Liên tục tăng phí
Từ đầu tháng 5, Shopee đã nâng phí xử lý giao dịch với một số hình thức thanh toán trả trước từ 4,91% lên 6%. Từ ngày 23/5, sàn này tiếp tục điều chỉnh tăng nhiều loại phí và chương trình bán hàng như Voucher Xtra, PiShip và tỷ lệ đồng tài trợ mã giảm giá. Từ ngày 29/5, Shopee sẽ áp dụng cơ chế “duy trì hiển thị” tự động, theo đó trích tối thiểu 1% giá trị đơn hàng thành công để nạp vào tài khoản quảng cáo hiển thị của shop.
Đặc biệt, với các ngành hàng cạnh tranh cao như mỹ phẩm, mẹ và bé, chăm sóc cá nhân hay thời trang, tổng mức phí nền tảng hiện đã tăng đáng kể nếu cộng cả phí cố định, phí thanh toán, Voucher Xtra và các chương trình bắt buộc hoặc gần như bắt buộc để duy trì hiển thị.
Theo các chủ shop, sau đợt điều chỉnh mới, tổng phí sàn của một cửa hàng trên Shopee có thể tăng từ khoảng 24,5% lên hơn 30,5% doanh thu đơn hàng, chưa tính quảng cáo, livestream, tiếp thị liên kết hay chi phí vận hành nội bộ. Nếu cộng toàn bộ chi phí để duy trì đơn hàng và hiển thị, tổng tỷ lệ chi phí thực tế ở một số ngành hàng có thể lên tới khoảng 40-45% doanh thu, mức phí tăng trong khi sức mua chưa phục hồi mạnh khiến biên lợi nhuận ngày càng bị bào mòn.
TikTok Shop cũng tăng mạnh phí hoa hồng từ đầu tháng 5 ở nhiều ngành hàng như mỹ phẩm, thời trang, sức khỏe, mẹ và bé… Một số nhóm hàng hiện áp dụng mức phí mới lên tới gần 18%, cao hơn đáng kể so với trước đây.
Chị Đỗ Thu Hương - chủ shop bán sách online tại Hà Nội - cho biết, điều khiến nhiều người bán lo ngại không chỉ là từng khoản phí riêng lẻ mà là việc toàn bộ cấu trúc chi phí ngày càng “phình to”.
Theo chị Hương, để duy trì đơn hàng, nhiều shop gần như buộc phải tiếp tục chi tiền cho quảng cáo nội sàn, miễn phí vận chuyển, tiếp thị liên kết, livestream hoặc các gói tăng hiển thị. Đặc biệt, với các ngành hàng cạnh tranh cao, sau khi cộng toàn bộ chi phí quảng cáo, vận hành và khuyến mại, nhiều shop gần như chỉ còn biên lợi nhuận rất thấp, thậm chí hòa vốn để giữ thị phần.
"Nhiều shop đang bắt đầu rời sàn hoặc giảm phụ thuộc vào sàn để tìm kênh bán hàng khác như facebook, zalo, website riêng hay cộng đồng khách hàng thân thiết. Với mức phí hiện nay, không chạy quảng cáo thì không có hiển thị, còn chạy quảng cáo thì chi phí ngày càng phình to”, chị Hương nói.
Cần minh bạch, có lộ trình phù hợp
Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Hoàng Ninh - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương - cho biết cơ quan quản lý đã ghi nhận phản ánh của nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người bán liên quan đến việc một số nền tảng thương mại điện tử điều chỉnh tăng các khoản phí dịch vụ thời gian gần đây.
Theo ông Ninh, việc gia tăng chi phí vận hành gian hàng, quảng bá sản phẩm, logistics hoặc hiển thị sản phẩm có thể tạo áp lực đáng kể với nhà bán hàng, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và các chủ thể mới tham gia thương mại điện tử.
Tuy nhiên, lãnh đạo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cũng cho rằng việc điều chỉnh phí diễn ra trong bối cảnh các nền tảng đang tái cơ cấu mô hình vận hành, tối ưu chi phí và chuyển dần từ cạnh tranh bằng trợ giá sang hướng phát triển bền vững hơn.
“Về nguyên tắc, việc xây dựng giá dịch vụ là quyền của doanh nghiệp theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên, các nền tảng thương mại điện tử phải bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật về thương mại điện tử, cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; phải công khai, minh bạch chính sách phí và các thay đổi ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động kinh doanh của người bán”, ông Ninh nói.
Theo ông Ninh, Luật Thương mại điện tử 2025 cùng các văn bản hướng dẫn đã bổ sung nhiều quy định nhằm tăng tính minh bạch của nền tảng thương mại điện tử, bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng, lành mạnh và ngăn ngừa các hành vi gây ảnh hưởng bất hợp lý tới hoạt động kinh doanh của người bán.
Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho biết cơ quan này đang tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường, làm việc với các nền tảng để nắm bắt phản ánh thực tế từ cộng đồng người bán.
"Cục cũng đề nghị các doanh nghiệp rà soát chính sách phí theo hướng minh bạch, hợp lý, có lộ trình phù hợp; tăng cường trao đổi với cộng đồng người bán trước khi áp dụng các thay đổi lớn; hạn chế phát sinh các khoản thu thiếu minh bạch hoặc gây ảnh hưởng bất hợp lý tới người bán", ông Ninh thông tin.
Một chuyên gia Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cho rằng, thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang bước qua giai đoạn cạnh tranh bằng “đốt tiền” để chuyển sang bài toán tối ưu lợi nhuận.
Trong nhiều năm, người tiêu dùng quen với việc mua hàng online giá thấp nhờ phiếu giảm giá, trợ giá và miễn phí vận chuyển, song hiện nhiều sản thương mại điện tử đang ưu tiên hiệu quả kinh doanh và lợi nhuận. Do đó, khi chi phí bán hàng liên tục bị đẩy lên, áp lực lớn nhất có nguy cơ tiếp tục dồn về phía các shop nhỏ và cuối cùng là người tiêu dùng.
