Không ép dân làm mọi dịch vụ cận lâm sàng
Thời gian qua, nhiều địa phương phản ánh tình trạng thiếu hướng dẫn thống nhất về nội dung khám dẫn đến việc lúng túng không biết đâu là danh mục bắt buộc, đâu là tự nguyện, khiến chi phí đội lên và nguy cơ bắt người dân xét nghiệm lại rất cao.
Trả lời vấn đề này, Bộ Y tế khẳng định: Không phải ai cũng phải làm tất cả các xét nghiệm. Đối với người từ đủ 6 tuổi trở lên, việc thực hiện cận lâm sàng hoàn toàn tùy thuộc vào chỉ định chuyên môn của bác sĩ.
Đặc biệt, để chấm dứt tình trạng lãng phí "khám đi khám lại", Bộ Y tế yêu cầu các bác sĩ lâm sàng phải có trách nhiệm tra cứu kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh đã có sẵn trong năm trên Cổng giám định BHYT, VNeID hoặc Sổ sức khỏe điện tử. Nếu kết quả còn giá trị tham khảo, tuyệt đối không chỉ định làm lại.
Bên cạnh đó, các đối tượng đặc thù như cán bộ, học sinh, người lao động ngành nghề đặc thù (lái xe, phi công, thuyền viên...) vẫn tuân thủ theo các quy định chuyên ngành sẵn có, tránh chồng chéo.
"Ma trận" báo cáo và bài toán đồng bộ dữ liệu VNeID
Một "cơn đau đầu" khác của các cơ sở y tế địa phương là việc tổng hợp số liệu. Khám định kì, khám sàng lọc, khám BHYT, khám bệnh nghề nghiệp... mỗi thứ một kiểu khiến việc xác định tỉ lệ bao phủ và tránh trùng lặp dữ liệu trở thành nhiệm vụ bất khả thi.
Để giải quyết, Bộ Y tế viện dẫn Nghị định 165/2026/NĐ-CP: Bất kì hình thức khám nào trong những hạng mục nêu trên cũng được tính vào số người được khám sức khỏe định kì. Thậm chí, Bộ sẽ sớm ban hành hướng dẫn để tính gộp cả những người dân đã khám chữa bệnh BHYT trong năm nhưng chưa tham gia khám chuyên đề.
Về thời hạn báo cáo hằng tháng vốn bị "lệch pha" giữa các văn bản trước đây, Bộ Y tế chốt thời gian thống nhất: Các đơn vị gửi báo cáo về Cục Quản lý Khám, chữa bệnh trước ngày 10 hằng tháng để kịp tổng hợp, báo cáo Lãnh đạo Bộ trước ngày 15. Đồng thời, việc liên thông API và cập nhật dữ liệu trực tiếp lên Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID đang được đẩy mạnh để làm sạch dữ liệu số.
Trạm y tế quá tải, thiếu bác sĩ: Lời giải nào từ Bộ Y tế?
Năng lực Trạm Y tế xã, phường vốn mỏng, lại thiếu hụt trầm trọng các bác sĩ chuyên khoa như mắt, tai mũi họng hay răng hàm mặt, khiến việc triển khai khám tập trung đứng trước nguy cơ quá tải và gãy đổ. Để giải "cơn khát" nhân lực và hạ tầng này, Bộ Y tế đã đưa ra những "phao cứu sinh" linh hoạt cho các địa phương.
Trước hết, cơ quan quản lí y tế làm rõ việc các Trạm Y tế không bị ràng buộc phải mua sắm thiết bị cố định đắt đỏ. Do danh mục cận lâm sàng hiện nay phụ thuộc hoàn toàn vào chỉ định của bác sĩ chứ không áp đặt danh mục cứng, các trạm hoàn toàn đủ điều kiện công bố là cơ sở khám sức khỏe định kì nếu đáp ứng được nhân lực.
Nhằm khắc phục tình trạng thiếu hụt bác sĩ chuyên khoa tại chỗ, Sở Y tế các tỉnh, thành phố có thể điều động lực lượng này hỗ trợ Trạm Y tế theo lịch cố định trong tuần. Trong trường hợp vượt quá khả năng của trạm, Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc cơ quan y tế cấp tỉnh sẽ phải chịu trách nhiệm điều phối các cơ sở y tế tuyến trên phối hợp hỗ trợ, hoặc trực tiếp tổ chức các đoàn khám lưu động xuống cơ sở.
Phương án tổ chức cũng được nới lỏng tối đa để phù hợp với từng đặc thù địa bàn. Đối với những nhóm yếu thế như người cao tuổi, người khuyết tật nặng hay người bệnh nằm một chỗ, Bộ Y tế cho phép tổ chức khám chữa bệnh ngay tại nhà. Trong khi đó, tại các vùng sâu, vùng xa, nơi địa bàn rộng và dân cư phân tán, các điểm trạm hay nhà văn hóa thôn bản được huy động tối đa làm địa điểm khám lưu động.
