Lạm phát dai dẳng và giá nhiên liệu tăng cao do xung đột đã làm gia tăng sự phản đối của người dân Mỹ đối với cuộc xung đột. Diễn biến này phủ bóng lên cuộc bầu cử ngày 3/11, quyết định liệu đảng Cộng hoà của Tổng thống Trump có giữ được quyền kiểm soát Quốc hội hay không.
Trong khi đó, các lệnh trừng phạt kinh tế của Mỹ và lệnh phong tỏa hải quân đối với dầu mỏ Iran tiếp tục gây sức ép lớn lên nền kinh tế Tehran.
Dù vậy, các quan chức Iran tuyên bố sẽ không đạt thỏa thuận nếu Washington chưa dỡ bỏ lệnh phong tỏa và nới lỏng trừng phạt. Về phía Mỹ, ông Trump vừa điều thêm lực lượng quân sự đến khu vực, vừa đe dọa nối lại các cuộc tấn công.
Phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tháng trước, ông Trump khẳng định kết quả bầu cử Mỹ sẽ không ảnh hưởng đến cách ông xử lý vấn đề Iran.
Thông điệp này tiếp tục được nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh trong chiến dịch vận động tranh cử. Hôm 9/10, tại một cuộc mít tinh ở New York, ông tuyên bố Iran sẽ sớm phải lựa chọn giữa việc chấp nhận các yêu cầu của Washington.
“Tôi sẽ nói cho các bạn biết: Iran sẽ rất nhanh chóng đáp trả. Hoặc là họ giao nộp tất cả mọi thứ cho chúng ta, hoặc là họ sẽ không còn tồn tại nữa”, ông nói.
Iran cho thấy khả năng chống chịu trước sức ép của Mỹ
Trong suốt cuộc xung đột, mục tiêu mà ông Trump đưa ra đã có nhiều thay đổi. Từ yêu cầu Iran đầu hàng vô điều kiện, Washington chuyển trọng tâm sang gây sức ép kinh tế, kiềm chế chương trình hạt nhân của Tehran và khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.
Nền kinh tế Iran đang chịu nhiều tổn thất, trong khi năng lực hải quân và không quân bị suy yếu nghiêm trọng. Nhiều lãnh đạo chính trị, quân sự chủ chốt của nước này cũng đã thiệt mạng trong những tuần đầu xung đột.
Tehran vẫn duy trì lập trường cứng rắn trước những lời đe dọa quân sự của ông Trump, đặc biệt sau nhiều lần Washington phát tín hiệu chuẩn bị tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn nhưng chưa thực hiện.
Theo Sasan Karimi, cựu quan chức Chính phủ Iran, cuộc bầu cử Mỹ không làm thay đổi đáng kể cách Tehran tiếp cận nhà lãnh đạo mà họ cho là thiếu tin cậy.
Đàm phán bế tắc, Iran dự báo chiến sự có thể tái diễn
Triển vọng ngoại giao rơi vào bế tắc sau khi ông Trump bác bỏ đề xuất của Iran về việc nhanh chóng mở lại eo biển Hormuz với điều kiện Washington đáp ứng một số yêu cầu của Tehran.
Iran cho biết đã nhận được phản hồi từ phía Mỹ. Ngoại trưởng Abbas Araghchi hôm 8/10 cho biết, Tehran dự kiến đưa ra câu trả lời chính thức trong vài ngày tới, trong khi ông Trump mô tả các cuộc đàm phán gián tiếp là “hiệu quả”.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết Tehran muốn khôi phục khuôn khổ của thỏa thuận ngắn ngủi hồi tháng 6, vốn được kỳ vọng mang lại hỗ trợ tài chính cho Iran nhưng chưa được thực hiện.
Ông Pezeshkian vẫn tỏ ra hoài nghi về thiện chí của Washington. Trong cuộc gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Turkmenistan hôm 8/10, nhà lãnh đạo Iran cho biết mỗi lần hai bên đàm phán, Mỹ lại tiến hành các cuộc tấn công.
Theo các quan chức Iran, Washington phải dỡ bỏ lệnh phong tỏa trước khi Tehran đồng ý chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu quốc tế đi qua eo biển Hormuz.
Mohsen Rezaei, cựu chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran và là quan chức cấp cao trong bộ máy an ninh nước này, tuyên bố trên truyền hình nhà nước rằng Washington cần hành động thay vì tiếp tục đàm phán. Ông đồng thời khẳng định Iran đang chiếm ưu thế trong cuộc xung đột.
Một số quan chức Iran dường như tin rằng việc quay trở lại cuộc chiến toàn diện là điều không thể tránh khỏi.
Mahdi Mohammadi, một nhà phân tích ở Tehran và là cố vấn cho Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Qalibaf nhận định các cuộc đàm phán gián tiếp với Mỹ diễn ra nghiêm túc, nhưng dự báo giao tranh sẽ sớm bùng phát trở lại.
Giao tranh giữa Ả Rập Xê Út và lực lượng Houthi làm gia tăng rủi ro
Tình hình càng phức tạp khi Ả Rập Xê Út và chính phủ Yemen triển khai chiến dịch quân sự nhằm đẩy lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn khỏi khu vực eo biển Bab el-Mandeb, tuyến hàng hải quan trọng đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ và hàng hóa quốc tế.
Đáp lại, lực lượng Houthi sử dụng máy bay không người lái và tên lửa nhằm vào các sân bay cùng cơ sở hạ tầng trọng yếu của Ả Rập Xê Út.
Căng thẳng đồng thời tại Hormuz và Bab el-Mandeb làm gia tăng nguy cơ gián đoạn các tuyến vận tải chiến lược ở Trung Đông, gây thêm sức ép lên thị trường năng lượng và khiến triển vọng chấm dứt xung đột càng trở nên khó đoán.
