Khơi thông điểm nghẽn hạ tầng, phát huy tiềm năng năng lượng Điện Biên
Là tỉnh miền núi, biên giới có vị trí chiến lược quan trọng tại khu vực Tây Bắc, Điện Biên sở hữu nhiều tiềm năng phát triển thủy điện, điện gió, điện mặt trời và các loại hình năng lượng tái tạo. Khai thác hiệu quả những lợi thế này không chỉ góp phần bổ sung nguồn điện cho hệ thống điện quốc gia mà còn tạo động lực thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp, dịch vụ, nâng cao đời sống nhân dân và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Hiện trên địa bàn tỉnh Điện Biên có 24 nhà máy thủy điện đang vận hành với tổng công suất 334,4 MW, cùng gần 28,9 MW điện mặt trời mái nhà, đưa tổng công suất nguồn điện hiện hữu đạt khoảng 363,3 MW. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tổng công suất nguồn điện được phân bổ trên địa bàn tỉnh đến năm 2030 đạt gần 3.000 MW, mở ra dư địa phát triển lớn cho các dự án năng lượng trong thời gian tới.
 |  |
Các nhà máy thủy điện trên địa bàn tỉnh Điện Biên đóng góp nguồn công suất quan trọng, góp phần bảo đảm cung ứng điện và phát huy tiềm năng năng lượng khu vực Tây Bắc
Song song với phát triển nguồn điện, nhu cầu sử dụng điện trên địa bàn được dự báo tiếp tục gia tăng. Sản lượng điện thương phẩm năm 2026 ước đạt hơn 388 triệu kWh; công suất phụ tải cực đại có thể đạt khoảng 289 MW vào năm 2030 theo kịch bản tăng trưởng cao, khi các khu, cụm công nghiệp và dự án sản xuất, kinh doanh từng bước đi vào hoạt động. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về đầu tư, nâng cấp hạ tầng điện nhằm bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của các nguồn năng lượng đang đặt ra thách thức đối với khả năng truyền tải và giải tỏa công suất. Hiện Điện Biên chưa có lưới điện 220 kV và 500 kV đưa vào vận hành; hệ thống 110 kV vừa phải bảo đảm cấp điện cho phụ tải, vừa đảm nhận nhiệm vụ truyền tải công suất các nhà máy điện. Đây được xác định là một trong những điểm nghẽn lớn cần sớm tháo gỡ để tạo nền tảng phát triển năng lượng bền vững.
Phát biểu về định hướng phát triển năng lượng trên địa bàn, ông Nguyễn Minh Phú – Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên ghi nhận và cảm ơn sự quan tâm, phối hợp, chia sẻ, đồng hành của Tập đoàn Điện lực Việt Nam, EVNNPC cùng các đơn vị trực thuộc trong công tác bảo đảm cung ứng điện, đầu tư phát triển hạ tầng điện, phục vụ tăng trưởng kinh tế - xã hội của tỉnh. Ông khẳng định, việc bảo đảm cung ứng điện và phát triển hạ tầng điện đồng bộ có ý nghĩa quan trọng đối với việc thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị, tạo điều kiện để địa phương khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế về năng lượng.
Theo ông Nguyễn Minh Phú, mặc dù có nhiều tiềm năng phát triển năng lượng, Điện Biên vẫn gặp không ít khó khăn do quy mô kinh tế còn nhỏ, hạ tầng chưa đồng bộ. Đặc biệt, việc chưa có lưới điện truyền tải 220 kV và 500 kV khiến khả năng tiếp nhận, giải tỏa công suất các nguồn điện quy mô lớn còn hạn chế. Từ thực tế đó, tỉnh đề nghị EVNNPC tiếp tục phối hợp, kiến nghị EVN và Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm, trong đó có Trạm biến áp 220 kV Điện Biên, đường dây 220 kV Sơn La – Điện Biên và các dự án truyền tải 500 kV theo quy hoạch, tạo điều kiện khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng, thu hút đầu tư và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Bên cạnh phát triển hạ tầng truyền tải, lãnh đạo tỉnh đặc biệt quan tâm đến nhiệm vụ cấp điện nông thôn. Hiện vẫn còn trên 3% số hộ dân trên địa bàn chưa được sử dụng điện lưới quốc gia. Tỉnh mong muốn ngành điện tiếp tục quan tâm bố trí nguồn lực, phối hợp triển khai các dự án cấp điện cho vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới, hướng tới mục tiêu trên 99% hộ dân được sử dụng điện vào năm 2028. Về phía địa phương, tỉnh cam kết chỉ đạo các sở, ngành và chính quyền cơ sở phối hợp tháo gỡ khó khăn về thủ tục đầu tư, bồi thường, giải phóng mặt bằng, tạo điều kiện thuận lợi để các công trình điện được triển khai, bảo đảm mỗi dự án hoàn thành đều phát huy hiệu quả thiết thực đối với phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân.
Đồng hành cùng địa phương, EVNNPC đã tập trung nguồn lực đầu tư, cải tạo, nâng cấp hệ thống lưới điện nhằm nâng cao năng lực cung ứng điện. Giai đoạn 2021–2025, các dự án lưới điện 110 kV trên địa bàn được triển khai với tổng mức đầu tư gần 437 tỷ đồng; đồng thời hơn 393 tỷ đồng được đầu tư cho các công trình lưới điện phân phối.
Trong giai đoạn 2026–2030, Công ty Điện lực Điện Biên dự kiến triển khai 40 hạng mục đầu tư xây dựng lưới điện trung, hạ áp; xây dựng mới và cải tạo khoảng 68 km đường dây trung áp, 170 km đường dây hạ áp, bổ sung khoảng 69 trạm biến áp phân phối. Các công trình được kỳ vọng nâng cao độ tin cậy cung cấp điện, đáp ứng nhu cầu phát triển các khu, cụm công nghiệp và cải thiện chất lượng điện năng tại những địa bàn phụ tải phân tán, điều kiện địa hình phức tạp.
Đối với các công trình truyền tải trọng điểm, theo báo cáo đến cuối tháng 10/2026, đường dây 220 kV Sơn La – Điện Biên đã hoàn thành khoảng 78% khối lượng, Trạm biến áp 220 kV Điện Biên đạt khoảng 40%. Việc đẩy nhanh tiến độ, sớm đưa các công trình vào vận hành sẽ góp phần tăng cường năng lực truyền tải, giảm áp lực cho lưới điện 110 kV và nâng cao khả năng giải tỏa công suất các nguồn điện trên địa bàn.
Tăng cường kết nối, đồng hành cùng doanh nghiệp bảo đảm an ninh năng lượng
Bên cạnh nhiệm vụ đầu tư phát triển hạ tầng, công tác phối hợp quản lý vận hành với các chủ đầu tư nhà máy thủy điện được EVNNPC đặc biệt chú trọng, nhằm khai thác hiệu quả nguồn điện hiện hữu, nâng cao tính linh hoạt và bảo đảm vận hành an toàn hệ thống điện, nhất là trong những thời điểm phụ tải miền Bắc tăng cao.
Trong mùa nắng nóng năm 2026, các nhà máy thủy điện vừa và nhỏ trên địa bàn Điện Biên tiếp tục phát huy vai trò hỗ trợ hệ thống điện. Theo báo cáo, 16 nhà máy thủy điện với tổng công suất 294,9 MW đã tham gia phương án dịch chuyển thời gian phát điện theo điều độ, trong đó hai nhà máy Nậm Mức và Long Tạo có tổng công suất 88 MW; 14 nhà máy khác có tổng công suất 206,9 MW. Cùng với đó, tám nhà máy có tổng công suất 39,5 MW duy trì biểu đồ phát phù hợp với đặc thù vận hành, yêu cầu thủy lợi và chất lượng điện áp tại địa phương.
Thông qua sự phối hợp giữa Công ty Điện lực Điện Biên, các đơn vị điều độ và chủ đầu tư, phương thức vận hành các nhà máy được xây dựng phù hợp với diễn biến phụ tải, tình hình thủy văn và khả năng truyền tải của lưới điện. Việc chủ động trao đổi thông tin, điều chỉnh thời gian phát điện đã góp phần nâng cao hiệu quả huy động nguồn, hỗ trợ hệ thống điện trong các giai đoạn cao điểm, đồng thời bảo đảm an toàn thiết bị và khai thác hợp lý nguồn nước.
Từ góc độ đơn vị trực tiếp quản lý, vận hành nhà máy, ông Phạm Yên Bình – Phó Giám đốc Nhà máy, Công ty Cổ phần Thủy điện Huổi Vang – Thành Bưởi tham gia trao đổi về công tác phối hợp giữa các chủ đầu tư thủy điện với ngành điện và các cấp điều độ. Trong đó, việc chủ động cung cấp thông tin, xây dựng phương thức phát điện phù hợp với điều kiện thủy văn và nhu cầu phụ tải có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao hiệu quả khai thác nguồn nước, bảo đảm an toàn vận hành và hỗ trợ hệ thống điện miền Bắc, đặc biệt vào các thời điểm cao điểm phụ tải.
Cùng chia sẻ về hiệu quả phối hợp giữa doanh nghiệp và ngành điện, ông Hà Đức Hiếu – Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Thủy điện Nậm Mức và Thủy điện Long Tạo Điện Biên cho biết, việc duy trì cơ chế trao đổi thông tin thường xuyên với các đơn vị điều độ giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng và điều chỉnh phương thức phát điện phù hợp với tình hình thực tế. Đặc biệt, trong điều kiện nguồn nước biến động và nhu cầu phụ tải thay đổi theo từng thời điểm, sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên không chỉ nâng cao hiệu quả khai thác nguồn điện mà còn góp phần hỗ trợ hệ thống điện vận hành an toàn, ổn định.
Đại diện cộng đồng doanh nghiệp, ông Nguyễn Đặng Tuấn – Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Các nhà đầu tư thủy điện nhỏ Việt Nam, Chủ tịch Công ty Cổ phần Đầu tư Tài nguyên và Năng lượng Điện Biên tham gia trao đổi về những vấn đề liên quan đến đầu tư, quản lý vận hành và tăng cường kết nối giữa các chủ đầu tư với ngành điện. Việc duy trì cơ chế phối hợp chặt chẽ, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc có ý nghĩa quan trọng trong phát huy hiệu quả nguồn thủy điện vừa và nhỏ, tạo điều kiện để cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục đồng hành cùng ngành điện trong thực hiện mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng.
Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết số 70-NQ/TW và yêu cầu cung ứng điện phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, EVNNPC xác định việc phát triển đồng bộ nguồn và lưới điện, nâng cao năng lực quản lý vận hành và huy động hiệu quả các nguồn lực đầu tư là những nhiệm vụ quan trọng. Đối với Điện Biên, việc tăng cường phối hợp giữa ngành điện, chính quyền địa phương và các chủ đầu tư có ý nghĩa thiết thực trong tháo gỡ những điểm nghẽn, phát huy hiệu quả tiềm năng năng lượng và đáp ứng nhu cầu phát triển trong dài hạn.
Trao đổi về định hướng phát triển hệ thống điện tại Điện Biên, ông Lương Minh Thanh – Phó Tổng Giám đốc EVNNPC nhấn mạnh yêu cầu phát triển đồng bộ nguồn và lưới điện, nâng cao năng lực truyền tải, giải tỏa công suất các nhà máy điện, đồng thời tiếp tục phối hợp với địa phương và các đơn vị liên quan rà soát quy hoạch, nghiên cứu phương án đầu tư, cải tạo, nâng cấp hạ tầng lưới điện 110 kV phù hợp với nhu cầu phụ tải và tiến độ phát triển nguồn điện.
Cùng với đó, EVNNPC tiếp tục chú trọng nâng cao hiệu quả quản lý vận hành, tăng cường trao đổi thông tin với các chủ đầu tư nhà máy thủy điện nhằm chủ động xây dựng phương thức huy động nguồn phù hợp, bảo đảm an toàn, ổn định hệ thống điện. Đặc biệt, với đặc thù địa bàn miền núi, biên giới, nhiệm vụ nâng cao chất lượng cung cấp điện cho người dân vùng sâu, vùng xa tiếp tục được quan tâm, góp phần cải thiện điều kiện sản xuất, sinh hoạt và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Nhân dịp này, ông Lương Minh Thanh bày tỏ sự trân trọng, cảm ơn đối với sự quan tâm, chỉ đạo, hỗ trợ của lãnh đạo tỉnh Điện Biên, các sở, ban, ngành, chính quyền địa phương và sự đồng hành, chia sẻ trách nhiệm của các chủ đầu tư nguồn điện trong thời gian qua. EVNNPC khẳng định tiếp tục chủ động phối hợp, kết nối các nguồn lực, tháo gỡ khó khăn trong đầu tư, quản lý vận hành, nâng cao chất lượng cung cấp điện, khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng trên địa bàn.
Với tinh thần chủ động, trách nhiệm và hợp tác lâu dài, sự đồng hành giữa EVNNPC, chính quyền tỉnh Điện Biên và cộng đồng doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo chuyển biến trong phát triển đồng bộ nguồn và lưới điện, nâng cao hiệu quả khai thác các nguồn năng lượng, bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định, góp phần tạo nền tảng thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, nâng cao đời sống nhân dân và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
