Steve Jobs góp phần thúc đẩy giá trị Apple
Khi Steve Jobs và Steve Wozniak thành lập Apple năm 1976 trong gara của gia đình Jobs tại California, thị trường máy tính cá nhân còn là lĩnh vực sơ khai. Gần nửa thế kỷ sau, doanh nghiệp khởi nguồn từ gara nhỏ đó đã trở thành một trong những công ty giá trị nhất trong lịch sử kinh doanh thế giới.
Theo dữ liệu thị trường Mỹ, Apple hiện được định giá khoảng 4.000-4.300 tỷ USD, cao nhất toàn cầu và vượt xa nhiều tập đoàn công nghiệp từng thống trị thế kỷ XX như General Electric, ExxonMobil hay IBM trong thời kỳ đỉnh cao.
Về quy mô, giá trị vốn hóa của Apple hiện lớn hơn GDP hằng năm của nhiều nền kinh tế phát triển. Nếu xem Apple như một quốc gia, quy mô kinh tế của doanh nghiệp này sẽ nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới.
Apple còn sở hữu bảng cân đối tài sản thuộc hàng mạnh nhất toàn cầu. Báo cáo tài chính gần nhất cho thấy tổng tài sản của tập đoàn vượt 360 tỷ USD, trong đó có lượng tiền mặt, chứng khoán ngắn hạn và các khoản đầu tư có giá trị hàng trăm tỷ USD.
Khác với các nhà sản xuất điện tử truyền thống, phần lớn giá trị của Apple không nằm ở nhà máy hay dây chuyền sản xuất. Giá trị cốt lõi đến từ thương hiệu, hệ sinh thái phần mềm và mạng lưới khách hàng trung thành.
Hiện Apple sở hữu hệ sinh thái với hơn 2 tỷ thiết bị đang hoạt động trên toàn cầu. Từ iPhone, iPad, MacBook đến Apple Watch, AirPods hay App Store, công ty đã xây dựng được một chuỗi sản phẩm và dịch vụ có khả năng giữ chân người dùng trong nhiều năm. Điều này giúp Apple liên tục tạo ra dòng tiền khổng lồ.
Trong nhiều năm liên tiếp, Apple duy trì doanh thu trên 380-400 tỷ USD/năm và thuộc nhóm doanh nghiệp có lợi nhuận cao nhất thế giới.
Nhiều chuyên gia Phố Wall cho rằng, thành công lớn nhất của Steve Jobs không nằm ở việc phát minh ra một thiết bị cụ thể, mà là tạo ra một mô hình kinh doanh có khả năng sinh lời bền vững trong hàng thập kỷ.
Điều thú vị là bản thân Steve Jobs không phải người giàu nhất trong giới công nghệ. Khi qua đời năm 2011, tài sản cá nhân của ông được ước tính hơn 10 tỷ USD, tuy nhiên doanh nghiệp ông để lại hiện có giá trị gấp hàng trăm lần con số đó.
Mark Zuckerberg và đế chế quảng cáo kỹ thuật số
Nếu Apple đại diện cho nền kinh tế thiết bị số, Meta lại là biểu tượng của nền kinh tế dữ liệu.
Từ dự án Facebook được xây dựng trong ký túc xá Đại học Harvard năm 2004, Mark Zuckerberg đã tạo dựng nên một hệ sinh thái truyền thông và quảng cáo kỹ thuật số có quy mô chưa từng có.
Hiện Meta sở hữu Facebook, Instagram, WhatsApp, Messenger cùng hàng loạt nền tảng công nghệ khác. Mỗi ngày, hàng tỷ người trên thế giới sử dụng ít nhất một sản phẩm của công ty.
Đáng chú ý là Meta gần như không sản xuất hàng hóa vật chất theo cách truyền thống. Doanh nghiệp tạo doanh thu chủ yếu từ quảng cáo và dữ liệu. Đó cũng là lý do Meta thường được giới đầu tư xem là một trong những ví dụ điển hình nhất của nền kinh tế số.
Meta hiện có vốn hóa trên 1.500 tỷ USD, thuộc nhóm doanh nghiệp giá trị nhất nước Mỹ. Công ty sở hữu tổng tài sản khoảng 300 tỷ USD, bao gồm hệ thống trung tâm dữ liệu, hạ tầng điện toán, các khoản đầu tư chiến lược và lượng tiền mặt rất lớn.
Trong nhiều năm qua, Facebook và Instagram đã trở thành nền tảng quảng cáo quan trọng đối với hàng triệu doanh nghiệp trên toàn cầu.
Theo các tổ chức nghiên cứu thị trường, Meta hiện kiểm soát một phần đáng kể thị trường quảng cáo kỹ thuật số toàn cầu, chỉ đứng sau Google trong một số phân khúc.
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đang tiếp tục thúc đẩy giá trị Meta gia tăng mạnh. Tập đoàn này dự kiến chi hàng chục tỷ USD mỗi năm để xây dựng các trung tâm dữ liệu AI, phát triển mô hình ngôn ngữ lớn và mở rộng hạ tầng điện toán.
Các khoản đầu tư này giúp Meta cạnh tranh trực tiếp với OpenAI, Google, Microsoft và xAI trong cuộc đua công nghệ được đánh giá là quan trọng nhất thập niên tới.
Đà tăng trưởng của Meta cũng kéo theo tài sản của Zuckerberg tăng mạnh.
Theo Forbes Real-Time Billionaires, nhà sáng lập Meta hiện sở hữu khoảng 199 tỷ USD và đứng thứ bảy trong danh sách những người giàu nhất thế giới.
Cũng giống Steve Jobs trước đây, phần lớn giá trị của Zuckerberg nằm trong cổ phần doanh nghiệp hơn là tiền mặt.
Hệ sinh thái công nghệ phủ từ mặt đất đến không gian của Elon Musk
Trong số 3 tỷ phú được nhắc đến trong đề Văn THPT, Elon Musk đang là cái tên nổi trội nhất khi xây dựng hệ sinh thái trải rộng trên nhiều lĩnh vực được gọi là "công nghệ của tương lai".
Tesla, SpaceX, Starlink, xAI, Neuralink và X hiện là những mắt xích quan trọng trong đế chế của Musk. Trong số này, Tesla là doanh nghiệp niêm yết nổi tiếng nhất. Hãng xe điện được định giá khoảng 1.200-1.300 tỷ USD, cao hơn đáng kể nhiều tập đoàn ô tô truyền thống cộng lại.
Tesla không chỉ bán xe điện. Công ty còn tham gia lĩnh vực pin lưu trữ năng lượng, hạ tầng sạc và các giải pháp phần mềm dành cho phương tiện tự hành.
Tuy nhiên, doanh nghiệp được giới đầu tư quan tâm nhiều nhất hiện nay lại là SpaceX.
Theo Reuters, sau đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) mang tính lịch sử trong tháng 6 này, SpaceX được định giá khoảng 1.800-2.000 tỷ USD, đưa công ty trở thành một trong những doanh nghiệp giá trị nhất nước Mỹ.
Con số này đặc biệt đáng chú ý bởi SpaceX hoạt động trong lĩnh vực từng được xem là sân chơi gần như độc quyền của các cơ quan nhà nước.
Hiện SpaceX kiểm soát phần lớn thị trường phóng vệ tinh thương mại toàn cầu thông qua tên lửa Falcon 9. Bên cạnh đó, mạng lưới Internet vệ tinh Starlink đã phát triển thành một doanh nghiệp độc lập với hàng triệu khách hàng tại hàng chục quốc gia.
Một số nhà phân tích cho rằng, riêng Starlink trong tương lai có thể đạt giá trị hàng nghìn tỷ USD nếu tiếp tục mở rộng thành công.
Ngoài Tesla và SpaceX, Musk còn sở hữu xAI - công ty đang phát triển các mô hình trí tuệ nhân tạo cạnh tranh trực tiếp với ChatGPT của OpenAI và Gemini của Google.
Neuralink, doanh nghiệp nghiên cứu giao diện não - máy tính, cũng đang thu hút sự chú ý của giới công nghệ nhờ tham vọng kết nối trực tiếp bộ não con người với máy tính.
Nhờ sự tăng trưởng đồng thời của Tesla, SpaceX và các công ty công nghệ khác, Musk hiện giữ vị trí người giàu nhất thế giới.
Theo Reuters và Forbes, khối tài sản của Musk vượt mốc 1.000 tỷ USD sau khi SpaceX niêm yết, trở thành người đầu tiên trong lịch sử đạt cột mốc này.
Nhưng từ góc nhìn kinh tế, điều đáng chú ý hơn cả không phải con số tài sản cá nhân, mà là việc Musk đang kiểm soát hoặc có ảnh hưởng lớn đến những doanh nghiệp có tổng giá trị lên tới nhiều nghìn tỷ USD phủ khắp các lĩnh vực từ giao thông, năng lượng, trí tuệ nhân tạo đến ngành công nghiệp vũ trụ.
Đây cũng là lý do Elon Musk thường được giới đầu tư xem là doanh nhân có ảnh hưởng kinh tế lớn nhất thế giới hiện nay, vượt ra ngoài khuôn khổ của một nhà sản xuất ô tô hay một tỷ phú công nghệ thông thường.
