Gặp nữ thanh niên xung phong cầm liềm bắt sống phi công Mỹ

Tay không bắt giặc

Từ sáng sớm, bà Phạm Thị Thuần (sinh năm 1946, trú tại xã Hợp Minh, Nghệ An) đã có mặt tại Khu Di tích lịch sử quốc gia Truông Bồn (xã Bạch Hà) dự lễ giỗ lần thứ 58 các anh hùng liệt sĩ thanh niên xung phong (TNXP) hy sinh tại đây. Mái tóc bạc trắng, dáng người nhỏ, bước đi chậm, bà lặng lẽ đứng trước nơi từng ghi dấu tuổi thanh xuân của mình.

Gần 60 năm trôi qua, ký ức về những ngày sống giữa mưa bom, bão đạn vẫn vẹn nguyên trong tâm trí nữ TNXP. Đặc biệt, trưa 17/5/1967, khi tay cầm liềm bắt sống phi công Mỹ, là dấu mốc bà không thể nào quên.

Năm 1965, vừa học xong trung học cơ sở, cô gái Phạm Thị Thuần viết đơn tình nguyện tham gia lực lượng TNXP. Ở tuổi 19, cô cùng đồng đội lên đường, góp sức cho cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Cô gái Phạm Thị Thuần được biên chế vào Đại đội 317, đơn vị chủ lực của Tổng đội TNXP Nghệ An. Tại các địa bàn trọng điểm như phà Sen, Cầu Cấm, cô cùng đồng đội kéo phà, làm đường, san lấp hố bom, vận chuyển đạn dược, giữ cho những chuyến xe chi viện chiến trường không bị gián đoạn.

Từ tháng 2/1967 đến cuối năm 1970, cô gái Phạm Thị Thuần được điều động về Truông Bồn, nơi được ví như “tọa độ lửa” trên tuyến đường huyết mạch chi viện miền Nam. Bom đạn trút xuống ngày đêm, mặt đường vừa san lấp lại bị cày xới. Mỗi chuyến xe qua là một lần đối mặt với hiểm nguy.

Trưa 17/5/1967, khi cô cùng hai chị em trong tiểu đội đi hái rau chuẩn bị bữa cơm tối, một tiếng nổ lớn bất ngờ vang lên. Đoán có máy bay địch bị bắn hạ, cô lập tức chạy về phía quả đồi còn khói lửa.

“Tôi thấy hai anh trong đơn vị chạy trước nên cố đuổi theo. Biết không kịp, tôi chạy tắt qua quả đồi bên cạnh. Vừa sang đến nơi, tôi phát hiện tên phi công Mỹ đang ẩn nấp trong khu vực đồi dứa”, bà Thuần nhớ lại.

Trước mặt cô gái 21 tuổi là phi công Mỹ, còn trong tay chỉ có chiếc liềm mang theo lúc đi hái rau. Cô gái Phạm Thị Thuần nhặt một hòn đá ném về phía đối phương. Hòn đá trúng tay khiến khẩu súng của phi công rơi xuống. Cô tiếp tục ném chiếc liềm về phía đối phương. Ngay sau đó, đồng đội và dân quân địa phương kịp thời có mặt, khống chế, bắt giữ phi công.

Kể lại chuyện cũ, bà không nhận mình gan dạ phi thường. Với bà, đó là phản ứng tự nhiên của người lính khi phát hiện kẻ thù. “Ngày ấy, chúng tôi còn trẻ lắm, chỉ nghĩ làm sao bắt được giặc, giữ đường thông để xe chở hàng ra tiền tuyến. Thấy máy bay địch bị bắn rơi, tôi cứ thế chạy tới. Lúc đó, chẳng nghĩ mình là phụ nữ hay trong tay không có vũ khí”, bà chia sẻ.

Chiến công giúp bà được Tổng đội TNXP tuyên dương. Nhưng điều bà nhớ nhất sau gần 60 năm không chỉ là khoảnh khắc bắt sống phi công Mỹ, mà còn là những ngày tháng được sống bên đồng đội.

“Chúng tôi coi nhau như chị em trong một nhà. Có nắm cơm, ngụm nước cũng chia nhau. Bom đạn ác liệt lắm, nhưng chẳng ai nghĩ đến chuyện bỏ đi. Chỉ thương những người đã nằm xuống, nhiều chị còn trẻ quá, chưa kịp có một mái ấm riêng”, bà Thuần nghẹn ngào.

Qua bom đạn không gục ngã, trước giông bão đời thường vẫn đứng lên

Chiến tranh kết thúc, bà Thuần trở về quê hương, tiếp tục công tác tại địa phương. Từ tháng 6/1972 đến năm 1981, bà giữ cương vị Hội trưởng Hội Phụ nữ xã Vĩnh Thành. Giai đoạn 1981-1992, bà làm Phó Chủ tịch Hội Phụ nữ kiêm Chủ tịch Hợp tác xã Vĩnh Cường.

Trong công việc, bà luôn trách nhiệm, gần gũi với hội viên. Thế nhưng, phía sau vẻ ngoài vui tươi, lạc quan là một quãng đời nhiều nỗi niềm.

Năm 26 tuổi, bà xây dựng gia đình với ông Hoàng Văn Đán. Sau những năm tháng chiến tranh gian khổ, bà mong có một mái ấm bình yên bên chồng con. Nhưng khi người con thứ ba vừa chào đời, chồng bà rời bỏ gia đình, để lại bà một mình nuôi ba đứa con thơ.

Từ đó, bà vừa làm công tác xã hội, vừa chăm sóc cha mẹ già yếu, nuôi dạy các con trong điều kiện thiếu thốn. Những khoản chi tiêu phải chắt chiu từng đồng, những ngày con ốm đau không có người đỡ đần, tất cả đều buộc bà tự mình gánh vác.

“Có lúc mệt mỏi đến mức chỉ muốn buông xuôi, nhưng nhìn các con, tôi lại không đành lòng. Chúng còn nhỏ, nếu mình gục ngã thì biết trông cậy vào ai? Tôi tự nhủ, ngày trước bom đạn không làm mình khuất phục thì bây giờ càng không được đầu hàng số phận”, bà kể.

Những năm tháng rèn luyện trong môi trường TNXP dường như đã hun đúc ở bà ý chí bền bỉ. Bà lặng lẽ làm lụng, dành phần tốt nhất cho các con. Những hy sinh thầm lặng nối tiếp nhau qua từng ngày, từng tháng. Rồi ba người con cũng trưởng thành, có gia đình riêng và cuộc sống ổn định. Với bà, đó là niềm an ủi lớn nhất sau những năm tháng nhọc nhằn.

“Bây giờ các con đã trưởng thành, có cuộc sống riêng, tôi cũng nhẹ lòng. Tôi chẳng mong gì nhiều, chỉ mong các con sống tử tế, gia đình yên ấm, biết yêu thương nhau. Cả đời mình vất vả rồi, nhìn thấy các con bình an là tôi vui”, bà Thuần nói.

Ở tuổi xế chiều, sức khỏe giảm sút, nhưng mỗi lần trở lại Truông Bồn, bà Thuần vẫn đau đáu nhớ về những người đồng đội đã nằm xuống. Bà nhớ những gương mặt thân quen, những tiếng gọi nhau giữa các ca làm đường và một thời tuổi trẻ cùng nhau vượt qua mưa bom, bão đạn.

“Còn sức khỏe, tôi còn muốn trở về Truông Bồn thắp hương cho đồng đội. Các anh, các chị đã nằm xuống, tôi chỉ mong thế hệ sau luôn nhớ và trân trọng những hy sinh ấy”, bà Thuần xúc động chia sẻ.

Ông Phan Trọng Lộc - Giám đốc Khu Di tích lịch sử quốc gia Truông Bồn, cho hay: “Những nhân chứng như bà Thuần là minh chứng sống động cho tinh thần quả cảm của lực lượng TNXP. Những câu chuyện của các cô, các bác góp phần nhắc nhở thế hệ hôm nay trân trọng giá trị hòa bình và biết ơn những người đã hy sinh vì Tổ quốc”.