Khảo sát thực tế tại 46 đơn vị
Trước khi trình báo cáo, Viện Khoa học Công nghệ mỏ - Vinacomin đã tổ chức khảo sát trực tiếp tại 46 đơn vị thuộc TKV, bao gồm các mỏ than hầm lò, mỏ lộ thiên, cơ sở sàng tuyển, đơn vị khoáng sản, nhà máy nhiệt điện và đơn vị kho vận.
Kết quả khảo sát cho thấy một lợi thế đáng chú ý: các đơn vị sản xuất của TKV có phụ tải điện lớn, hoạt động chủ yếu vào ban ngày - đúng khung giờ phát điện của tấm pin mặt trời. Phụ tải tập trung, gần điểm tiêu thụ, tạo điều kiện thuận lợi để triển khai điện mặt trời mái nhà mà không cần truyền tải xa, từ đó giảm tổn thất điện năng và nâng cao tỷ lệ tự dùng.
Ba mô hình, một lộ trình
Báo cáo đề xuất ba mô hình phát triển, phân kỳ rõ theo mức độ khả thi và quy mô đầu tư.
Điện mặt trời mái nhà được xác định là ưu tiên số một. Mô hình này tận dụng mái nhà xưởng sẵn có, triển khai nhanh, suất đầu tư vừa phải khoảng 9–11 triệu đồng/kWp, và có thể bắt đầu ngay mà không cần chờ hoàn thiện cơ sở pháp lý phức tạp.
Điện mặt trời mặt đất được đề xuất triển khai theo lộ trình trung và dài hạn, tận dụng khoảng 784 ha bãi thải tại các mỏ lộ thiên và 734 ha tại các mỏ hầm lò - những diện tích đất đã hoàn nguyên sau khai thác, vốn khó tái sử dụng cho mục đích khác. Suất đầu tư dự kiến 10-13 triệu đồng/kWp; cần tiếp tục hoàn thiện pháp lý về sử dụng đất và đấu nối điện.
Điện mặt trời mặt nước được đề xuất thí điểm tại khu vực Thủy điện Đồng Nai 5, diện tích khoảng 15 ha, công suất dự kiến 20,3 MWp; đồng thời nghiên cứu mở rộng sang các moong khai thác của Hà Tu, Suối Lại sau năm 2030. Suất đầu tư khoảng 13–14 triệu đồng/kWp.
Theo dự báo, nhu cầu điện của TKV đến năm 2030 sẽ đạt khoảng 3,9 tỷ kWh/năm. Với lộ trình đề xuất, điện mặt trời tự sản tự tiêu dự kiến đáp ứng khoảng 2% nhu cầu này, đồng thời góp phần giảm tương ứng 2% lượng phát thải khí nhà kính.
2% - con số trông có vẻ khiêm tốn, nhưng với một tập đoàn có quy mô tiêu thụ điện khổng lồ như TKV, đây là khối lượng điện sạch thực chất, và quan trọng hơn, là nền tảng để mở rộng trong các giai đoạn tiếp theo.
Làm đúng hơn là làm nhanh
Phó Tổng Giám đốc Phan Xuân Thủy nhấn mạnh yêu cầu xem xét việc phát triển điện mặt trời trên cơ sở phù hợp với đặc thù sản xuất của TKV - bảo đảm hiệu quả đầu tư, hiệu quả vận hành, tính đồng bộ trong quản lý kỹ thuật và an toàn hệ thống điện.
Kết luận buổi làm việc, Tổng Giám đốc Vũ Anh Tuấn yêu cầu Viện Khoa học Công nghệ mỏ hoàn thiện báo cáo trong tháng 5/2026; cập nhật đầy đủ cơ sở pháp lý, đánh giá kỹ nhu cầu phụ tải, tiềm năng mặt bằng từng đơn vị; và xây dựng lộ trình triển khai theo hướng trọng tâm, trọng điểm - ưu tiên những nơi có điều kiện thuận lợi nhất để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả thực sự.
Đây không phải cam kết bằng tuyên ngôn, mà là bước đi bằng con số, bằng khảo sát thực địa và bằng lộ trình có phân kỳ rõ ràng. Với TKV, chuyển đổi xanh bắt đầu từ chính những mái nhà xưởng của mình.
Vừa qua, tại trụ sở TKV, Tổng Giám đốc Vũ Anh Tuấn chủ trì buổi làm việc nghe báo cáo nhiệm vụ tư vấn “Lập báo cáo rà soát, đánh giá khả năng phát triển điện mặt trời phục vụ tự sản, tự tiêu giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050”. Đây là bước đi cụ thể, có tính chiến lược trong tiến trình chuyển đổi năng lượng của một tập đoàn mà tên tuổi gắn liền với than và khoáng sản.
