Một trong những trường hợp được ghi nhận là anh H.V.T. (36 tuổi, Thanh Hóa), từng lao động tại Congo. Trong thời gian làm việc tại đây, đặc biệt vào mùa mưa, anh nhiều lần lên cơn sốt rét, có giai đoạn mắc bệnh từ một đến ba lần mỗi tháng. Mỗi lần sốt, anh chỉ được truyền dịch để cắt cơn rồi tiếp tục làm việc.
Lo ngại sức khỏe suy giảm, anh quyết định trở về Việt Nam điều trị. Tuy nhiên, khoảng hai tuần sau khi về nước, bệnh nhân tái xuất hiện các triệu chứng sốt cao gần 40 độ C, rét run, đau đầu, buồn nôn, chóng mặt và mệt mỏi kéo dài. Nhận thấy các biểu hiện giống những đợt sốt rét trước, gia đình đã đưa anh đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Trường hợp khác là bệnh nhân M.T.H. (45 tuổi, Tuyên Quang), công nhân xuất khẩu lao động tại Angola. Trong thời gian làm việc ở nước ngoài, anh từng mắc sốt rét nhưng chưa được điều trị triệt để.
Sau khi về Việt Nam khoảng hai tháng, anh H. lại xuất hiện cơn sốt và tự uống số thuốc mang từ Angola cho đến khi hết triệu chứng. Tuy nhiên, một tuần trước khi nhập viện, bệnh nhân bất ngờ sốt cao tới 40,2 độ C, rét run dữ dội, dù đắp nhiều chăn vẫn không hết lạnh. Mỗi cơn sốt kéo dài khoảng ba giờ và xuất hiện hai lần mỗi ngày.
Tại cơ sở y tế địa phương, kết quả xét nghiệm xác định bệnh nhân dương tính với kí sinh trùng sốt rét Plasmodium falciparum. Sau đó, anh được chuyển lên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để điều trị chuyên sâu.
Nguy cơ bệnh nặng, suy đa cơ quan và tử vong
Bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Duy Hưng, Trưởng khoa Virus - Kí sinh trùng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, cả hai bệnh nhân đều nhập viện với biểu hiện sốt cao, rét run, đau đầu, đau mỏi toàn thân và đều có tiền sử sinh sống, lao động tại các quốc gia châu Phi.
Kết quả xét nghiệm máu cho thấy cả hai trường hợp đều nhiễm kí sinh trùng sốt rét Plasmodium falciparum.
Theo bác sĩ Hưng, đây là chủng kí sinh trùng gây sốt rét phổ biến nhất, đồng thời là nguyên nhân của nhiều trường hợp sốt rét ác tính.
"Nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ diễn biến nặng, suy đa cơ quan và tử vong", bác sĩ Trần Duy Hưng cảnh báo.
Các bệnh nhân đã được điều trị tích cực bằng thuốc chống sốt rét đặc hiệu đường tiêm và đường uống. Sau điều trị, tình trạng sốt được kiểm soát, các chỉ số xét nghiệm cải thiện rõ rệt, sức khỏe ổn định và tiếp tục được theo dõi.
Khuyến cáo
Theo các bác sĩ, những người xuất hiện triệu chứng sốt cấp tính sau khi trở về từ nước ngoài, đặc biệt là các quốc gia châu Phi - nơi bệnh sốt rét vẫn lưu hành cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và làm xét nghiệm sớm.
Việc chẩn đoán và điều trị kịp thời có ý nghĩa quyết định trong việc giảm nguy cơ biến chứng nặng cũng như hạn chế tử vong.
Đối với những người chuẩn bị đến các vùng có dịch sốt rét, bác sĩ khuyến cáo cần chủ động tìm hiểu nguy cơ dịch tễ, thực hiện các biện pháp phòng tránh muỗi đốt và đến cơ sở y tế để được tư vấn sử dụng thuốc dự phòng khi cần thiết, nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh.
Châu Phi là lục địa gánh chịu gánh nặng bệnh sốt rét lớn nhất thế giới. Đặc biệt, sốt rét do Plasmodium falciparum từ lâu đã là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở châu Phi. Khí hậu, các yếu tố kinh tế, vị trí địa lí, sự can thiệp của con người và tình hình an ninh bất ổn là những yếu tố ảnh hưởng đến sự lây truyền bệnh sốt rét.
Do nhiễm bệnh nhiều lần và can thiệp sớm, tỉ lệ mắc sốt rét không điển hình về mặt lâm sàng hoặc người mang mầm bệnh Plasmodium không triệu chứng đã tăng lên đáng kể, dễ dẫn đến chẩn đoán sai và bỏ sót chẩn đoán. Các quốc gia châu Phi đã đạt được một số tiến bộ trong việc kiểm soát và loại trừ bệnh sốt rét, bao gồm chẩn đoán nhanh bệnh sốt rét, khuyến khích sử dụng màn chống muỗi và thuốc diệt côn trùng, điều trị dự phòng gián đoạn ở các nhóm nguy cơ cao, liệu pháp kết hợp dựa trên artemisinin và phát triển vắc xin.
