Sinh viên chật vật mưu sinh giữa thời 'bão giá'

"Sốc" vì giá cả

Minh Thư, sinh viên năm thứ nhất, Trường ĐH Thuỷ Lợi "sốc" với các khoản chi phí ở Hà Nội.

"Phòng trọ 20 mét vuông có giá 4,5 triệu đồng, chưa kể điện nước. Một bữa mua đồ ăn ngoài có giá 30 nghìn - 40 nghìn đồng trong khi bố mẹ làm nghề nông, chắt chiu và vay mượn chỉ gửi cho con 5 triệu đồng/tháng", Thư nói.

Để trang trải các khoản phí ăn uống, xăng xe đi lại, tiền học..., Minh Thư buộc lăn đi kiếm việc ngay từ những ngày đầu chân ướt chân ráo về Hà Nội.

Cô kể, ban đầu được một chị người quen giới thiệu đi làm "người mẫu mặt". Nghe thì rất oách nhưng thực ra là nghề ngồi chường mặt ra cho những người học trang điểm tô vẽ son phấn. Mỗi ca làm việc kéo dài khoảng 5-6 giờ đồng hồ, mỗi giờ được trả 30 nghìn đồng tiền công.

Trên mặt trát đủ hàng chục loại mỹ phẩm khác nhau, thậm chí vừa trát xong lại phải tẩy trang để làm lại.

Bám nghề được 2 tuần thì mặt Thư nổi đầy mụn, đỏ ửng. Có thể do dị ứng mỹ phẩm hoặc dụng cụ bông phấn dùng chung.

Bỏ nghề "người mẫu mặt", Thư đi xin việc nhiều nơi nhưng không được nhận, cuối cùng tạm chấp nhận làm giúp việc theo giờ cho hai gia đình. Công việc của Thư là lau dọn nhà cửa, nấu cơm, gấp quần áo. Mỗi giờ được trả trả 60 nghìn đồng tiền công.

Cô kể, ngày cuối tuần, chủ nhà tổng vệ sinh nhà cửa, giờ dọn nhiều nên tổng mỗi tuần kiếm được khoảng 1 triệu để trang trải chi phí. Nhưng có lần, trên đường về, loạng quạng bị ngã xe, chân tay tím bầm, cô phải nghỉ học, nghỉ làm nhiều ngày.

Để tiết kiệm chi phí, nữ sinh ở chung phòng trọ với bạn, mua bếp ga mini về tự nấu cơm. Bữa cơm thường cũng chỉ quanh quẩn trứng, đậu, ít thịt, tuyệt đối không dám ăn nhà hàng.

Chuyển trọ, đi bộ, gửi đồ ăn từ quê lên, làm thêm... là cách Trần Thu Hà - sinh viên năm 4 Học viện Báo chí và Tuyên truyền giảm áp lực từ cơn “bão giá”.
Trước đây, chỉ với 4 triệu đồng, Hà có thể lo đủ chi phí thuê nhà, ăn uống, sinh hoạt, đi lại. Tuy nhiên, thời gian gần đây giá cả hàng hoá đắt đỏ, số tiền đó không đủ trang trải.

Ở chung với bạn, Thu Hà kể, riêng chi phí thuê nhà đã chiếm gần 70% tổng chi tiêu hàng tháng của hai người. Vì thế, hồi ra Tết, cô quyết định chuyển ra thuê ở khu vực Mỹ Đình, cách trường 4km.

Phòng trọ mới có giá 3,5 triệu đồng/tháng. Tiết kiệm được gần một nửa số tiền nhà so với chỗ cũ. Đổi lại, Hà mỗi sáng phải dậy sớm để đến trường vì tuyến đường thường xuyên kẹt xe.

Ngoài ra, nơi ở của hai bạn vỏn vẹn gần 20m2, kín như bưng, không có cửa sổ hay nơi nấu ăn riêng, mọi ngóc ngách đều phải tận dụng để kê đồ. Các vật dụng có sẵn trong phòng đều đã cũ. Từ tủ lạnh đến chiếc điều hòa từ lâu đã tiêu tốn điện, trong khi mỗi số điện giá tới 4,5 nghìn đồng nên hai bạn hạn chế tối đa bật dù ngày nóng.

“Trước đây, mình thường tự đi xe máy đến trường vì tiện, nhưng gần đây giá xăng tăng nên chuyển sang đi xe buýt", Hà nói.

Cật lực làm thêm để gồng gánh chi phí

Nhu cầu chi tiêu ngày càng cao, Thu Hà phải vừa đi học vừa đi làm để có thêm thu nhập trang trải. Tuy nhiên, vì còn là sinh viên nên cô chỉ có thể làm công việc bán thời gian tại quán cà phê “3Am” ( Cầu Giấy) với mức lương rất thấp.

Ca làm thường kéo dài từ 17 giờ đến gần 23 giờ. Công việc phục vụ tưởng đơn giản nhưng lại tiêu tốn nhiều sức lực. “Giờ cao điểm khách rất đông, mình phải đứng liên tục, bê đồ chạy bàn. Mỗi ngày đều làm 5 tiếng liền, chân tê cứng nhưng vẫn phải giữ thái độ niềm nở với khách,” Thu Hà bộc bạch.

Với mức lương chỉ khoảng 20 nghìn đồng/giờ, nên Hà cố gắng làm tại 2 quán cà phê cùng 1 lúc để tận dụng tối đa thời gian nghỉ học và kiếm gấp đôi thu nhập. Mỗi tháng cô kiếm được gần 4 triệu đồng nếu làm đều ca.

Áp lực không chỉ đến từ cường độ làm việc mà còn từ những tình huống khó xử. Hà kể đã từng bị khách phàn nàn vì phục vụ chậm trong lúc quán quá tải.
"Dù không phải lỗi của mình nhưng vẫn phải xin lỗi. Có hôm làm rơi đồ, mình còn phải tự bỏ tiền đền,” bạn nói. Tan ca muộn, đường về phòng trọ vắng vẻ, bữa tối nhiều khi chỉ là gói mì tạm bợ.

Khác với công việc phục vụ, gia sư thường được xem là việc nhẹ lương cao. Tuy nhiên, thực tế không hẳn như vậy. Nguyễn Ngọc Nhi - sinh viên năm nhất Học viện ngoại giao hiện nhận dạy kèm học sinh tiểu học với mức lương 150 nghìn đồng/buổi.

Để đến được lớp học, Nhi phải di chuyển gần 7 km mỗi buổi tối. Đi dạy giúp cô có mức thu nhập cao hơn nhưng tiền xăng và thời gian đi lại cũng chiếm một phần không nhỏ. Có hôm mưa gió vẫn phải đi vì nghỉ là mất buổi dạy.

Hằng ngày sau khi làm xong bài tập trên trường, Nhi vẫn phải thức khuya soạn giáo án cho học sinh. Áp lực lớn nhất không nằm ở kiến thức mà ở việc đáp ứng kỳ vọng của phụ huynh: “Nhiều phụ huynh yêu cầu rất cao, muốn con tiến bộ nhanh. Nếu học sinh không tập trung, mình phải giảng lại đến lần thứ 5 mới thôi,” Nhi nói.

Thực tế làm gia sư có rất nhiều áp lực vô hình. Nhi chia sẻ thêm đã từng gặp trường hợp bị phụ huynh yêu cầu dạy thêm giờ nhưng không tính tiền, hoặc đột ngột dừng lớp mà không báo trước. Việc này khiến cô mất đi nguồn thu nhập trong khi tìm lớp mới để thay thế không hề dễ dàng.

Trong bối cảnh giá cả sinh hoạt tăng cao, sinh viên “chạy đua” với chi phí sinh hoạt, PGS.TS. Nguyễn Vân Hà - Trưởng khoa Quản trị kinh doanh, Học viện Ngân hàng cho rằng, cần nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện.

​Việc sinh viên đi làm thêm không đơn thuần xuất phát từ áp lực tài chính mà còn phản ánh sự thay đổi trong tư duy của giới trẻ: "Các em không chỉ học để thi mà còn chủ động tìm kiếm trải nghiệm thực tế. Việc đi làm giúp các em hiểu rõ hơn về môi trường làm việc, rèn luyện kỹ năng, và quan trọng hơn là định hình con đường nghề nghiệp của mình từ sớm”, bà nhận định.

Tuy nhiên, nếu không biết cân đối, việc làm thêm có thể ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả học tập và sức khỏe. Vấn đề cốt lõi không nằm ở việc làm nhiều hay ít, mà ở năng lực quản trị bản thân của mỗi sinh viên. Những bạn biết sắp xếp thời gian hợp lý vẫn có thể vừa đảm bảo việc học, vừa tích lũy kinh nghiệm thực tiễn.