Tuyệt đối cấm chích ngón tay, cạo gió khi sơ cứu đột quỵ

TPO - Đột quỵ ở người trẻ có nhiều nguyên nhân. Trong đó, các bất thường bẩm sinh như dị dạng mạch máu não chỉ chiếm dưới 10%. Phần lớn trường hợp có liên quan đến lối sống, thói quen sinh hoạt và các yếu tố nguy cơ mắc phải.

Chuyên gia, khách mời tham dự tọa đàm:

- Host: Hà Trúc Linh - Hoa hậu Việt Nam 2024.

- Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Chí Cường - Phó chủ tịch Hội Can thiệp mạch Thần kinh Việt Nam.

- Bác sĩ CKI Nguyễn Đức Chỉnh - Trưởng khoa Nội Tổng hợp Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ.

- Bác sĩ CKII Huỳnh Quốc Sĩ - Trưởng khoa Cấp cứu Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ.

- Bà Phạm Thị Hơn, người bệnh đã được điều trị đột quỵ và hồi phục.

report Người nhà quyết định thời gian vàng cứu bệnh nhân đột quỵ

Host Hà Trúc Linh - Hoa hậu Việt Nam 2024:

Trong thực tế, gia đình nên phối hợp với hệ thống cấp cứu và chọn cơ sở tiếp nhận ra sao để giảm thời gian chậm trễ? Cần chuẩn bị những thông tin gì về bệnh nền, thuốc đang dùng và thời điểm khởi phát?

BS CKII Huỳnh Quốc Sĩ - Trưởng khoa Cấp cứu Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ:

Gia đình cần phối hợp chặt chẽ với cơ sở y tế để đưa người bệnh đến nơi điều trị đột quỵ nhanh nhất, tranh thủ “giờ vàng”.

Đặc biệt lưu ý các bệnh lý nền của người bệnh. Gia đình nên chuẩn bị sẵn giấy tờ, thuốc men, mang theo hồ sơ bệnh án và các loại thuốc người bệnh đang dùng để bác sĩ xem xét, quyết định hướng điều trị. Những việc làm đơn giản này của gia đình có thể góp phần giảm tỷ lệ tử vong cho người bệnh.

1795145081562-401980709331796166-g4381590869969101724-b1aa6b1a7a06ab8eb2537381911544fa.jpg
BS CKII Huỳnh Quốc Sĩ - Trưởng khoa Cấp cứu Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ - chia sẻ tại tọa đàm.
report Bệnh nhân 19-20 tuổi đã có nguy cơ cao bị đột quỵ

Host - Hoa hậu Hà Trúc Linh:

Thưa bác sĩ, một người trẻ như em muốn kiểm tra sức khỏe thì nên bắt đầu từ đâu, cần khám và xét nghiệm những gì? Có cần kiểm tra định kỳ mỗi năm hay tùy vào nguy cơ của từng người?

BS.CKI Nguyễn Đức Chỉnh - Trưởng khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ:

Chúng tôi từng tiếp nhận bệnh nhân nữ bị nhồi máu cơ tim khi mới khoảng 50 tuổi. Khi tìm các yếu tố nguy cơ, chúng tôi phát hiện cholesterol máu của bệnh nhân rất cao, gợi ý tình trạng tăng cholesterol máu gia đình.

Kiểm tra lipid máu cho các con của bệnh nhân, chúng tôi phát hiện hai trường hợp có cholesterol cao. Trong đó, một người con gái mới khoảng 19-20 tuổi đã có chỉ định điều trị.

1795140282408-401980709331796166-g4381590869969101724-bb5ca52e116151f0a0bdfc81a7e6910e.jpg
Các chuyên gia chia sẻ nguy cơ, cách điều trị đột quỵ tại tọa đàm.

Với người được xác định tăng cholesterol máu gia đình, cần tư vấn cả nguy cơ cho thế hệ tiếp theo. Khi họ sinh con, các cháu cần được kiểm tra lipid máu sớm, từ khoảng 2 tuổi theo hướng dẫn dành cho nhóm nguy cơ này. Điều đó cho thấy việc đánh giá sức khỏe phải phù hợp với từng người, từng gia đình.

Việc khám sức khỏe không nhất thiết phải chờ đến tuổi 18 hay 40. Mỗi nhóm đối tượng sẽ có nội dung khám, đánh giá phù hợp.

Trước tiên, bác sĩ cần hỏi về tiền sử bản thân, gia đình, chẳng hạn bố mẹ, anh chị em có ai mắc bệnh tim mạch sớm không. Đồng thời, cần tìm hiểu công việc, thói quen sinh hoạt và những hành vi có thể làm tăng nguy cơ như thường xuyên thức khuya.

Kết hợp những thông tin đó với thăm khám, xét nghiệm đánh giá tình trạng chuyển hóa, bác sĩ sẽ xác định nguy cơ và hướng dẫn theo dõi.

Với người từ 18 đến 40 tuổi đã được khám, đánh giá hoàn toàn khỏe mạnh, các xét nghiệm cơ bản có thể kiểm tra lại sau khoảng 3-5 năm, tùy trường hợp. Riêng huyết áp và các yếu tố liên quan đến lối sống nên được rà soát hằng năm.

Nếu phát hiện bất thường, người bệnh cần được đánh giá lại ít nhất mỗi năm một lần, có thể sau 3-6 tháng tùy tình trạng, để kiểm tra mức độ kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Vì vậy, lịch khám và xét nghiệm cần dựa trên kết quả đánh giá của từng người.

report Tuyệt đối cấm chích ngón tay, cạo gió khi sơ cứu đột quỵ

Host Hà Trúc Linh - Hoa hậu Việt Nam 2024:

Khi nghi ngờ đồng nghiệp hoặc người thân đột quỵ, người có mặt cần làm gì trong những phút đầu? Xin hướng dẫn cách gọi cấp cứu 115, ghi lại thời điểm xuất hiện triệu chứng hoặc lần cuối còn bình thường, và làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

BS CKII Huỳnh Quốc Sĩ - Trưởng khoa Cấp cứu Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ:

Việc đầu tiên là phải xác định xem đó có phải đột quỵ hay không. Tùy mức độ nặng hay nhẹ mà biểu hiện khác nhau. Trường hợp nặng thì người bệnh đã hôn mê, bắt buộc phải gọi cấp cứu. Trường hợp nhẹ, người bệnh còn tỉnh táo, rất dễ bị bỏ sót, nên cần căn cứ vào các dấu hiệu nhận biết đột quỵ. Đặc biệt, phải nhận biết cho đúng.

Khi đã nghi ngờ đột quỵ, điều đầu tiên là gọi cấp cứu 115 ngay, không chờ xem người bệnh có tự hết yếu tay chân hay nói khó hay không. Khi gọi, nên hỏi luôn tổng đài cách sơ cứu tại chỗ: nới rộng quần áo, để người bệnh nằm thoải mái, nhờ người xung quanh hỗ trợ. Nếu phải di chuyển bằng ô tô, cũng cần để người bệnh nằm được.

1795140281040-401980709331796166-g4381590869969101724-4f1ee741bab8bee7b3722cc273d08647.jpg
BS CKII Huỳnh Quốc Sĩ - Trưởng khoa Cấp cứu Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ - chia sẻ kinh nghiệm vàng khi sơ cứu đột quỵ.

Tiếp theo, hãy ghi nhận giờ bắt đầu triệu chứng hoặc lần cuối người bệnh còn hoàn toàn bình thường. Thông tin này rất quan trọng khi bác sĩ lựa chọn hướng điều trị.

Với trường hợp hôn mê, co giật, hãy đặt đầu bệnh nhân cao lên một chút và nghiêng đầu sang một bên. Trong khi chờ cấp cứu, theo dõi ý thức và nhịp thở, làm theo hướng dẫn của tổng đài. Nếu người bệnh bất tỉnh và không thở bình thường, cần báo ngay để được hướng dẫn hồi sinh tim phổi.

Nếu không có chuyên môn về điều trị, không nên cho người bệnh ăn uống, không tự cho dùng thuốc, không dùng biện pháp dân gian như cạo gió hay châm chích đầu ngón tay, vì không có hiệu quả mà còn làm mất thời gian vàng của người bệnh.

Cốt lõi là thời gian chính là não. Cần nhanh chóng đưa người bệnh đến trung tâm cấp cứu có khả năng điều trị đột quỵ, đừng đưa đi lòng vòng.

Nhớ 4 bước: Nhận diện, gọi 115, nhớ thời điểm và không tự chữa bằng cách chích ngón tay, cạo gió.

report Nhận biết đột quỵ qua quy tắc B.E.F.A.S.T

Host Hà Trúc Linh - Hoa hậu Việt Nam 2024:

Thưa TS-BS Trần Chí Cường, bác sĩ có thể hướng dẫn bạn đọc nhận biết các dấu hiệu đột quỵ theo quy tắc B.E.F.A.S.T. một cách dễ nhớ? Ngoài méo miệng, yếu tay chân, nói khó, những thay đổi đột ngột về thăng bằng hoặc thị lực nào cũng cần đặc biệt lưu ý?

TS-BS Trần Chí Cường - Phó Chủ tịch Hội Can thiệp mạch Thần kinh Việt Nam:

Trước đây, khi nói đến dấu hiệu nhận biết đột quỵ, chúng ta thường nhắc đến ba biểu hiện chính: méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân và nói khó. Nếu những dấu hiệu này xuất hiện đột ngột ở một người trước đó hoàn toàn bình thường, cần nghĩ ngay đến nguy cơ đột quỵ, không nên nhầm lẫn với trúng gió hay những tình trạng thông thường khác. Khi phát hiện các biểu hiện này, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ.

Tuy nhiên, tôi muốn nhấn mạnh rằng không phải bệnh viện nào cũng có đủ trang thiết bị và đội ngũ chuyên môn để xử trí đột quỵ. Vì vậy, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế có khả năng điều trị phù hợp, dù có thể xa hơn một chút, nhằm tránh mất thời gian vàng.

Hiện nay, ngoài quy tắc FAST với các dấu hiệu méo miệng, yếu tay chân và nói khó, thế giới còn khuyến cáo bổ sung hai dấu hiệu là B và E, hình thành quy tắc B.E.F.A.S.T.

1795143367579-401980709331796166-g4381590869969101724-b782d3bc5d54d0b7eb511136345386d7.jpg
TS-BS Trần Chí Cường - Phó Chủ tịch Hội Can thiệp mạch Thần kinh Việt Nam - giải thích quy tắc nhận diện đột quỵ.

Chữ B là Balance, tức mất thăng bằng. Người bệnh có thể đột ngột chóng mặt, đi đứng loạng choạng, mất khả năng phối hợp vận động hoặc xuất hiện những cơn chóng mặt dữ dội, kéo dài. Đặc biệt, ở người lớn tuổi, nếu chóng mặt kèm theo nói đớ, nuốt nghẹn hoặc không nuốt được, cần nghĩ đến nguy cơ đột quỵ.

Chữ E là Eyesight, tức thị lực. Người bệnh có thể đột ngột nhìn mờ, mất thị lực thoáng qua, tối sầm một hoặc cả hai mắt, thậm chí không nhìn thấy đường. Cách đây vài ngày, chúng tôi tiếp nhận một trường hợp bệnh nhân đến bệnh viện với biểu hiện đột ngột mất thị lực. Đây cũng có thể là dấu hiệu của tổn thương mạch máu não, ảnh hưởng đến vùng xử lý thị giác.

Ngoài ra, một dấu hiệu khác không được bỏ qua là cơn đau đầu dữ dội, đột ngột, được người bệnh mô tả là cơn đau chưa từng gặp trước đây, giống như búa bổ. Đây có thể là biểu hiện của xuất huyết dưới nhện do vỡ mạch máu não, một tình trạng rất nguy hiểm cần cấp cứu ngay.

Tôi cũng muốn lưu ý thêm, bên cạnh đột quỵ não, chúng ta không nên bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo bệnh lý tim mạch. Những biểu hiện như đau ngực, tức ngực, khó thở, tim đập quá nhanh hoặc quá chậm, đột ngột mất ý thức, tím tái, thậm chí ngất rồi tự hồi phục cũng cần được kiểm tra khẩn cấp.

Hiện nay, nhiều người tập trung nhận biết đột quỵ não mà chưa quan tâm đúng mức đến những biến cố tim mạch nguy hiểm. Vì vậy, chúng ta cần trang bị kiến thức để nhận diện cả hai nhóm dấu hiệu, không chủ quan khi cơ thể xuất hiện những thay đổi bất thường. Điều quan trọng nhất là phát hiện sớm và đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu, tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà hoặc chờ triệu chứng tự hết.

report Nên đánh giá nguy cơ đột quỵ từ 18 tuổi

Host - Hoa hậu Hà Trúc Linh:

Thưa bác sĩ, những nhóm người trẻ nào cần được đánh giá sớm nguy cơ tim mạch, đột quỵ? Khi muốn kiểm tra sức khỏe, người dân nên bắt đầu từ đâu và khi nào cần khám chuyên sâu, thay vì tự mua các gói xét nghiệm trên mạng?

BS.CKI Nguyễn Đức Chỉnh - Trưởng khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ:

Trước đây, bệnh nhân đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim phần lớn là người trên 60 tuổi. Hiện nay, chúng ta đã gặp những người có nguy cơ tim mạch ở độ tuổi sớm hơn. Vì vậy, việc chủ động đánh giá nguy cơ cần được quan tâm, đặc biệt với người có tiền sử gia đình hoặc đã mắc các bệnh nền.

Một nhóm cần chú ý là người có bố mẹ, anh chị em ruột mắc bệnh tim mạch sớm, cụ thể trước 55 tuổi ở nam và trước 65 tuổi ở nữ. Với những trường hợp này, việc đánh giá nguy cơ nên bắt đầu sớm, ngay từ tuổi 18, tại cơ sở y tế có chuyên khoa phù hợp.

Đối với người đã có tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn lipid máu, chúng ta không chỉ dừng ở kiểm tra sức khỏe thông thường mà cần được thăm khám, đánh giá cụ thể. Bác sĩ sẽ xem xét tình trạng bệnh, các yếu tố nguy cơ đi kèm và chỉ định khảo sát thêm khi cần, nhằm phát hiện những vấn đề có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim, đột quỵ trong tương lai.

Với người không có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm, có lối sống lành mạnh và chưa ghi nhận bệnh nền, mốc 40 tuổi là thời điểm cần chú ý đến việc đánh giá sức khỏe toàn diện, trong đó có nguy cơ tim mạch.

1795143367348-401980709331796166-g4381590869969101724-233a042245a753d34a91a7ca655303fe.jpg
BS.CKI Nguyễn Đức Chỉnh - Trưởng khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ - chia sẻ kinh nghiệm tầm soát đột quỵ.

Khi đi khám, những thông tin ban đầu rất quan trọng gồm tuổi, giới tính, tiền sử hút thuốc lá, tình trạng huyết áp và các chỉ số lipid máu. Bên cạnh đó, bác sĩ có thể xem xét cân nặng, vòng eo, đường huyết và những yếu tố liên quan. Từ các thông tin này, chúng ta mới xác định người đó thuộc nhóm nguy cơ nào, cần điều chỉnh lối sống, theo dõi hay thực hiện thêm xét nghiệm.

Trước đây, việc đánh giá thường tập trung vào nguy cơ xảy ra biến cố tim mạch trong 10 năm tiếp theo. Tuy nhiên, với người trẻ, chỉ nhìn vào khoảng thời gian 10 năm có thể chưa phản ánh đầy đủ gánh nặng lâu dài. Nguy cơ trước mắt có thể thấp, nhưng họ còn nhiều thập niên sống cùng những tác động từ môi trường, thói quen sinh hoạt và các rối loạn chuyển hóa.

Chẳng hạn, một người 18 tuổi còn khoảng 50–60 năm phía trước. Nếu các yếu tố nguy cơ xuất hiện sớm và kéo dài mà không được nhận diện, kiểm soát, ảnh hưởng sẽ tích lũy theo thời gian. Đó là lý do cần quan tâm đến nguy cơ dài hạn ở người trẻ, với việc đánh giá trong khoảng 30 năm tùy công cụ và đối tượng áp dụng, để có hướng phòng ngừa từ sớm.

Điều quan trọng là kiểm tra sức khỏe phải phù hợp với từng người. Không phải ai cũng cần làm tất cả xét nghiệm hoặc khảo sát chuyên sâu ngay từ đầu. Người dân nên bắt đầu bằng việc thăm khám để bác sĩ khai thác tiền sử, đánh giá những chỉ số cơ bản, sau đó mới quyết định cần kiểm tra thêm những gì, thay vì tự lựa chọn các gói xét nghiệm trên mạng.

report Cảnh báo nước tăng lực, nước ngọt làm tăng nguy cơ đột quỵ

Host Hà Trúc Linh - Hoa hậu Việt Nam 2024:

Thuốc lá, thuốc lá điện tử, rượu bia, chất kích thích và ít vận động cần được nhìn nhận thế nào trong đánh giá nguy cơ? TS.BS Trần Chí Cường có thể tư vấn thay đổi từ đâu để người trẻ có thể thực hiện được?

TS.BS Trần Chí Cường - Phó chủ tịch Hội Can thiệp mạch Thần kinh Việt Nam:

Thừa cân, béo phì có thể dẫn đến rất nhiều bệnh lý. Một trong những vấn đề đầu tiên mà người thừa cân, béo phì thường gặp là các bệnh lý về cơ xương khớp, phần lớn là đau khớp gối, đặc biệt ở phụ nữ hoặc những người làm việc văn phòng, ít vận động.

Tình trạng này có thể dẫn đến teo cơ, gây đau và ảnh hưởng đến cuộc sống. Nếu không cải thiện tình trạng thừa cân, béo phì, nguy cơ tiếp theo là mắc bệnh tiểu đường. Khi đã mắc tiểu đường, bệnh nhân có thể tiếp tục gặp các vấn đề như xơ vữa mạch máu, tăng huyết áp, từ đó làm tăng nguy cơ đột quỵ.

Đây là một quá trình diễn tiến liên tiếp, chứ không phải cứ mới thừa cân, béo phì một chút, mới tăng vài ký trong một - hai tháng đã lo lắng về nguy cơ đột quỵ. Con đường dẫn đến đột quỵ từ tình trạng thừa cân, béo phì còn khá dài.

1795143367720-401980709331796166-g4381590869969101724-d178d2cc681d43029e47ea9aa80621fe.jpg
TS.BS Trần Chí Cường - Phó chủ tịch Hội Can thiệp mạch Thần kinh Việt Nam (phải) và Host Hà Trúc Linh chia sẻ tại tọa đàm.

Vậy làm thế nào để cải thiện tình trạng này?

Thứ nhất, trong chế độ ăn uống, chúng ta cần hạn chế chất ngọt, đặc biệt là khi bước vào độ tuổi trên 30. Hiện nay, tôi thấy nhiều bạn trẻ chơi game xuyên đêm, thức đến sáng. Về vấn đề mất ngủ, tôi kịch liệt lên án những bạn trẻ cứ đổ lỗi rằng mình không ngủ được, trong khi tối ngày cầm điện thoại đến thâu đêm suốt sáng, không chịu buông xuống, hoặc chơi game online đến quá khuya rồi hôm sau lại nói với bác sĩ rằng không ngủ được. Đó là điều rất phi lý.

Chúng ta phải chủ động tắt điện thoại, tắt máy tính để dành thời gian ngủ đủ giấc, ít nhất là 6 giờ. Vì khi thức đêm nhiều, chúng ta thường có xu hướng ăn, mà ăn ban đêm là một trong những nguyên nhân rất dễ khiến tăng cân.

Trong chế độ ăn, điều đầu tiên là giảm chất ngọt, thứ hai là giảm chất béo, không nên ăn quá nhiều dầu mỡ vì cũng có thể ảnh hưởng đến cân nặng.

Điều quan trọng hơn nữa là phải tăng cường vận động, tập thể dục mỗi ngày. Trung bình, chúng ta nên vận động khoảng 30-45 phút mỗi ngày, nếu được một tiếng đồng hồ thì càng tốt. Nên vận động ngoài trời, tiếp xúc với ánh nắng để giảm nguy cơ loãng xương.

Đặc biệt, phụ nữ Việt Nam hiện nay thường che chắn rất kín khi ra đường, khiến ánh nắng mặt trời ít tiếp xúc với da, trong khi có những người ở các nước châu Âu phải bỏ ra hàng ngàn đô la để đến Việt Nam nghỉ hè, nằm ngoài biển phơi nắng. Chúng ta có một nguồn tài nguyên rất lớn là ánh nắng mặt trời nhưng gần như không tận dụng. Tập thể dục cũng là một liệu pháp rất tốt để kiểm soát cân nặng.

Bên cạnh đó, chúng ta cần biết cách tính chỉ số BMI bằng cách lấy cân nặng chia cho chiều cao nhân với chiều cao. Nếu tra cứu chỉ số này, chúng ta có thể biết mình đang ở ngưỡng nào. Nếu BMI trên 30, chúng ta nên đi tư vấn về chế độ dinh dưỡng, gặp bác sĩ dinh dưỡng và bác sĩ điều trị giảm cân. Đây là điều rất nên làm. Đừng để tình trạng thừa cân, béo phì kéo dài rồi dẫn đến tăng nguy cơ đột quỵ, bởi hiện nay khoa học hoàn toàn có thể giúp chúng ta kiểm soát vấn đề này.

Một vấn đề nữa tôi cũng muốn nhắc nhở người trẻ là việc sử dụng nước tăng lực. Cách đây vài tuần, có một công bố nghiên cứu mới cho thấy người trẻ uống quá nhiều nước tăng lực có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ và đột tử. Cá nhân tôi cũng từng gặp một tài xế trẻ, mỗi ngày uống hai lon nước tăng lực và sau đó bị đột quỵ.

Do đó, việc sử dụng nước tăng lực trong thời gian dài để kích thích sự tỉnh táo, đặc biệt là khi lái xe, cũng là vấn đề cần cảnh báo đối với giới trẻ, nhất là các bạn đang học tập và làm việc

report Thuốc lá là nguy cơ hàng đầu gây đột quỵ

Host Hà Trúc Linh - Hoa hậu Việt Nam 2024:

Thưa TS-BS Trần Chí Cường, trong chuyên môn, đột quỵ được hiểu như thế nào và có những nhóm nguyên nhân chính nào? Đặc biệt, vì sao người trẻ không thể chủ quan hoặc lấy tuổi tác làm căn cứ để loại trừ nguy cơ đột quỵ khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ?

TS-BS Trần Chí Cường - Phó Chủ tịch Hội Can thiệp mạch Thần kinh Việt Nam:

Đột quỵ ở người trẻ có nhiều nguyên nhân. Trong đó, các bất thường bẩm sinh như dị dạng mạch máu não chỉ chiếm dưới 10%. Phần lớn trường hợp có liên quan đến lối sống, thói quen sinh hoạt và các yếu tố nguy cơ mắc phải.

Tôi muốn nhấn mạnh hai yếu tố rất quen thuộc là thuốc lá và rượu bia. Đây là những nguy cơ đã được cảnh báo từ nhiều chục năm nay nhưng vẫn phổ biến, đặc biệt ở giới trẻ. Thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây đột quỵ. Người hút một, hai gói thuốc mỗi ngày đang tự đặt sức khỏe trước những nguy cơ nghiêm trọng.

1795140281442-401980709331796166-g4381590869969101724-a5b172eb82945fa0b0cbc1c3632ada15.jpg
TS-BS Trần Chí Cường - Phó Chủ tịch Hội Can thiệp mạch Thần kinh Việt Nam - tư vấn tại tọa đàm.

Cách đây vài ngày, tại căn tin Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Cần Thơ, tôi hỏi một bạn trẻ vừa tròn 18 tuổi tại sao không hút thuốc. Bạn trả lời rất vô tư: "Tại vì con được 18 tuổi rồi". Câu trả lời khiến tôi bất ngờ, bởi không có quy định nào khuyến khích đủ 18 tuổi thì bắt đầu hút thuốc. Điều đó cho thấy nhận thức về tác hại của thuốc lá ở một bộ phận người trẻ vẫn còn hạn chế.

Bên cạnh thuốc lá, rượu bia, việc sử dụng chất gây nghiện, thừa cân, béo phì và lối sống ít vận động cũng làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch và đột quỵ. Ngoài ra, bệnh lý tim mạch và những bất thường mạch máu não bẩm sinh cũng là các nguyên nhân cần lưu ý. Hiện nay, nhiều bất thường mạch máu não có thể được phát hiện thông qua các phương pháp chẩn đoán hình ảnh.

Việc phòng ngừa cần bắt đầu từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, chứ không phải đợi đến tuổi 50 mới quan tâm đến sức khỏe. Người trẻ không nên chủ quan vì nghĩ mình còn khỏe, còn nhiều thời gian. Đột quỵ không phân biệt tuổi tác, vì vậy cần chủ động loại bỏ các yếu tố nguy cơ và đi cấp cứu ngay khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ.

report Thức khuya chạy KPI dễ gặp đột quỵ

Host Hà Trúc Linh - Hoa hậu Việt Nam 2024:

Với những người có công việc đòi hỏi phải thức khuya, dậy sớm, chúng ta có thể làm gì để hạn chế nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ, thưa bác sĩ?

BS.CKI Nguyễn Đức Chỉnh - Trưởng khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ:

Trước hết, chúng ta cần biết mình có những yếu tố nguy cơ nào, mức độ ảnh hưởng ra sao để chủ động điều chỉnh và cân bằng cuộc sống.

Với tình trạng thiếu ngủ, bên cạnh thời gian ngủ, chúng ta cần chú ý duy trì nhịp sinh học. Người phải chạy KPI, chịu áp lực về tiến độ công việc nên cố gắng sắp xếp giờ làm việc và nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế thức quá khuya, tránh để cơ thể chịu căng thẳng quá mức.

1795140282201-401980709331796166-g4381590869969101724-fe70647d25b974b57b1d9f14ed4167eb.jpg
BS.CKI Nguyễn Đức Chỉnh - Trưởng khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ - chia sẻ tại tọa đàm.

Một yếu tố khác là stress trong cuộc sống. Những tác nhân không mong muốn, chưa kiểm soát được có thể khiến chúng ta căng thẳng. Các nghiên cứu cho thấy stress là yếu tố nguy cơ đối với bệnh tim mạch và đột quỵ. Ở chiều ngược lại, tinh thần lạc quan, yêu đời và cách nhìn tích cực về cuộc sống có thể góp phần giảm nguy cơ.

Khi công việc nhiều áp lực, chúng ta cần tạo cho mình những thói quen và niềm vui để cân bằng, chẳng hạn tập luyện thể thao hoặc dành thời gian làm những điều mình yêu thích. Đó là những cách giúp giải tỏa căng thẳng, giảm bớt các yếu tố nguy cơ đối với bệnh tim mạch và đột quỵ.

report 'Tôi thực sự không ngờ mình bị đột quỵ'

Host Hà Trúc Linh - Hoa hậu Việt Nam 2024:

Trước khi xảy ra đột quỵ cuộc sống của chị diễn ra như thế nào?

Bệnh nhân - Bà Phạm Thị Hơn (55 tuổi):

Tôi thật sự không ngờ mình lại bị đột quỵ. Trước đó, cuộc sống và sinh hoạt hằng ngày của tôi vẫn diễn ra bình thường nên tôi khá chủ quan, không nghĩ mình có thể mắc phải căn bệnh nguy hiểm này.

Đến năm 2024, tôi bắt đầu có triệu chứng đau đầu và chỉ kịp nói với con gái. Sau đó, tôi rơi vào trạng thái hôn mê và được gia đình đưa đến bệnh viện cấp cứu. May mắn là tôi được các bác sĩ cứu sống. Đến giờ, tôi vẫn rất biết ơn đội ngũ y, bác sĩ đã kịp thời điều trị và giúp tôi có cơ hội tiếp tục cuộc sống.

1795140281293-401980709331796166-g4381590869969101724-991b13dfdd847e7c4c1166abd3f8ad66.jpg
Bà Phạm Thị Hơn, bệnh nhân đã điều trị đột quỵ thành công.

Sau khi hoàn tất quá trình điều trị và trở về với cuộc sống bình thường, tôi ý thức hơn rất nhiều về việc chăm sóc sức khỏe. Tôi duy trì việc uống thuốc theo chỉ định của bác sĩ, chú ý ăn uống đầy đủ, điều độ và thường xuyên tập thể dục vào buổi sáng.

Trước đây tôi khá chủ quan, nhưng sau biến cố này, tôi hiểu rằng sức khỏe là điều không thể xem nhẹ. Mình phải chủ động chăm sóc bản thân và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ.

report Đau đầu có thể là dấu hiệu của đột quỵ, nhiều bệnh nhân về Cần Thơ chữa đột quỵ

Host Hà Trúc Linh - Hoa hậu Việt Nam 2024:

Thưa TS.BS Cường, từ những thông tin nhân vật vừa chia sẻ, bác sĩ muốn nhấn mạnh bài học nào về nhận diện và tiếp cận cấp cứu? Điều gì trong quá trình hồi phục cần được hiểu riêng cho từng người?

TS.BS Trần Chí Cường - Phó chủ tịch Hội Can thiệp mạch Thần kinh Việt Nam:

Đây là một trường hợp rất đặc biệt. Bệnh nhân bị đột quỵ xuất huyết não do vỡ phình mạch máu não và đã được các bác sĩ cấp cứu, điều trị thành công.

Qua lời kể của bệnh nhân, mọi chuyện diễn ra khá bình thường. Một buổi sáng thức dậy, bệnh nhân đột nhiên bị đau đầu. Với nữ giới, khi xuất hiện triệu chứng này, đôi khi chúng ta có xu hướng nghĩ nhiều đến các vấn đề bệnh tật. Nhưng nếu triệu chứng xảy ra ở nam giới trẻ tuổi, chẳng hạn ngày hôm trước tiệc tùng nhiều, hôm sau thức dậy bị đau đầu, thì đôi khi triệu chứng này có thể bị nhầm lẫn, khiến chúng ta không nhận biết được đó là dấu hiệu của một cơn đột quỵ đang diễn tiến.

Rất may trong trường hợp của chị Hơn, chị chỉ ghi nhận một cơn đau đầu bất thường và sau đó được gia đình đưa đến bệnh viện cấp cứu.

1795140281515-401980709331796166-g4381590869969101724-385d146ed88818a7c2a42e13973e9876.jpg

Tuy nhiên, câu chuyện không dừng lại ở đó. Khi nhập viện, chụp CT ghi nhận dấu hiệu xuất huyết dưới nhện, hay nói nôm na là xuất huyết não. Nhưng tại bệnh viện trước đó, các bác sĩ chưa xác định được bệnh nhân bị vỡ mạch máu ở đâu, cũng như chưa phát hiện nguyên nhân là do phình mạch máu não. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến đột quỵ xuất huyết não ở người trẻ.

Sau một thời gian, bệnh nhân rơi vào tình trạng hôn mê. Câu hỏi đặt ra là liệu bệnh nhân có bị phình mạch máu não hay không? Sau đó, bệnh nhân được chuyển từ TPHCM về Cần Thơ. Với những trang thiết bị, máy móc và công nghệ hiện đại, chúng tôi đã phát hiện chị bị vỡ phình mạch máu não và tiến hành điều trị cấp cứu. Rất may, sau điều trị, bệnh nhân có thể trở lại cuộc sống bình thường.

Như chúng ta vừa nghe bệnh nhân chia sẻ, đây là một niềm vui rất lớn. Xin chúc mừng chị Hơn và gia đình, đồng thời cảm ơn tất cả các bác sĩ trong ekip đã có một ca điều trị thành công ngoài mong đợi, giúp chị có thể trở lại cuộc sống như bình thường.

Đây cũng là một trường hợp khá hiếm. Bởi theo quan niệm chung, sau đột quỵ, một số bệnh nhân có thể để lại di chứng, gặp khó khăn trong đi đứng, vận động. Nhưng với một bệnh nhân có thể phục hồi hoàn toàn như trường hợp này thì thực sự là điều rất đáng mừng.

Chúng tôi cũng muốn chia sẻ với mọi người rằng đừng quá bi quan trong điều trị đột quỵ. Bởi vẫn có những trường hợp nếu được cấp cứu kịp thời, bệnh nhân có thể trở lại cuộc sống, sinh hoạt rất bình thường.

report Đột quỵ không âm thầm tấn công ta

Host Hà Trúc Linh - Hoa hậu Việt Nam 2024:

Thưa TS-BS Trần Chí Cường, từ thực tế trực tiếp điều trị nhiều ca bệnh, điều gì khiến chúng ta cần quan tâm hơn đến tình trạng đột quỵ ở người trẻ hiện nay?

Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Chí Cường - Phó Chủ tịch Hội Can thiệp mạch Thần kinh Việt Nam:

Trong những năm gần đây, chúng ta ghi nhận số ca mắc ở nhóm tuổi này ngày càng gia tăng. Đây không phải là tình trạng riêng của Việt Nam mà được ghi nhận tại nhiều quốc gia trên thế giới. Trước đây, bệnh nhân đột quỵ trẻ tuổi chỉ chiếm một tỷ lệ khá nhỏ, nhưng hiện nay, tỷ lệ này có thể đã vượt quá 10%.

1795140281714-401980709331796166-g4381590869969101724-02bd9d75a49085fef8e222be392a3ca4.jpg
TS-BS Trần Chí Cường - Phó Chủ tịch Hội Can thiệp mạch Thần kinh Việt Nam - chia sẻ nguy cơ đột quỵ ngày càng tăng.

Một vấn đề khác cũng được các nhà khoa học quan tâm là sự gia tăng nguy cơ hình thành cục máu đông ở một số người sau khi nhiễm COVID-19. Đây là những ghi nhận đã được nghiên cứu trong thời gian qua. Tuy nhiên, trong chương trình hôm nay, tôi muốn tập trung nhiều hơn vào những yếu tố nguy cơ đang ngày càng phổ biến trong đời sống hiện đại.

Đó là lối sống, thói quen sinh hoạt và những nhận thức chưa đúng về sức khỏe. Đây mới là những vấn đề chúng ta cần đặc biệt quan tâm khi nói đến đột quỵ ở người trẻ.

Trong thực tế điều trị, có rất nhiều trường hợp bệnh nhân trẻ được đưa đến phòng cấp cứu và tỏ ra vô cùng ngỡ ngàng khi bác sĩ thông báo họ bị đột quỵ. Bệnh nhân thường hỏi: "Tại sao tôi còn trẻ như vậy mà lại bị đột quỵ?". Người thân cũng không tin rằng một người đang ở độ tuổi lao động, sinh hoạt bình thường, không nghĩ mình có bệnh lý nghiêm trọng, lại có thể rơi vào tình trạng nguy hiểm như vậy.

Điều đó cho thấy nhận thức của cộng đồng về đột quỵ vẫn còn nhiều hạn chế. Nhiều người vẫn mặc định đây là căn bệnh của người cao tuổi, trong khi thực tế, người trẻ hoàn toàn có thể mắc bệnh.

Tôi cho rằng, nếu mỗi người dành thời gian tìm hiểu những kiến thức cơ bản về đột quỵ, nhận diện được các yếu tố nguy cơ và biết cách phòng ngừa, chúng ta có thể ngăn chặn được rất nhiều trường hợp đáng tiếc. Có những giọt nước mắt của bệnh nhân và người thân lẽ ra đã không phải rơi nếu các nguy cơ được phát hiện và kiểm soát từ sớm.

Đột quỵ là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam cũng như ở nhiều quốc gia trên thế giới. Đây là căn bệnh nguy hiểm, có thể để lại những di chứng nặng nề, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, khả năng lao động và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Vì vậy, tôi nghĩ chúng ta không nên chỉ nói rằng đột quỵ âm thầm tấn công con người. Đôi khi, chính những thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh, sự chủ quan và thiếu kiến thức về sức khỏe đã khiến chúng ta vô tình đưa các yếu tố nguy cơ vào cơ thể mình.

Đó cũng chính là lý do chúng ta cần có những chương trình như hôm nay, để cùng trao đổi, nhận diện đúng những nguy cơ và trang bị kiến thức phòng ngừa đột quỵ. Điều quan trọng nhất là mỗi người phải hiểu rằng đột quỵ không chừa một độ tuổi nào và việc bảo vệ sức khỏe cần bắt đầu từ chính những thói quen hằng ngày.

report Biến cố đột quỵ làm thay đổi cuộc đời con người

Nhà báo Lý Thành Tâm - Uỷ viên Ban biên tập - Trưởng Ban đại diện Báo Tiền Phong tại TPHCM:

Đột quỵ là một biến cố sức khỏe có thể làm thay đổi cuộc đời của một người và cả gia đình. Với người trẻ, phía sau giường bệnh còn là công việc đang theo đuổi, những đứa con cần được chăm sóc, những trách nhiệm và ước mơ chưa kịp thực hiện. Vì vậy, hiểu đúng về căn bệnh này có ý nghĩa rất thiết thực.

Điều chúng tôi mong muốn ở tọa đàm hôm nay là đưa kiến thức y khoa đến gần bạn đọc bằng những lời giải thích dễ hiểu, những tình huống sát với đời sống và những hướng dẫn có thể ghi nhớ. Một người nhận ra dấu hiệu sớm hơn, một gia đình biết gọi cấp cứu kịp thời hơn, đó đã là giá trị đáng quý của chương trình.

1795142226258-401980709331796166-g4381590869969101724-41446531abcc3b3b3e85960d98bd4425.jpg

Trong dòng thông tin mỗi ngày, bạn đọc có thể gặp nhiều lời khuyên về phòng và chữa đột quỵ. Có thông tin đúng, nhưng cũng có những cách hiểu thiếu căn cứ, những lời quảng cáo khiến người dân nhầm lẫn. Báo chí có trách nhiệm kết nối bạn đọc với các chuyên gia, làm rõ điều gì đã có cơ sở khoa học, điều gì cần được thăm khám và quyết định bởi bác sĩ.

Sự hiện diện của ba bác sĩ và một người bệnh đã hồi phục sẽ giúp cuộc trao đổi hôm nay có cả chiều sâu chuyên môn lẫn trải nghiệm đời sống. Chúng tôi mong các chuyên gia chia sẻ thẳng thắn về nguy cơ ở người trẻ, những sai lầm trong xử trí, khả năng điều trị và hành trình phục hồi. Cũng mong câu chuyện của người bệnh giúp mỗi người thêm trân trọng sức khỏe và chủ động bảo vệ bản thân.

report Người trẻ đối mặt với đột quỵ

Đang làm việc, học tập, theo đuổi những dự định tương lai, người trẻ có thể bất ngờ đối mặt với đột quỵ. Tâm lý cho rằng đây là bệnh của người lớn tuổi có thể khiến nhiều người chủ quan trước các yếu tố nguy cơ và dấu hiệu cảnh báo.

Tại chương trình, các bác sĩ phân tích nguy cơ đột quỵ ở người trẻ, hướng dẫn nhận diện dấu hiệu và cách xử trí ban đầu. Những băn khoăn như khi nào cần kiểm tra sức khỏe, phải làm gì khi phát hiện người nghi bị đột quỵ, điều trị và phục hồi ra sao cũng sẽ được trao đổi, giải đáp.

Bên cạnh cấp cứu và điều trị, tọa đàm dành thời gian trao đổi về kiểm soát yếu tố nguy cơ, sử dụng thuốc, phục hồi chức năng và phòng ngừa tái phát, giúp bạn đọc chủ động bảo vệ sức khỏe.

Bạn đọc có thể theo dõi trực tiếp chương trình và gửi câu hỏi cho các bác sĩ qua email: tienphongdaidiensg@gmail.com.

1795140281714-401980709331796166-g4381590869969101724-02bd9d75a49085fef8e222be392a3ca4.jpg
Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Chí Cường - Phó chủ tịch Hội Can thiệp mạch Thần kinh Việt Nam chia sẻ mở đầu, nhận diện đột quỵ, cấp cứu và điều trị chuyên sâu.

Cùng chuyên mục

AIA Việt Nam tiếp tục hỗ trợ bệnh nhân ung thư, khám sàng lọc miễn phí

AIA Việt Nam tiếp tục hỗ trợ bệnh nhân ung thư, khám sàng lọc miễn phí

Ngày 18 tháng 11 năm 2026, AIA Việt Nam phối hợp với Quỹ Hỗ trợ bệnh nhân ung thư - Ngày mai tươi sáng và Bệnh viện K triển khai chương trình “Hành trình Niềm Tin – AIA Hope Journey” tại Hà Nội, trao 150 triệu đồng hỗ trợ 30 bệnh nhân ung thư có hoàn cảnh khó khăn và tổ chức khám, tư vấn, sàng lọc ung thư miễn phí cho 250 người dân.

Hàng triệu người đối mặt nguy cơ biến chứng vì căn bệnh diễn tiến âm thầm

Hàng triệu người đối mặt nguy cơ biến chứng vì căn bệnh diễn tiến âm thầm

TPO - Đái tháo đường type 2 thường diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng trong thời gian dài. Khi được phát hiện, bệnh có thể đã gây tổn thương tim, thận, mắt và hệ thần kinh, khiến việc điều trị trở nên phức tạp. Đây là lý do các chuyên gia khuyến cáo người dân chủ động tầm soát, phát hiện bệnh từ sớm.

Vĩnh Long đã khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí cho 99,99% dân số. Tỉnh yêu cầu tiếp tục rà soát, chăm sóc liên tục và không để ai bị bỏ lại phía sau.

Khám sức khỏe toàn dân: Kết thúc chiến dịch không phải kết thúc nhiệm vụ

TPO - Dù đạt những kết quả nổi bật trong công tác khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân, lãnh đạo UBND tỉnh Vĩnh Long yêu cầu, không xem việc kết thúc chiến dịch là kết thúc nhiệm vụ. Sau hoạt động, phải chuyển kết quả khám thành hoạt động quản lý, chăm sóc sức khỏe thường xuyên, hoạt động thường niên.

Ngày 20/11 đặc biệt của 100 thầy cô đang chiến đấu với ung thư

Ngày 20/11 đặc biệt của 100 thầy cô đang chiến đấu với ung thư

TPO - Ngày 20/11 vốn là dịp đặc biệt đối với mỗi người làm nghề giáo. Nhưng với nhiều giáo viên đang điều trị tại Bệnh viện K, mùa tri ân năm nay đến trong một hoàn cảnh khác. Thay vì đứng trên bục giảng, họ đang phải từng ngày đối diện với bệnh tật, trải qua những đợt điều trị kéo dài và mong mỏi một ngày được trở về với công việc, gia đình.

Người dân phía Nam nay có thể tiếp cận công nghệ CT lượng tử ngay tại bệnh viện công

Người dân phía Nam nay có thể tiếp cận công nghệ CT lượng tử ngay tại bệnh viện công

Ngày 18/11/2026, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh chính thức đưa vào vận hành hệ thống chụp cắt lớp vi tính lượng tử (Photon-counting CT) do Siemens Healthineers cung cấp. Đây là lần đầu tiên công nghệ này được triển khai tại một bệnh viện công lập ở khu vực phía Nam, đánh dấu bước tiến mới trong việc đưa các công nghệ chẩn đoán hình ảnh tiên tiến đến gần hơn với người dân Việt Nam.

Từng được tiên lượng “chỉ còn 6 tháng”, nữ bệnh nhân chiến thắng ung thư tạng đặc nhờ liệu pháp tế bào gốc

Từng được tiên lượng “chỉ còn 6 tháng”, nữ bệnh nhân chiến thắng ung thư tạng đặc nhờ liệu pháp tế bào gốc

Năm 2015, bà Nguyễn Thị Chi Mai (Hà Nội) được các bác sĩ Nhật Bản tiên lượng chỉ còn sống không quá 6 tháng do ung thư tái phát, di căn. Quyết định trở về điều trị tại Vinmec bằng phác đồ kết hợp hóa trị và liệu pháp tế bào miễn dịch tự thân đã mở ra bước ngoặt cho cuộc đời bà.

Thêm hàng chục học sinh Đồng Nai nhập viện

Thêm hàng chục học sinh Đồng Nai nhập viện

TPO - Đến khoảng 10 giờ sáng, Bệnh viện đa khoa khu vực Long Khánh đã tiếp nhận thêm nhiều bệnh nhân có triệu chứng nôn ói, đau bụng, tiêu chảy là học sinh một trường liên cấp trên địa bàn nâng tổng số người nhập viện 68 trường hợp.

Y tế Việt Nam ghi dấu bước tiến mới trong hợp tác chuyển giao công nghệ sản xuất vắc xin

Y tế Việt Nam ghi dấu bước tiến mới trong hợp tác chuyển giao công nghệ sản xuất vắc xin

Ngày 18/11/2026, tại Bộ Y tế, dưới sự chứng kiến của lãnh đạo Bộ Y tế, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Ngoại giao, Công ty Vắc xin VNVC (Việt Nam) và Tập đoàn Dược phẩm MSD (Mỹ) trao văn kiện công bố kế hoạch hợp tác chuyển giao công nghệ, sản xuất và nội địa hóa sản phẩm công nghệ chiến lược vắc xin.

Công nghệ điều trị ung thư tiên tiến của Nhật Bản chính thức có mặt tại Việt Nam

Việt Nam sắp đón 30.000 chuyên gia y tế từ hơn 120 quốc gia

TPO - Từ ngày 15 đến 17/9/2027, Tuần lễ Y tế Toàn cầu Việt Nam (Global Health Week Vietnam 2027) dự kiến diễn ra tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC), Hà Nội, với quy mô hơn 500 gian hàng, 30.000 chuyên gia đến từ hơn 120 quốc gia và 300 diễn giả quốc tế.