Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư hướng dẫn một số nội dung về chính sách khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số. Dự thảo được xây dựng nhằm cụ thể hóa các chính sách khuyến khích nâng mức sinh, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh và nâng cao chất lượng dân số.
Theo dự thảo, để góp phần đạt và duy trì mức sinh thay thế, Bộ Y tế đề xuất nhiều cơ chế khuyến khích đối với cả tập thể và cá nhân.
Đối với tập thể, các xã có tỷ lệ phụ nữ sinh đủ hai con từ 60% trở lên sẽ được đề xuất UBND cấp tỉnh khen thưởng kèm theo hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật. Tùy điều kiện thực tế, địa phương có thể quyết định mức hỗ trợ phù hợp hoặc khen thưởng đối với những xã duy trì thành tích trong 3 năm, 5 năm liên tục.
Đối với cá nhân, các địa phương được chủ động xây dựng chính sách hỗ trợ phù hợp cho các cặp vợ chồng sinh và nuôi con. Các hình thức hỗ trợ có thể bao gồm khen thưởng, hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật cho phụ nữ sinh con, sinh đủ hai con; hỗ trợ phụ nữ trong thời gian mang thai; trợ cấp tài chính hằng tháng cho trẻ đến đủ 12 tháng, 24 tháng hoặc 36 tháng tuổi. Dự thảo cũng mở ra khả năng hỗ trợ chi phí ăn trưa cho trẻ mầm non cùng nhiều hình thức hỗ trợ khác phù hợp với điều kiện từng địa phương.
Bên cạnh mục tiêu nâng mức sinh, dự thảo cũng đưa ra nhiều giải pháp nhằm giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh.
Theo đó, các xã có 100% thôn, tổ dân phố đưa nội dung không trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính thai nhi và kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước sẽ được đề xuất UBND cấp tỉnh khen thưởng một lần kèm hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật.
Các cơ sở y tế, cơ sở sản xuất và cung cấp văn hóa phẩm liên quan đến lĩnh vực lựa chọn giới tính khi sinh nếu tham gia đầy đủ các hoạt động tuyên truyền, tập huấn, không vi phạm quy định cấm lựa chọn giới tính thai nhi cũng được xem xét khen thưởng và hỗ trợ.
Đối với cá nhân, dự thảo cho phép các địa phương xây dựng chính sách khuyến khích dành cho những gia đình sinh con một bề là hai con gái nhưng nuôi dạy con khỏe mạnh, học tập tốt và trưởng thành.
Đồng thời, trẻ em gái thuộc hộ nghèo, cận nghèo hoặc sinh sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và các địa bàn đặc biệt khó khăn có thể được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ như miễn, giảm học phí, hỗ trợ mua bảo hiểm y tế học sinh, hỗ trợ sữa học đường, cũng như các chương trình hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế.
Dự thảo cũng dành nhiều nội dung nhằm nâng cao chất lượng dân số thông qua khuyến khích khám sức khỏe trước kết hôn và sàng lọc trước sinh, sơ sinh.
Theo đề xuất, phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội hoặc sinh sống tại vùng khó khăn, miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số sẽ được hỗ trợ thực hiện sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh và có thể được hỗ trợ thêm bằng tiền.
Cộng tác viên dân số và nhân viên y tế thôn, bản hoàn thành vượt chỉ tiêu vận động người dân tham gia khám sức khỏe trước kết hôn, sàng lọc trước sinh và sơ sinh cũng sẽ được xem xét khen thưởng. Ngoài ra, dự thảo còn đề xuất hỗ trợ phương tiện tránh thai, chi phí kế hoạch hóa gia đình và sàng lọc dự phòng vô sinh cho người thuộc hộ nghèo, cận nghèo và người dân ở các khu vực đặc biệt khó khăn.
Đối với tập thể, các xã có ít nhất 70% phụ nữ mang thai được khám và thực hiện đầy đủ sàng lọc trước sinh đối với 4 bệnh cơ bản, đồng thời có 90% trẻ sơ sinh được sàng lọc đủ 5 bệnh cơ bản sẽ được đề xuất UBND cấp tỉnh khen thưởng một lần kèm hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật.
Tương tự, các xã đạt tỷ lệ 90% nam, nữ thanh niên được tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn cũng sẽ được xem xét khen thưởng theo cơ chế này.
Theo dự thảo, kinh phí thực hiện các chính sách khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ sẽ được bố trí từ ngân sách địa phương và các nguồn kinh phí hợp pháp khác. Sau khi Thông tư được ban hành, Sở Y tế các tỉnh, thành phố sẽ chủ trì tham mưu UBND trình HĐND cùng cấp ban hành chính sách cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương. Hiện dự thảo vẫn đang được Bộ Y tế lấy ý kiến trước khi hoàn thiện và ban hành.
