Hàng triệu người dùng trên thế giới bất ngờ không thể truy cập Facebook, Instagram, Messenger và một phần dịch vụ WhatsApp tối 12/6. Sự cố kéo dài nhiều giờ khiến mạng xã hội của Meta rơi vào tình trạng gián đoạn diện rộng, buộc công ty phải phát đi thông báo khắc phục.
Theo dữ liệu từ Downdetector, thời điểm cao nhất ghi nhận hơn 113.000 báo cáo lỗi với Facebook và khoảng 10.000 báo cáo lỗi với Instagram.
Phố Wall 'lung lay'
Khác với những năm đầu phát triển, Meta hiện không còn là doanh nghiệp phụ thuộc chủ yếu vào Facebook. Tuy nhiên, Facebook, Instagram và hệ sinh thái quảng cáo số vẫn là "cỗ máy in tiền" lớn nhất của tập đoàn.
Theo báo cáo tài chính gần nhất, Meta đạt doanh thu hàng trăm tỷ USD mỗi năm, trong đó hơn 95% đến từ quảng cáo trực tuyến. Gần như toàn bộ hoạt động kinh doanh của Meta dựa trên việc người dùng truy cập các nền tảng và nhà quảng cáo trả tiền để tiếp cận.
Khi Facebook và Instagram gặp sự cố, hoạt động quảng cáo gần như bị đình trệ. Người dùng không thể xem nội dung, doanh nghiệp không thể chạy hoặc tối ưu chiến dịch, còn Meta không thể phân phối quảng cáo như bình thường.
Điều này không đồng nghĩa doanh thu của Meta "bốc hơi" tương ứng với thời gian nền tảng ngừng hoạt động.
Các chuyên gia công nghệ từng phân tích trong những lần Facebook gặp sự cố trước đây rằng phần lớn ngân sách quảng cáo chỉ bị trì hoãn. Khi hệ thống hoạt động trở lại, quảng cáo tiếp tục được phân phối và Meta vẫn có thể ghi nhận phần lớn doanh thu trong chu kỳ quảng cáo đó.
Nói cách khác, vài giờ gián đoạn có thể khiến Meta thất thu một phần doanh thu ngắn hạn, nhưng khó tạo ra cú sốc lớn đối với kết quả kinh doanh quý hoặc năm.
Tác động đáng chú ý hơn nằm ở niềm tin của khách hàng doanh nghiệp. Với hàng triệu cửa hàng, nhà bán lẻ và doanh nghiệp vừa và nhỏ trên toàn cầu, Facebook và Instagram hiện là kênh bán hàng chủ lực. Bất kỳ sự cố nào kéo dài cũng làm gián đoạn đơn hàng, chăm sóc khách hàng và hoạt động tiếp thị.
Mỗi lần Facebook gặp sự cố diện rộng, phản ứng đầu tiên thường xuất hiện trên Phố Wall. Nhà đầu tư không chỉ nhìn vào số giờ hệ thống ngừng hoạt động mà còn đánh giá khả năng vận hành hạ tầng, mức độ phụ thuộc của người dùng và nguy cơ sự cố tái diễn.
Trong trường hợp sự cố ngày 12/6, Meta nhanh chóng xác nhận đang khắc phục lỗi và các dịch vụ dần được khôi phục sau vài giờ. Điều này giúp hạn chế nguy cơ bán tháo cổ phiếu như những cuộc khủng hoảng kéo dài trong quá khứ.
Tuy nhiên, với một công ty có giá trị vốn hóa lên tới hàng nghìn tỷ USD như Meta, chỉ cần cổ phiếu biến động 1-2% cũng đủ khiến giá trị doanh nghiệp tăng hoặc giảm hàng chục tỷ USD trong một phiên giao dịch.
Đây là lý do nhiều người thường thấy các tiêu đề như "Mark Zuckerberg mất hàng tỷ USD sau khi Facebook sập".
Tài sản của Mark Zuckerberg có thực sự "bốc hơi"?
Mark Zuckerberg hiện là cổ đông lớn nhất của Meta và sở hữu hàng trăm triệu cổ phiếu của tập đoàn. Do đó, tài sản của ông gần như biến động theo từng nhịp tăng giảm của cổ phiếu Meta.
Nếu cổ phiếu Meta giảm 1%, giá trị tài sản của Zuckerberg có thể giảm hàng tỷ USD chỉ trong vài giờ giao dịch. Ngược lại, khi thị trường phục hồi, phần tài sản này cũng tăng trở lại tương ứng.
Đây là hiện tượng quen thuộc với các tỷ phú công nghệ toàn cầu.
Trong nhiều trường hợp trước đây, Zuckerberg, Elon Musk hay Jeff Bezos từng "mất" 5-10 tỷ USD chỉ sau một phiên giao dịch, nhưng vài ngày sau lại lấy lại toàn bộ khi cổ phiếu hồi phục.
Vì vậy, nếu sự cố Facebook ngày 12/6 không kéo dài và không ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh của Meta, tác động lên tài sản của Zuckerberg chủ yếu mang tính ngắn hạn. Điều nhà đầu tư quan tâm hơn là liệu sự cố có cho thấy những vấn đề lớn hơn trong hệ thống hạ tầng của Meta hay không?
Với các nền tảng số, thiệt hại tài chính trực tiếp thường không phải vấn đề đáng ngại nhất. Facebook hiện phục vụ hàng tỷ người dùng trên toàn cầu. Instagram, Messenger và WhatsApp cũng đã trở thành hạ tầng giao tiếp, kinh doanh và tiếp thị của hàng triệu doanh nghiệp.
Khi hệ thống đồng loạt gặp sự cố, không chỉ người dùng cá nhân bị ảnh hưởng mà cả một chuỗi hoạt động kinh tế số cũng bị gián đoạn.
Nhiều doanh nghiệp phụ thuộc hoàn toàn vào Facebook Ads để tìm khách hàng. Các cửa hàng bán hàng qua Messenger hoặc Instagram cũng buộc phải tạm dừng giao dịch khi nền tảng ngừng hoạt động.
Chính vì vậy, mỗi lần Facebook "sập" đều là lời nhắc nhở về mức độ phụ thuộc ngày càng lớn của nền kinh tế số vào một số nền tảng công nghệ khổng lồ.
