Thu hút nhân tài đến Khánh Hòa không chỉ bằng tiền

Phấn đấu thành nơi hội tụ nhân lực chất lượng cao

Sáng 28/8, UBND tỉnh Khánh Hòa phối hợp với báo Lao Động tổ chức hội thảo “Xây dựng nguồn nhân lực, chìa khóa đưa Khánh Hòa phát triển bền vững” tại phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. Hội thảo có sự tham gia của 200 đại biểu là lãnh đạo các sở, ngành, địa phương, chuyên gia, nhà khoa học, cơ sở đào tạo, hiệp hội và doanh nghiệp.

Hội thảo gồm hai phiên, phiên thứ nhất tập trung vào thực trạng và dự báo nhu cầu nhân lực và phiên thứ hai bàn giải pháp về quy hoạch đào tạo, logistics, kinh tế dịch vụ, chuyển đổi số, năng lượng và công nghiệp sáng tạo.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Thanh Hà - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, cho biết: Khánh Hòa đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 11 - 12%/năm giai đoạn 2026 - 2030; đến năm 2030, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 90%, trong đó lao động có bằng cấp và chứng chỉ đạt 40%. Nhưng nền tảng hiện tại cho thấy, khoảng cách trình độ lao động tại địa phương cần nhanh chóng được thu hẹp.

Năm 2025, toàn tỉnh Khánh Hòa có hơn 1,565 triệu người tham gia hoạt động kinh tế, trong đó khoảng 81% đã qua đào tạo và lao động có bằng cấp, chứng chỉ mới chiếm 32,8%. Trong công nghiệp và xây dựng, lực lượng lao động khoảng 375.700 người, nhưng tỷ lệ lao động được đào tạo chuyên sâu, có khả năng vận hành dây chuyền hiện đại còn hạn chế. Ở khu vực dịch vụ, việc làm phi chính thức còn cao trong khi yêu cầu về ngoại ngữ, kỹ năng số và chất lượng dịch vụ tăng nhanh.

Ông Nguyễn Thanh Hà nhấn mạnh, nếu giải quyết tốt bài toán nguồn nhân lực, địa phương không chỉ trở thành điểm đến của các dự án và dòng vốn lớn, mà còn có thể trở thành nơi hội tụ nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng mới - nhanh hơn và bền vững hơn. “Hạ tầng có thể được đầu tư trong vài năm, công nghệ có thể được chuyển giao trong thời gian ngắn, nhưng năng lực con người cần nhiều năm để hình thành. Vì vậy, chuẩn bị nguồn nhân lực phải đi trước một bước để khi dự án và dòng vốn đến, Khánh Hòa đã có người đủ năng lực để vận hành và tạo ra giá trị”, ông Hà chia sẻ.

Thu hút nhân tài không chỉ bằng tiền

Tham luận tại hội thảo, PGS.TS Bùi Quang Tuấn - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho biết: Hai dự án điện hạt nhân tại Khánh Hòa dự kiến cần khoảng 3.900 nhân lực trực tiếp, trong đó 670 kỹ sư được đào tạo ở nước ngoài, đòi hỏi chuẩn bị nhân lực đi trước tiến độ.

PGS.TS Bùi Quang Tuấn - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, phát biểu tại hội thảo

“Tôi cho rằng, Khánh Hòa cần có bộ phận chuyên trách xây dựng các dịch vụ trọn gói để thu hút nhân tài trong và ngoài địa phương; cần có chính sách hỗ trợ nhập cư đối với chuyên gia nước ngoài và các dịch vụ liên quan đối với người thân. Khánh Hòa cũng cần chú trọng xây dựng hệ sinh thái kết nối, xử lý thủ tục hành chính nhanh chóng, tạo sự cam kết và niềm tin để nhân tài quan tâm, tìm đến và tham gia hỗ trợ”, ông Tuấn cho hay.

PGS.TS Bùi Quang Tuấn cho rằng, các tỉnh có thể hoàn toàn áp dụng mô hình mượn nhân tài về làm nhưng không làm thường xuyên mà làm từ xa hoặc làm theo thời gian ngắn hạn, cách làm này hiện được nhiều quốc gia trên thế giới sử dụng. “Nhân tài không thể bỏ môi trường ở các nước phát triển như Mỹ, châu Âu để về Việt Nam làm hẳn được. Nhưng nếu biết cách, chúng ta có thể mời họ về làm một thời gian hoặc làm từ xa. Trong kỷ nguyên số, kỷ nguyên của kết nối, nếu chúng ta không chú trọng những yếu tố khác mà chỉ dùng tiền thì chỉ giải quyết được một bài toán rất nhỏ”, ông Tuấn chia sẻ.

Tại hội thảo, PGS.TS Bùi Quang Tuấn cũng lấy ví dụ ở Đài Loan (Trung Quốc) đang tạo ra các trung tâm, công viên tương đương như Silicon Valley của Mỹ. Tại đây họ không đòi hỏi chuyên gia phải về sống, làm việc thường xuyên mà có thể di chuyển liên tục hoặc làm việc từ xa. Vì thế, cần có các chính sách liên quan đến visa, nhập cảnh, hay chính sách ưu đãi về điều kiện sống cho các chuyên gia như ở Singapore, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc)... Đối với riêng Khánh Hòa, ông Tuấn cho rằng địa phương này không thể “đua bằng tiền” để thu hút nhân tài vì ngân sách tỉnh nhỏ, thị trường lao động mỏng hơn các thành phố lớn như: Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng…

Trong khi đó, PGS.TS Lại Quốc Đạt - Trưởng phòng Quan hệ Đối ngoại Trường Đại học Bách khoa, thuộc Đại học Quốc gia TPHCM, cho biết: Khánh Hòa đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhu cầu lớn về nhân lực cho công nghiệp, năng lượng, kinh tế biển, logistics, du lịch, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, năng lực đào tạo nhân lực kỹ thuật - công nghệ trên địa bàn còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của doanh nghiệp và các dự án lớn.

Vì thế, ông Đạt đề nghị tỉnh Khánh Hòa cần có chính sách chuyển mạnh từ “đào tạo những gì có” sang “đào tạo những gì nền kinh tế cần”, gắn đào tạo với nhu cầu từng ngành, địa bàn và dự án động lực. Trọng tâm là nhân lực kỹ thuật - công nghệ, logistics, năng lượng, kinh tế biển, công nghệ thông tin, AI, tự động hóa và du lịch chất lượng cao.

Để đáp ứng yêu cầu này, Khánh Hòa cần đẩy mạnh đào tạo nhân lực trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ. “Một trong những yêu cầu quan trọng là tăng cường liên kết thực chất giữa Nhà nước - nhà trường - nhà doanh nghiệp, qua đó gắn chương trình đào tạo với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo, từ xây dựng chương trình, tổ chức thực hành đến tuyển dụng, giúp người học được trang bị kiến thức, kỹ năng sát với yêu cầu công việc”, ông Đạt đề xuất.