Chuyên gia cảnh báo hậu COVID-19, trẻ mầm non chậm nói vì nguyên nhân này

TPO - Sau một năm gián đoạn do dịch COVID-19, trẻ mầm non cả nước đã quay trở lại trường học, tuy nhiên tình trạng số trẻ chậm nói ở lứa 2 – 3 tuổi đang có chiều hướng gia tăng.

Trẻ chậm nói gia tăng do tiếp xúc với thiết bị điện tử quá nhiều và ít tương tác với người thân

Theo UNICEF, COVID-19 đã gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ em trên toàn cầu. Tại Việt Nam, dịch khiến trẻ không được đến trường, hạn chế giao tiếp, vận động và phải đối mặt với các vấn đề về sức khỏe tinh thần, tâm lý như stress, căng thẳng và trong đó có nguy cơ chậm nói.

Cô Lư Kim Cẩm Hạc – giáo viên trường mầm non 15 quận 11, TP.HCM cho biết: Mọi năm ở cùng lứa lứa trẻ 2 – 3 tuổi khi nhập học đã thuộc được rất nhiều bài hát và thơ. Tuy nhiên, lứa 2 năm trở lại đây (lứa sinh năm 2018, 2019), nhiều cháu có biểu hiện chậm nói, khả năng ngôn ngữ kém hơn so với cùng lứa tuổi này 2, 3 năm trước.

Bà Nguyễn Thị Thanh Hương – Hiệu trưởng Trường Lê Quý Đôn – Hà Nội cho biết: Thời gian nghỉ do dịch COVID-19 vừa qua ảnh hưởng tới sự phát triển chung về mọi mặt của trẻ và trong đó có sự phát triển ngôn ngữ. Tiếp xúc với trẻ chúng tôi thấy một số cháu có hiện tượng thoái lưu ngôn ngữ (trước đây khi học ở trường đã nói được nhiều, nhưng sau khi nghỉ dịch thì không thấy nói nhiều như trước nữa).

Cũng cùng chung cách đánh giá này, Ths.Bs Đinh Thạc - Trưởng khoa Tâm lý BV Nhi đồng 1 (TP Hồ Chí Minh) cho hay, thời gian gần đây tại khoa mỗi ngày tiếp nhận khá nhiều trẻ tới khám. Trong 10 trường hợp trẻ đến tư vấn tâm lý mỗi ngày tại bệnh viện Nhi đồng 1 thì có khoảng 2-3 trẻ có tình trạng chậm nói, chủ yếu ở độ tuổi 2 – 3 tuổi. May mắn, 95% trong số này là trẻ chậm nói đơn thuần, không kèm theo nguyên nhân vật lý hoặc tâm lý đi kèm.

“Chỉ một số nhỏ dưới 5% chậm nói liên quan đến bệnh lý do trẻ có bất thường hở môi hở hàm ếch, trẻ có biểu hiện bất thường về tâm thần, trẻ có thính lực kém, do biến chứng bệnh lý màng não, do rối loạn phổ tự kỷ…” – Ths Thạc cho biết.

Theo Ths.Bs Đinh Thạc, gia tăng trẻ chậm nói không chỉ ở Việt Nam mà là tình trạng chung trên Thế giới nhất là sau dịch COVID-19. Viện Hàn Lâm Nhi Khoa Mỹ công bố, cứ 5 trẻ dưới 5 tuổi thì có 1 trẻ bị chậm nói. Kết quả nghiên cứu của nhóm TS. Birken Bệnh viện Nhi Toronto cho thấy: tỉ lệ chậm nói gia tăng gần 50% do trẻ xem, chơi các thiết bị điện tử như điện thoại, ipad, TV…

Theo Ths.Bs Đinh Thạc, từ 2-3 tuổi là khoảng thời gian vàng để trẻ phát triển ngôn ngữ. Đối với trẻ chậm nói đơn thuần, nguyên nhân chậm nói hơn 80% do yếu tố tâm lý xã hội. Thời gian nghỉ ở nhà do dịch COVID-19, cha mẹ do bận rộn nên ít tương tác, giao tiếp với trẻ đồng thời tâm lý sợ trẻ quậy phá nên để trẻ tiếp xúc quá nhiều với thiết bị điện tử. Tiếp xúc nhiều với màn hình điện tử là cách giao tiếp thụ động, là một trong những nguyên nhân khiến trẻ chậm nói, không phát triển ngôn ngữ. Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ đã đưa ra khuyến cáo, trẻ trên 2 tuổi mới được tiếp xúc với thiết bị điện tử, thời lượng tiếp xúc cũng ở mức hạn chế, không quá 2 giờ đồng hồ để không ảnh hưởng đến việc phát triển ngôn ngữ của trẻ.

Dấu hiệu nhận biết và cách khắc phục tình trạng chậm nói ở trẻ

Để trẻ chậm nói có thể phát triển ngôn ngữ, Ths.Bs Đinh Thạc cho hay, vai trò của các vị phụ huynh là quan trọng nhất, bởi phụ huynh là người tiếp xúc nhiều, gần gũi với con. Phụ huynh cần dành thời gian quan sát con mình xem trẻ có những sự phát triển bình thường như những trẻ khác hay không để sớm có biện pháp can thiệp kịp thời.

Ths.Bs Đinh Thạc nhấn mạnh về vai trò quan trọng của các vị phụ huynh đối với việc thực hiện các biện pháp kết hợp tại gia đình làm tăng khả năng nói của trẻ. Cần hạn chế cho các con tiếp xúc với các thiết bị điện tử và tăng khả năng tương tác, giao tiếp với trẻ.

“Nhiều bậc phụ huynh ban ngày rất bận, nhưng buổi tối có thể dành thời gian chơi với trẻ bằng các trò chơi tương tác như trốn tìm, nói chuyện, đá bóng, chơi vòng… sẽ khiến trẻ thích thú và có thể bật được âm nói. Đặc biệt, nên dạy trẻ tiếp xúc bằng mắt càng nhiều càng tốt. Việc này sẽ giúp trẻ dần dần hiểu được người lớn nói gì, thêm vào đó, trẻ muốn gì thì cha mẹ nên dạy bé chỉ những vật cần, dạy bé nói các đồ vật đó, điều này cải thiện tình trạng giao tiếp phi ngôn ngữ, tình trạng rối loạn ngôn ngữ, chậm nói ở trẻ rất hiệu quả.

Theo ThS.BS. Thạc, cha mẹ cũng cần quan tâm tới chế độ dinh dưỡng giúp phát triển thể chất, trí não của trẻ. Phát triển trí não là một quá trình phát triển liên tục từ trong bào thai cho tới khi trẻ được 2 tuổi và trong suốt giai đoạn học đường. Bên cạnh việc cung cấp đầy đủ 4 nhóm thành phần thực phẩm cơ bản như: nhóm bột đường, chất đạm, chất béo, chất xơ, vitamin khoáng chất… , trẻ cần được bổ sung nhóm omega bởi cơ thể của trẻ không thể tự tổng hợp được chất này.

Lý giải về điều này, ông Thạc cho hay: Ngôn ngữ được kích hoạt từ chuỗi dẫn truyền thần kinh từ cơ quan nghe nhìn rồi chuyển đến não để ghi nhận và bắt chước, ra tín hiệu đưa đến cơ quan phát âm để bật ra tiếng nói. Omega giúp bảo vệ tế bào não, giúp cho tế bào não phát triển tối ưu, giúp hệ thống thần kinh dẫn truyền tiện lợi, tiếp nhận thông tin chính xác, nhanh hơn.

Như vậy, não bộ đóng vai trò hết sức quan trọng giúp trẻ bật ra tiếng nói, ghi nhớ hình ảnh nhanh nhạy hơn, cho nên việc bổ sung đầy đủ những axit béo chưa no cho bé đóng vai trò quan trọng, trong đó có nhóm axit béo omega 3.

Dưới góc nhìn về dinh dưỡng ảnh hưởng như thế nào đến việc phát triển ngôn ngữ của trẻ, Ths.Bs Lê Thị Hải - Nguyên Giám đốc Trung tâm Khám tư vấn dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng quốc gia, Chủ tịch Chi Hội Dinh dưỡng Nhi khoa cho biết, nhóm axit béo omega 3 – axit béo chưa no đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với não bộ.

“Trẻ cần được cung cấp đầy đủ axit béo omega 3 ngay từ khi còn trong bụng mẹ và khi chào đời góp phần rất quan trọng trong phát triển trí não. Tôi thấy, ưu điểm nổi bật nhất của omega thực vật đó là không có mùi, không tanh, không gây kích ứng nôn trớ, dễ uống cho trẻ. Đồng thời omega thực vật rất dễ hấp thu, dễ dung nạp và đặc biệt rất an toàn với trẻ bởi không có nguy cơ nhiễm kim loại nặng, chì, thủy ngân như loại omega khác.”, BS. Hải nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, chậm nói ở trẻ cần được phát hiện và can thiệp sớm bởi chậm nói sẽ dẫn tới một số kĩ năng khác cũng bị hạn chế theo như trẻ nhút nhát, không tự tin và có thể ảnh hưởng cả tới chỉ số IQ, chỉ số cảm xúc. Tình trạng này kéo dài sẽ khiến trẻ phải đối mặt với nguy cơ tăng động, giảm chú ý, tư duy logic ngôn ngữ của trẻ bị hạn chế, thậm chí tự kỷ.

Cùng chuyên mục

Điều gì làm nên thương hiệu 120 năm của Bệnh viện Việt Đức?

Điều gì làm nên thương hiệu 120 năm của Bệnh viện Việt Đức?

TPO - Ngày 20/11, tại Hà Nội, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức tổ chức Lễ kỷ niệm 120 năm thành lập. Nhân dịp này, bệnh viện vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất vì thành tích xuất sắc đột xuất trong thực hiện các ca ghép đa tạng phức tạp, góp phần vào sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Siết quản lý điểm bán thuốc lá: Chặn nguồn cung, bảo vệ giới trẻ

Siết quản lý điểm bán thuốc lá: Chặn nguồn cung, bảo vệ giới trẻ

TPO - Trong bối cảnh Quốc hội xem xét sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, việc duy trì cấp phép bán buôn, bán lẻ thuốc lá được xem là công cụ quan trọng nhằm kiểm soát nguồn cung, hạn chế khả năng tiếp cận của thanh thiếu niên và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật. Kinh nghiệm quốc tế và thực trạng tại Việt Nam cho thấy, nếu thiếu cơ chế quản lý chặt chẽ các điểm bán, mục tiêu giảm tiêu thụ thuốc lá sẽ gặp nhiều thách thức.

Cư dân Vinhomes Riverside: “Chăm sóc cư dân, Vinhomes số 2 thì không ai số 1”

Cư dân Vinhomes Riverside: “Chăm sóc cư dân, Vinhomes số 2 thì không ai số 1”

Không còn phải di chuyển xa hay chờ đợi mệt mỏi mỗi lần khám chữa bệnh, cư dân Vinhomes Riverside nay có thể tiếp cận dịch vụ y tế chuẩn quốc tế chỉ cách nhà vài phút đi bộ. Sự hiện diện của Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Riverside không chỉ bổ sung tiện ích thiết thực, mà còn hoàn thiện chuẩn sống tiện nghi, an nhàn cho cộng đồng cư dân đa thế hệ phía Đông Thủ đô.

AIA Việt Nam tiếp tục hỗ trợ bệnh nhân ung thư, khám sàng lọc miễn phí

AIA Việt Nam tiếp tục hỗ trợ bệnh nhân ung thư, khám sàng lọc miễn phí

Ngày 18 tháng 11 năm 2026, AIA Việt Nam phối hợp với Quỹ Hỗ trợ bệnh nhân ung thư - Ngày mai tươi sáng và Bệnh viện K triển khai chương trình “Hành trình Niềm Tin – AIA Hope Journey” tại Hà Nội, trao 150 triệu đồng hỗ trợ 30 bệnh nhân ung thư có hoàn cảnh khó khăn và tổ chức khám, tư vấn, sàng lọc ung thư miễn phí cho 250 người dân.

Đột quỵ đang tấn công người trẻ

Có nên uống An Cung chữa đột quỵ?

TPO - Hiện nay, chưa có bằng chứng khoa học đủ tin cậy chứng minh An Cung có hiệu quả trong dự phòng hoặc điều trị đột quỵ. Đột quỵ có hai thể chính: nhồi máu não, chiếm khoảng 80%, và xuất huyết não, chiếm khoảng 20%. Hai thể bệnh này có hướng điều trị khác nhau. Nếu người bệnh bị xuất huyết não nhưng gia đình tự ý cho uống sản phẩm được quảng cáo có tác dụng làm tan máu đông, tình trạng có thể trở nên nguy hiểm hơn.

Hàng triệu người đối mặt nguy cơ biến chứng vì căn bệnh diễn tiến âm thầm

Hàng triệu người đối mặt nguy cơ biến chứng vì căn bệnh diễn tiến âm thầm

TPO - Đái tháo đường type 2 thường diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng trong thời gian dài. Khi được phát hiện, bệnh có thể đã gây tổn thương tim, thận, mắt và hệ thần kinh, khiến việc điều trị trở nên phức tạp. Đây là lý do các chuyên gia khuyến cáo người dân chủ động tầm soát, phát hiện bệnh từ sớm.

Vĩnh Long đã khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí cho 99,99% dân số. Tỉnh yêu cầu tiếp tục rà soát, chăm sóc liên tục và không để ai bị bỏ lại phía sau.

Khám sức khỏe toàn dân: Kết thúc chiến dịch không phải kết thúc nhiệm vụ

TPO - Dù đạt những kết quả nổi bật trong công tác khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân, lãnh đạo UBND tỉnh Vĩnh Long yêu cầu, không xem việc kết thúc chiến dịch là kết thúc nhiệm vụ. Sau hoạt động, phải chuyển kết quả khám thành hoạt động quản lý, chăm sóc sức khỏe thường xuyên, hoạt động thường niên.

Ngày 20/11 đặc biệt của 100 thầy cô đang chiến đấu với ung thư

Ngày 20/11 đặc biệt của 100 thầy cô đang chiến đấu với ung thư

TPO - Ngày 20/11 vốn là dịp đặc biệt đối với mỗi người làm nghề giáo. Nhưng với nhiều giáo viên đang điều trị tại Bệnh viện K, mùa tri ân năm nay đến trong một hoàn cảnh khác. Thay vì đứng trên bục giảng, họ đang phải từng ngày đối diện với bệnh tật, trải qua những đợt điều trị kéo dài và mong mỏi một ngày được trở về với công việc, gia đình.

Người dân phía Nam nay có thể tiếp cận công nghệ CT lượng tử ngay tại bệnh viện công

Người dân phía Nam nay có thể tiếp cận công nghệ CT lượng tử ngay tại bệnh viện công

Ngày 18/11/2026, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh chính thức đưa vào vận hành hệ thống chụp cắt lớp vi tính lượng tử (Photon-counting CT) do Siemens Healthineers cung cấp. Đây là lần đầu tiên công nghệ này được triển khai tại một bệnh viện công lập ở khu vực phía Nam, đánh dấu bước tiến mới trong việc đưa các công nghệ chẩn đoán hình ảnh tiên tiến đến gần hơn với người dân Việt Nam.

Từng được tiên lượng “chỉ còn 6 tháng”, nữ bệnh nhân chiến thắng ung thư tạng đặc nhờ liệu pháp tế bào gốc

Từng được tiên lượng “chỉ còn 6 tháng”, nữ bệnh nhân chiến thắng ung thư tạng đặc nhờ liệu pháp tế bào gốc

Năm 2015, bà Nguyễn Thị Chi Mai (Hà Nội) được các bác sĩ Nhật Bản tiên lượng chỉ còn sống không quá 6 tháng do ung thư tái phát, di căn. Quyết định trở về điều trị tại Vinmec bằng phác đồ kết hợp hóa trị và liệu pháp tế bào miễn dịch tự thân đã mở ra bước ngoặt cho cuộc đời bà.