Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 ở Hà Nội diễn ra vào cuối tháng 5 tới. Năm nay, số lượng thí sinh đăng ký dự tuyển lên tới gần 125.000, đông nhất từ trước tới nay. PV Tiền Phong có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Quang Tuấn để làm rõ những điểm mới trong mùa tuyển sinh cũng như giải pháp giải quyết thực trạng thiếu trường, lớp học.
Điểm mới trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm nay của Hà Nội là gì, thưa ông?
Theo kế hoạch tuyển sinh năm học 2026-2027, Hà Nội dự kiến có khoảng 147.000 học sinh hoàn thành chương trình giáo dục THCS, trong đó khoảng 88.000 em được tuyển vào các cơ sở giáo dục công lập (gồm trường THPT, các trung tâm giáo dục thường xuyên), tương đương 60%. (Trong đó, 124 trường THPT công lập tuyển gần 81.500 em, tương đương 55% - PV).
Số lượng còn lại sẽ theo học tại các cơ sở giáo dục tư thục, cơ sở giáo dục nghề nghiệp nhằm đảm bảo tăng cường định hướng giáo dục nghề nghiệp và phân luồng học sinh sau THCS.
Kỳ thi năm nay, Sở GD&ĐT đã điều chỉnh với những điểm mới đáng chú ý: Bỏ điều kiện nơi thường trú (hộ khẩu thường trú) khi đăng ký tuyển sinh vào các trường THPT công lập.
Theo đó, học sinh chỉ cần cư trú trên địa bàn Hà Nội có thể đăng ký tuyển sinh vào trường THPT công lập theo chủ trương tuyển sinh phi địa giới hành chính, tăng cơ hội học tập, thúc đẩy giáo dục bình đẳng, công bằng cho các em.
Mỗi học sinh được đăng ký tối đa 3 nguyện vọng vào trường THPT bất kỳ, bỏ khu vực tuyển sinh như trước, tạo điều kiện thuận lợi khi đăng ký và tăng cơ hội trúng tuyển theo nguyện vọng.
Giảm mức điểm chênh lệch khi xét tuyển giữa các nguyện vọng (0.5 điểm nguyện vọng 2 và 1.0 điểm nguyện vọng 3).
Năm nay cũng là năm đầu tiên, Sở GD&ĐT Hà Nội tổ chức cho học sinh đăng ký tuyển sinh theo hình thức trực tuyến.
Có thể nói, các điều chỉnh năm nay tập trung mở rộng cơ hội lựa chọn cho học sinh, đồng thời tăng tính linh hoạt trong đăng ký nguyện vọng, qua đó góp phần giảm áp lực cho thí sinh và gia đình trong kỳ tuyển sinh lớp 10.
Hà Nội có đặt mục tiêu tăng tỉ lệ tuyển sinh vào lớp 10 các cơ sở giáo dục công lập trong một vài năm học tới hay không?
Năm ngoái, số học sinh vào lớp 10 các trường công lập là 80.860 học sinh. Năm học tới, cơ sở giáo dục công lập tuyển 88.000 em, tăng hơn 7.000 em.
Thực tế, trong những năm qua, số lượng học sinh được tuyển vào lớp 10 các cơ sở giáo dục công lập đều tăng. Tuy nhiên, do tốc độ đô thị hoá nhanh và sự gia tăng dân số cơ học tại một số khu vực của thành phố dẫn đến số lượng học sinh tốt nghiệp THCS tăng nhanh qua từng năm. Học sinh vào học lớp 10 các cơ sở giáo dục công lập duy trì trong khoảng 60-64%.
Để tăng chỉ tiêu tuyển sinh, Sở GD&ĐT Hà Nội đang phối hợp với sở, ngành và các đơn vị liên quan tham mưu Thành phố rà soát, điều chỉnh, bổ sung quy hoạch mạng lưới trường học các cấp, ưu tiên quỹ đất dành cho trường THPT công lập, đặc biệt tại các khu đô thị, khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh.
Thành phố xem xét, thu hồi các ô đất đã được quy hoạch xây dựng trường học trong các khu đô thị nhưng chủ đầu tư chậm triển khai đầu tư xây dựng, bàn giao lại cho phường, xã để xây dựng trường THPT công lập.
Tiếp tục đầu tư kinh phí cải tạo, mở rộng các trường THPT trên địa bàn. Giai đoạn vừa qua, Thành phố đã đầu tư khoảng 1.300 dự án với nguồn kinh phí khoảng 62.000 tỉ đồng để nâng cấp, sửa chữa xây mới các cơ sở giáo dục. Riêng năm 2025, thành phố xây mới 43 trường học các cấp.
Thành phố đang tiếp tục chuẩn bị đầu tư khoảng 900 dự án với gần 1.200 tỉ đồng. Ngoài ra, có 6 trường liên cấp tiên tiến hiện đại cũng sẽ được khởi công xây dựng trong thời gian tới.
Ưu tiên quỹ đất dôi dư sau khi di dời các nhà máy, xí nghiệp, trường trung cấp, cao đẳng, đại học và sáp nhập chính quyền hai cấp; 5% quỹ đất do phường, xã quản lý cho phép chuyển đổi để xây dựng trường THPT công lập các cấp nhằm đáp ứng nhu cầu học tập công lập của học sinh.
Bên cạnh đó, còn đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, khuyến khích các nguồn lực các nhân, doanh nghiệp tham gia đầu tư phát triển giáo dục.
Vì sao nhiều năm qua, Hà Nội vẫn chỉ đáp ứng được khoảng 60% học sinh có chỗ học trường công lập bậc THPT, thưa ông?
Đến nay, quy hoạch mạng lưới trường THPT của Thành phố Hà Nội đảm bảo từ 3 đến 5 vạn dân có 1 trường THPT công lập cơ bản đáp ứng được nhu cầu học tập của con em nhân dân trên địa bàn Thành phố.
Cụ thể, năm học 2025-2026, Hà Nội có 247 trường, bình quân khoảng 41 học sinh/lớp và 29 Trung giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, bình quân 39 học viên/lớp (tối đa 1 lớp không quá 45 học sinh).
Để giải quyết tình trạng thiếu chỗ học cục bộ, giai đoạn 2021-2025, Thành phố đã xây mới và đưa vào sử dụng 8 trường THPT công lập với khoảng 16 nghìn chỗ học mới; cải tạo, mở rộng các trường hiện có để tăng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 qua các năm.
Năm 2026, dự kiến có 3 trường THPT mới sẽ được thành lập gồm: THPT Hoàng Quán Chi, THPT Việt Hùng, Trường Tiểu học, THCS và THPT Minh Châu.
Như tôi đã nói ở trên, nguyên nhân gây căng thẳng về trường lớp là do tốc độ đô thị hoá nhanh và sự gia tăng dân số cơ học dẫn đến áp lực ở một số nơi.
Giải pháp sử dụng quỹ đất từ các trụ sở phường, xã sau sáp nhập để xây dựng trường học được đánh giá là khả thi, đặc biệt tại các phường trung tâm không còn quỹ đất để mở rộng trường học hiện có. Thành phố đang làm thủ tục bàn giao cho một số cơ sở giáo dục các trụ sở dôi dư để mở rộng diện tích.
Việc này giúp tận dụng hiệu quả đất công, tránh lãng phí cơ sở vật chất của Nhà nước, đồng thời giảm áp lực giải phóng mặt bằng và có thể rút ngắn thời gian đầu tư. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn cần điều chỉnh quy hoạch, thực hiện thủ tục chuyển đổi công năng và bảo đảm các điều kiện hạ tầng phù hợp với tiêu chuẩn trường học.
Nhìn vào bức tranh phân bố trường công lập ở 4 bậc học: mầm non, tiểu học, THCS, THPT cho thấy, sự chênh lệch lớn về số lượng trường ở bậc THPT. Vì sao có sự chênh lệch này?
Sự chênh lệch lớn về số lượng trường công lập giữa 4 bậc học (mầm non, tiểu học, THCS, THPT) là do chính sách giáo dục và phổ cập giáo dục của T.Ư và Thành phố. Trong đó, mầm non, tiểu học và THCS là bắt buộc, còn đối với THPT là đối tượng không bắt buộc hoàn toàn.
Kế hoạch phân luồng đối với học sinh sau THCS có thể vừa học chương trình văn hóa vừa học nghề tại các trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên hoặc các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Lộ trình này không chỉ giúp học sinh có kỹ năng nghề sớm, mà vẫn bảo đảm cơ hội liên thông lên các bậc học cao hơn nếu có nhu cầu.
Ngoài ra, yếu tố xã hội hóa giáo dục cũng có ảnh hưởng nhất định về việc này. Sau khi các em hoàn thành bậc THCS, một số gia đình cho con em theo học tại các trường THPT tư thục có chất lượng giáo dục uy tín, trường THPT quốc tế và tiếp tục du học.
Chỉ còn 1 tháng nữa, gần 125.000 học sinh bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10 căng thẳng. Ông có lời khuyên nào đối với học sinh, phụ huynh?
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 là một dấu mốc quan trọng nhưng các em cần nhìn nhận đây là một bước trong quá trình học tập và định hướng tương lai. Vì vậy, điều quan trọng nhất là các em cần giữ tâm lý bình tĩnh, tự tin và chuẩn bị tốt kiến thức; xây dựng kế hoạch ôn tập khoa học, bám sát chương trình học trên lớp và nội dung ôn tập của nhà trường, đồng thời rèn kỹ năng làm bài, quản lý thời gian và giữ sức khỏe trong giai đoạn nước rút trước kỳ thi.
Đối với phụ huynh, cần đồng hành, động viên, tạo tâm lý ổn định cho các con, tránh gây áp lực lớn.
Bên cạnh mục tiêu vào trường THPT công lập, phụ huynh và học sinh cũng nên tìm hiểu đầy đủ các hướng đi sau THCS như: trường tư thục, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên hoặc cơ sở giáo dục nghề nghiệp, để lựa chọn con đường phù hợp với năng lực, điều kiện bản thân và gia đình cũng như định hướng của mỗi học sinh.
Sau THCS, các em vừa học chương trình văn hoá cấp THPT kết hợp học nghề trình độ trung cấp cũng là một giải pháp tốt. Sau 3 năm học, học sinh vừa có bằng tốt nghiệp THPT vừa có bằng tốt nghiệp trung cấp. Trong thời gian học, các em học được miễn học phí học nghề và học phí văn hoá. Sau khi tốt nghiệp, học sinh có thể tham gia ngay vào thị trường lao động hoặc học lên ĐH, CĐ.
Cảm ơn ông!
