Trung Quốc: Một tiêu chuẩn, hàng chục triệu trụ sạc xe điện và mạng lưới chia sẻ giữa các hãng

TPO - Trung Quốc đã xây dựng một hệ thống tiêu chuẩn sạc quốc gia thống nhất (GB/T) làm nền tảng cho khả năng tương thích giữa các thương hiệu xe điện. GB/T với các thỏa thuận chia sẻ mạng lưới tự nguyện giữa các hãng xe tạo nên một hệ sinh thái sạc chung ngày càng rộng khắp.

Ngay từ năm 2011, Chính phủ Trung Quốc đã ban hành 32 tiêu chuẩn quốc gia khuyến nghị, bao phủ giao diện sạc, giao thức truyền thông và an toàn, cho phép các mẫu xe điện khác hãng dùng chung một hệ thống sạc.

Tính đến giữa năm 2026, hạ tầng sạc của Trung Quốc đạt hơn 23 triệu cổng/trụ sạc, được vận hành trong hệ sinh thái tiêu chuẩn hóa này.

xe-co-o-tham-quyen.jpg
Toàn bộ xe buýt và taxi tại thành phố Thâm Quyến, Trung Quốc đều là xe điện. Thâm Quyến hoàn thành chuyển đổi toàn bộ 16.000 xe buýt sang chạy bằng điện từ năm 2017. Đây là thành phố đầu tiên trên thế giới đạt được mốc này. Ảnh: Tư Hiền.

GB/T - “ổ cắm chung” giúp xe khác thương hiệu sạc cùng một trụ

Khả năng dùng chung hệ thống sạc giữa các hãng xe điện Trung Quốc dựa trên một số tiêu chuẩn cốt lõi.

Bộ GB/T 20234 quy định giao diện vật lý: sạc chậm xoay chiều dùng đầu nối 7 chân (GB/T 20234.2), còn sạc nhanh một chiều dùng đầu nối 9 chân (GB/T 20234.3). Hơn 90% mẫu xe điện nội địa, gồm BYD, GAC Aion, XPeng, Li Auto và Tesla sản xuất tại Trung Quốc, tương thích gốc với tiêu chuẩn này.

Bộ GB/T 18487 quy định yêu cầu chung, mạch điều khiển phụ (pilot) và giao tiếp giữa xe với thiết bị cấp điện. Trong đó, GB/T 18487.5-2024 tập trung vào hệ thống sạc DC dùng giao diện GB/T 20234.3.

Bộ GB/T 27930 điều chỉnh giao thức truyền thông kỹ thuật số giữa trụ sạc ngoài xe và xe điện. Bản cập nhật GB/T 27930.2-2024, còn gọi là “2015+”, vẫn tương thích ngược với giao diện hiện có, đồng thời bổ sung chức năng như sạc hai chiều và cắm là sạc.

tram-sac-xe-dien-o-son-dong.jpg
Kỹ thuật viên của Tập đoàn Lưới điện Quốc gia Trung Quốc kiểm tra các trụ sạc tại một trạm ở tỉnh Sơn Đông. Ảnh: China Daily.

Các tiêu chuẩn thử nghiệm tương tác như GB/T 34657.1-2025 và tiêu chuẩn tương ứng phía xe quy định quy tắc, phương pháp kiểm tra cho thiết bị cấp điện và xe điện. Chúng phân loại hệ thống thành cấp A, B hoặc C dựa trên loại đầu nối và mạch điều khiển pilot, giúp kiểm chứng một cách hệ thống khả năng tương thích giữa các thương hiệu.

Cụ thể, chủ xe BYD Atto 3, người lái XPeng G6 và chủ xe Tesla Model Y sản xuất tại Thượng Hải có thể cắm cùng một trụ sạc DC GB/T tại trạm của Tập đoàn Lưới điện Quốc gia Trung Quốc mà không cần bộ chuyển đổi. Đó là kết quả của cùng giao diện vật lý và cùng giao thức truyền thông.

xe-may-dien-o-quang-dong.jpg
Xe máy điện nhan nhản trên đường phố tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Ảnh: Tư Hiền.

ChaoJi - tham vọng sạc 900 kW và bài toán tương thích ngược

Trung Quốc cũng phát triển ChaoJi - tiêu chuẩn sạc thế hệ mới hướng tới công suất cực cao lên tới 900 kW, dải điện áp 200-1.500V. ChaoJi được thiết kế tương thích ngược với hệ thống GB/T hiện có và các tiêu chuẩn toàn cầu khác thông qua bộ chuyển đổi chi phí thấp, mở ra lộ trình chuyển đổi mà không cần thay thế toàn bộ hạ tầng.

Tuy nhiên, ChaoJi chưa được đưa vào hệ thống phê duyệt kiểu loại xe, và chưa có nhà sản xuất ô tô nào công bố kế hoạch ra mẫu xe tương thích ChaoJi.

xe-dien-o-cong-cong-vien-phat-son.jpg
Xe điện đỗ đầy hai bên lối vào Công viên Thuận Phong Sơn ở thành phố Phật Sơn, Trung Quốc. Ảnh: Tư Hiền.

Trong thực tế, người mua xe điện năm 2026 vẫn phải kiểm tra xe có hỗ trợ GB/T “2015+” hay không, thay vì chờ đợi ChaoJi. Một ví dụ khác, xe nhập khẩu hoặc xe từ Hong Kong dùng đầu Type 2/CCS2 không tương thích trực tiếp với thiết bị GB/T tại Trung Quốc đại lục nếu không có bộ điều hợp (adapter).

Trải nghiệm xe điện Yangwang (có tốc độ 496,22 km/h) nhảy theo nhạc. Video: Tư Hiền.

Các hãng bắt tay chia sẻ trạm sạc: NIO, Zeekr, GAC, Geely

Ngoài tiêu chuẩn bắt buộc, các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc còn chủ động chia sẻ mạng lưới sạc.

NIO Energy (đơn vị phụ trách hạ tầng sinh thái năng lượng trực thuộc hãng xe điện NIO của Trung Quốc) đã thiết lập tương tác sạc với Zeekr, Xiaomi EV, AVATR, Chery, Hongqi, DEEPAL, AION, IM Motors, Lotus, Cadillac, Buick, XPENG và thương hiệu HIMA do Huawei hậu thuẫn. NIO hiện vận hành 3.399 trạm đổi pin, 4.659 trạm sạc với hơn 26.700 trụ sạc, cùng quyền truy cập hơn 129.600 trạm bên thứ ba.

Zeekr và GAC Energy đã thỏa thuận tương tác hai chiều, cho phép người dùng GAC AION, HYPTEC, Trumpchi và Toyota truy cập trạm Zeekr, và ngược lại. Ví dụ, chủ xe Zeekr 001 có thể dùng trạm GAC Energy, trong khi chủ xe AION V có thể sạc tại trạm Zeekr nhờ thỏa thuận này.

Đáng chú ý, NIO và Geely công bố hợp tác sở hữu chéo vào năm 2026. NIO mua 10% Haohan Energy của Geely, hướng tới kết nối nguồn lực toàn diện.

xe-dien-z9-gt.jpg
Xe điện Z9 GT sạc từ 10% pin lên 70% hết 5 phút, từ 10% lên 97% hết 9 phút. Ảnh: Tư Hiền.

Về chính sách, hướng dẫn năm 2023 của Chính phủ Trung Quốc về hạ tầng sạc chất lượng cao nhấn mạnh việc tăng cường tiêu chuẩn tương tác. Cục Năng lượng Quốc gia xác định ba cấp độ tương tác: tương thích giao diện vật lý, nhất quán giao thức truyền thông và trao đổi thông tin dịch vụ giữa các đơn vị vận hành.

Dù vậy, vẫn còn khoảng trống: xe đời cũ không có cổng DC không dùng được sạc nhanh; tương thích quốc tế còn hạn chế; và ChaoJi đang đối mặt tình thế chọn 1 trong 2 giữa chuẩn 2015+ và ChaoJi.

tram-sac-o-quy-chau.jpg
Xe điện đang được sạc tại trạm sạc trang bị bộ sạc siêu nhanh làm mát bằng chất lỏng ở Công viên Quan Hồ, thành phố Quý Dương, tỉnh Quý Châu, Trung Quốc. Ảnh: Xinhua.

Kế hoạch 3 năm cải thiện hạ tầng sạc xe điện

Tháng 10/2025, Trung Quốc công bố kế hoạch hành động kéo dài ba năm nhằm cải thiện cơ sở hạ tầng sạc xe điện (EV). Kế hoạch do Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia cùng các cơ quan chính phủ khác phối hợp ban hành, đề ra các biện pháp mở rộng phạm vi bao phủ của mạng lưới trạm sạc, nâng cao hiệu quả vận hành và chất lượng dịch vụ, đồng thời thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong ngành, Xinhua đưa tin.

Theo kế hoạch, đến cuối năm 2027, Trung Quốc thiết lập mạng lưới gồm 28 triệu trạm sạc trên toàn quốc, với công suất sạc công cộng vượt mức 300 triệu kW - đủ đáp ứng nhu cầu của hơn 80 triệu xe điện.

Các biện pháp trọng tâm bao gồm nâng cấp mạng lưới sạc nhanh tại đô thị, đẩy nhanh việc nâng cấp cơ sở hạ tầng sạc tại các trạm dừng nghỉ trên đường cao tốc và giải quyết tình trạng thiếu hụt cơ sở hạ tầng sạc ở khu vực nông thôn. Kế hoạch cũng nhấn mạnh việc cải thiện cơ sở hạ tầng sạc tại các khu dân cư và gia tăng số lượng trạm sạc tư nhân.

xe-dien-yangwang.jpg
Xe điện Yangwang có thể chạy với tốc độ gần 500 km/h. Ảnh: Tư Hiền.

Cùng chuyên mục

Trung Quốc cảnh báo Pháp và Đức

Trung Quốc cảnh báo Pháp và Đức

TPO - Cảnh báo được đưa ra sau khi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Friedrich Merz kêu gọi châu Âu xây dựng “kho vũ khí pháp lý”, bao gồm khả năng cắt quyền tiếp cận thị trường chung châu Âu.

Nhà khoa học Mỹ giành giải Nobel Vật lý nhờ tìm ra hạt vô hình từ vũ trụ

Nhà khoa học Mỹ giành giải Nobel Vật lý nhờ tìm ra hạt vô hình từ vũ trụ

TPO - Chiều nay, Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển quyết định trao Giải Nobel Vật lý năm 2026 cho nhà khoa học người Mỹ gốc Bỉ Francis Halzen, “vì những đóng góp mang tính quyết định cho Đài quan sát Neutrino IceCube và phát hiện các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc vật lý thiên văn”.

Hàn Quốc nói Ukraine đã xin lỗi, nhưng ‘chưa thỏa đáng’

Hàn Quốc nói Ukraine đã xin lỗi, nhưng ‘chưa thỏa đáng’

TPO - Ngày 6/10, Ngoại trưởng Hàn Quốc Cho Hyun cho biết đã nhận được thông điệp xin lỗi từ Ukraine về việc tiết lộ thông tin chuyển giao hai tù binh Triều Tiên, nhưng Seoul cho rằng lời xin lỗi đó chưa đúng mong muốn của Hàn Quốc.