truyền thống độc đáo, được tổ chức vào dịp mùng 1 tháng 4 âm lịch hằng năm.
“Lễ hội không chỉ mang ý nghĩa cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt mà còn phản ánh đời sống văn hóa tinh thần phong phú của người dân làng quê xưa. Đây cũng là dịp để cộng đồng cùng hòa mình vào các hoạt động truyền thống như hát mục đồng, hô hát bài chòi, trò chơi dân gian và tái hiện không gian làng quê Việt Nam”, ông Đông nói.
