Gần 1 GW từ Lào góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện
Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, nhu cầu tiêu thụ điện được dự báo tăng 10,5–12,9% mỗi năm trong giai đoạn 2026–2030. Thực tế vận hành năm 2026 cũng cho thấy áp lực ngày càng lớn khi công suất cực đại của hệ thống điện quốc gia đã đạt khoảng 58.500 MW trong đợt nắng nóng cuối tháng 6.
Quy hoạch điện VIII điều chỉnh dự báo đến năm 2030, điện thương phẩm đạt khoảng 500,4–557,8 tỷ kWh, còn công suất cực đại của hệ thống ở mức 89.655–99.934 MW. Quy mô nhu cầu dự kiến này cho thấy yêu cầu đối với ngành điện không chỉ là đáp ứng phụ tải trước mắt, mà còn phải chủ động phát triển nguồn và lưới điện để theo kịp nhu cầu sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng ngày càng cao.
Trong bối cảnh đó, nhập khẩu điện từ Lào đã trở thành một nguồn bổ sung quan trọng. Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu nhập khẩu khoảng 9.360–12.100 MW vào năm 2030, đồng thời chủ trương tăng tối đa khả năng nhập khẩu điện từ Lào. Triển vọng này càng được củng cố trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Lào của Thủ tướng Việt Nam Lê Minh Hưng hồi đầu tháng 10/2026.
Với sự chứng kiến của Thủ tướng hai nước, 17 giấy chứng nhận đầu tư và thỏa thuận hợp tác của doanh nghiệp đã được trao. Trong đó, dự án điện gió Savan 2 của Tập đoàn T&T Group là một trong những hợp tác lớn nhất với công suất 495 MW, tổng vốn đầu tư khoảng 768 triệu USD và dự kiến vận hành thương mại chậm nhất vào cuối năm 2028.
Đặc biệt, theo thỏa thuận hợp tác liên Chính phủ năm 2026 giữa Việt Nam và Lào, Savan 2 nằm trong nhóm dự án năng lượng được tạo điều kiện triển khai xây dựng và vận hành thương mại phù hợp với pháp luật mỗi nước.
Trước đó, từ cuối năm 2025 T&T Group đã đưa vào vận hành dự án điện gió Savan 1 giai đoạn 1 tại tỉnh Savannakhet của Lào với công suất 300 MW, mỗi năm cung cấp khoảng 0,9 tỷ kWh điện về Việt Nam. Giai đoạn 2 của Savan 1 có công suất 195 MW cũng sẽ được khởi công xây dựng vào cuối năm nay.
Như vậy, sau khi Savan 2 hoàn thành vào cuối năm 2028, cả 2 dự án điện gió của T&T Group trên đất bạn Lào sẽ cung cấp về Việt Nam gần 1 GW điện, chiếm khoảng 12,4% mục tiêu công suất nhập khẩu điện từ Lào về Việt Nam.
Từ nguồn điện xuyên biên giới đến động lực cho tăng trưởng
Điện gió Savan 1 là dự án năng lượng đầu tiên của tập đoàn trên đất bạn Lào. Cùng với nhà máy, T&T Group đã đầu tư hệ thống truyền tải phục vụ Savan 1, trong đó có tuyến đường dây 220 kV dài gần 70 km từ dự án về Trạm biến áp 220 kV Lao Bảo và kết nối với hệ thống điện phía Việt Nam. Toàn bộ quá trình từ hoàn thiện thủ tục, xây dựng nhà máy, đầu tư hạ tầng truyền tải đến kết nối lưới điện được thực hiện trong khoảng 16 tháng.
Hạ tầng và kinh nghiệm đã hình thành từ Savan 1 tạo thêm thuận lợi cho quá trình phát triển Savan 2, nhất là trong tổ chức thi công và kết nối nguồn điện xuyên biên giới. Việc có thể tận dụng một phần hạ tầng truyền tải đã được đầu tư từ Savan 1 cũng giúp Savan 2 có thêm lợi thế về tiến độ và hiệu quả đầu tư, đồng thời cho thấy sự đồng bộ giữa nguồn điện, hệ thống truyền tải và khả năng kết nối với lưới điện Việt Nam.
Về bản chất, ý nghĩa lớn nhất của Savan 1 và Savan 2 không chỉ nằm ở gần 1.000 MW công suất, mà ở việc hình thành một nguồn bổ sung dài hạn cho hệ thống điện Việt Nam trong thời điểm nhu cầu năng lượng tăng nhanh. Đây là một trong những giải pháp giúp nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống trước những biến động về phụ tải, thời tiết và cơ cấu nguồn điện.
Khi những dự án này được đưa vào vận hành, tác động không chỉ thể hiện ở lượng điện bổ sung cho hệ thống. Quá trình đầu tư nhà máy, xây dựng hạ tầng truyền tải và tổ chức vận hành kéo theo nhu cầu về xây dựng, vận tải, dịch vụ kỹ thuật, logistics và giao thương dọc hành lang Việt Nam - Lào, đặc biệt tại Savannakhet và các địa phương Bắc Trung Bộ kết nối qua cửa khẩu Lao Bảo. Những hoạt động này góp phần mở rộng việc làm, dịch vụ và lưu chuyển hàng hóa tại khu vực biên giới.
Từ 0,9 tỷ kWh điện mỗi năm của giai đoạn 1 Savan 1 đến gần 500 MW công suất dự kiến của Savan 2, chuỗi dự án tại Savannakhet đang từng bước chuyển nguồn tài nguyên gió của Lào thành nguồn điện phục vụ nhu cầu phát triển của Việt Nam. Trong giai đoạn Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, bảo đảm đủ điện không chỉ là yêu cầu của ngành năng lượng mà còn là điều kiện quan trọng của tăng trưởng. Mỗi MW công suất mới được đưa vào hệ thống hôm nay cũng đồng nghĩa với việc tạo thêm dư địa cho nhà máy, khu công nghiệp, đô thị và các hoạt động kinh tế phát triển ngày mai.
Ở góc độ đó, 2 dự án điện gió quy mô lớn của T&T Group tại Lào không chỉ bổ sung nguồn điện cho hệ thống, mà đang trở thành một mắt xích quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa nguồn cung, tăng cường an ninh năng lượng và góp thêm một nguồn lực đầu vào cho tăng trưởng trong giai đoạn phát triển mới.
