Những ngày tháng 5, khu nghĩa trang với 140 ngôi mộ vô danh tại thôn Thịnh Mỹ, xã Tiên Điền (Hà Tĩnh) trở nên sạch đẹp hơn bởi có sự chăm sóc của gần 100 hội viên người cao tuổi địa phương.
Khu nghĩa trang đặc biệt này được xây dựng trên diện tích khoảng 5.000 m2, nằm cạnh Nghĩa trang liệt sĩ Nghi Xuân. Theo thiết kế ban đầu, nơi đây có quy mô hơn 550 ngôi mộ xây sẵn để phục vụ công tác quy tập các phần mộ vô danh được phát hiện trong quá trình giải phóng mặt bằng, thi công các dự án giao thông trên địa bàn huyện Nghi Xuân cũ.
Theo lãnh đạo xã Tiên Điền, từ những năm 2000, trong quá trình triển khai nhiều công trình hạ tầng, cơ quan chức năng phát hiện nhiều phần mộ nằm rải rác ở các khu vực phải giải tỏa nhưng không xác định được danh tính, không có người thân đến nhận. Chính quyền địa phương đã tổ chức cất bốc, quy tập các phần mộ về an táng tập trung tại khu đất cạnh Nghĩa trang liệt sĩ Nghi Xuân.
Nhiều năm sau đó, người dân các địa phương như Tiên Điền, Nghi Xuân, Cổ Đạm, Đan Hải tiếp tục phát hiện thêm nhiều ngôi mộ vô danh và đưa về đây an táng. Đến nay, khu nghĩa trang đã có khoảng 140 phần mộ không rõ danh tính.
Không tên tuổi, không người thân chăm nom, suốt thời gian dài khu nghĩa trang trở nên hoang vắng. Cỏ dại mọc um tùm, nhiều phần mộ xuống cấp, ít người lui tới. Chứng kiến cảnh tượng ấy, nhiều người dân địa phương không khỏi chạnh lòng.
Bà Nguyễn Thị Xuân Hoa (SN 1959), chủ tịch Hội Người cao tuổi xã Tiên Điền, cho biết bản thân bà luôn day dứt khi thấy những phần mộ vô danh bị bỏ quên giữa cỏ dại. Sau khi nhận nhiệm vụ tại Hội Người cao tuổi xã vào năm 2025, bà đã cùng các hội viên bàn bạc và thống nhất đứng ra nhận chăm sóc toàn bộ khu nghĩa trang.
“Những người nằm đây có thể đã từng là cha mẹ, ông bà của ai đó nhưng vì hoàn cảnh chiến tranh, thiên tai hoặc biến động cuộc sống mà không còn người thân nhận diện. Chúng tôi nghĩ rằng dù là ai thì khi đã khuất cũng cần được chăm nom, hương khói”, bà Hoa chia sẻ.
Sau khi phát động, gần 100 hội viên người cao tuổi trên toàn xã đã tình nguyện tham gia vệ sinh, phát quang cây cỏ, chỉnh trang khuôn viên nghĩa trang. Trong những đợt ra quân, từ sáng sớm, các cụ ông, cụ bà đã tập trung đông đủ mang theo cuốc, chổi, liềm và dụng cụ làm vệ sinh. Người quét lá, người nhổ cỏ, người lau dọn từng phần mộ. Dưới cái nắng đầu hè, ai cũng cặm cụi làm việc với mong muốn những ngôi mộ vô danh được sạch sẽ.
Theo các hội viên, khó khăn lớn nhất là khu nghĩa trang khá rộng, cỏ dại mọc nhanh. Trong khi đó, những người tham gia đều tuổi cao, sức khỏe có phần hạn chế nên việc dọn dẹp khá vất vả. Tuy nhiên, ai cũng cố gắng thu xếp thời gian tham gia vì mong muốn các phần mộ luôn sạch sẽ và được hương khói đầy đủ.
Bà Lê Thị Điểm - Chi hội trưởng Hội Người cao tuổi thôn Thuận Mỹ - cho biết dù tuổi cao nhưng các hội viên đều tham gia rất nhiệt tình vì xem đây là việc nghĩa. “Chúng tôi làm hoàn toàn tự nguyện. Người góp công, người góp nhang đèn. Chỉ mong những người đã khuất được ấm áp hơn, đồng thời giáo dục con cháu về tình làng nghĩa xóm, về sự sẻ chia với cộng đồng”, bà Điểm nói.
Sau những đợt thay nhau chăm sóc, khu nghĩa trang trở nên gọn gàng, sạch đẹp hơn trước rất nhiều. Các lối đi được phát quang thông thoáng, từng ngôi mộ được lau dọn cẩn thận. Trên nhiều phần mộ, người dân còn đặt thêm bình hoa, thắp nén hương như cách gửi gắm lòng thành kính đối với những người đã khuất.
Không chỉ dừng lại ở việc tổng vệ sinh, Hội Người cao tuổi xã Tiên Điền còn xây dựng kế hoạch chăm sóc nghĩa trang lâu dài. Theo đó, định kỳ mỗi tháng một lần, các hội viên sẽ tổ chức dọn dẹp, thắp hương và kiểm tra khuôn viên nghĩa trang.
Thời gian tới, hội dự kiến huy động thêm nguồn lực xã hội hóa để quét vôi lại các phần mộ đã xuống cấp, trồng thêm hoa và cây xanh nhằm tạo cảnh quan khang trang hơn.
Ông Lê Thanh Bình - Phó Chủ tịch UBND xã Tiên Điền - cho hay việc Hội Người cao tuổi xã đảm nhận chăm sóc, hương khói các phần mộ vô chủ là một hoạt động mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Trong thời gian tới, địa phương tiếp tục đồng hành cùng Hội Người cao tuổi, đồng thời huy động thêm các nguồn lực xã hội hóa để hỗ trợ công tác quy tập, chăm sóc và hương khói các phần mộ. Qua đó, mô hình này không chỉ được duy trì và lan tỏa rộng rãi mà còn góp phần giáo dục truyền thống nhân ái, nghĩa tình cho thế hệ trẻ.
