Giữ vốn chi phối, từng bước tách các khâu
Bộ Tài chính vừa có tờ trình gửi Đảng ủy Chính phủ về việc phê duyệt Đề án tái cấu trúc EVN phù hợp với thị trường điện cạnh tranh.
Đề án đặt mục tiêu phát triển EVN thành tập đoàn kinh tế nhà nước mạnh, quản trị hiện đại, giữ vai trò trụ cột bảo đảm an ninh cung ứng điện, tham gia hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh.
Về tổ chức, Bộ Tài chính đề xuất công ty mẹ EVN tiếp tục do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Ở khâu phát điện, tập đoàn giữ 7 công ty thủy điện hạch toán phụ thuộc trong dài hạn, gồm Sơn La, Hòa Bình, Tuyên Quang, Ialy, Trị An, Phát triển thủy điện Sê San, Huội Quảng - Bản Chát.
EVN tiếp tục giữ toàn bộ vốn tại Tổng Công ty Phát điện 1 (EVNGENCO1), xem xét cổ phần hóa sau năm 2030 hoặc theo quy định của cấp có thẩm quyền. Với Tổng Công ty Phát điện 2 (EVNGENCO2) và Tổng Công ty Phát điện 3 (EVNGENCO3), tập đoàn giảm vốn thông qua chuyển nhượng hoặc các tổng công ty chào bán cổ phần tăng vốn, nhưng vẫn giữ trên 50%.
Nhiệt điện Thái Bình và Vĩnh Tân 4 tiếp tục là đơn vị trực thuộc EVN để hoàn thành quyết toán dự án, tập trung nguồn khấu hao đầu tư nguồn điện mới. Việc chuyển sang hạch toán độc lập được nghiên cứu sau năm 2030.
Ở khâu truyền tải, đề án trước mắt đề xuất giữ Tổng Công ty Truyền tải điện quốc gia (EVNNPT) - công ty do EVN sở hữu 100% vốn. Sau khi tháo gỡ khó khăn, EVN nghiên cứu, báo cáo phương án tách tổng công ty khỏi tập đoàn.
Năm tổng công ty điện lực (gồm Tổng Công ty Điện lực miền Bắc, miền Trung, miền Nam, Hà Nội, TPHCM) tiếp tục do EVN sở hữu toàn bộ vốn, từng bước tách lĩnh vực phân phối và bán lẻ theo ba giai đoạn. Đến hết năm 2027, hoàn thành tách bạch chi phí hai khâu. Giai đoạn 2028-2030, tách bạch chi phí ở tất cả cấp điện áp, sắp xếp tổ chức theo hướng hình thành đơn vị bán lẻ hạch toán phụ thuộc và triển khai thí điểm tách tổ chức.
Sau năm 2030, tùy điều kiện thị trường và từng tổng công ty, các đơn vị bán lẻ từng bước chuyển thành công ty hạch toán độc lập...
Bộ Tài chính và Công Thương còn ý kiến trái chiều
Bộ Công Thương thống nhất giảm tỷ lệ vốn của EVN tại EVNGENCO2 và EVNGENCO3. Tuy nhiên, Bộ Công Thương lại chưa thống nhất một số phương án còn lại.
Với khâu phát điện, Bộ Công Thương đề xuất thành lập Tổng Công ty Phát điện chiến lược quốc gia trước năm 2030, hợp nhất các nhà máy chiến lược đa mục tiêu và nhà máy mở rộng tương ứng. Mục tiêu là tập trung quản lý nguồn điện chiến lược, hình thành đầu mối chuyên trách đầu tư, vận hành và minh bạch chi phí.
Bộ Công Thương cũng đề nghị cổ phần hóa EVNGENCO1 để tăng cạnh tranh.
Với truyền tải, Bộ Công Thương không thống nhất phương án, vì chưa có thời điểm tách cụ thể. Theo bộ này, tách EVNNPT thành doanh nghiệp độc lập do Nhà nước sở hữu 100% vốn, trực thuộc bộ chuyên ngành là điều kiện tiên quyết để vận hành thị trường bán lẻ điện cạnh tranh, tạo công cụ bảo đảm an ninh cung cấp điện.
Ở khâu bán lẻ, Bộ Công Thương cho rằng, chuyển bộ phận bán lẻ thành đơn vị hạch toán độc lập cần đồng bộ với mục tiêu vận hành thị trường bán lẻ điện cạnh tranh chậm nhất năm 2030. Lộ trình chuyển đổi sau năm 2030 trong đề án vì vậy cần điều chỉnh.
Thông tin về phương án, Bộ Tài chính nhấn mạnh tái cấu trúc phải thận trọng, hạn chế xáo trộn tổ chức ảnh hưởng cung ứng điện và bảo đảm nguồn lực thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.
Với EVNNPT, Bộ Tài chính lập luận tổng công ty đã hạch toán độc lập, cung cấp dịch vụ theo giá truyền tải do Bộ Công Thương phê duyệt.
Ở khâu bán lẻ, Bộ Tài chính cho rằng, đơn vị sau chuyển đổi phải đủ năng lực tài chính ký hợp đồng mua điện dài hạn. Tách hoàn toàn về sở hữu trong ngắn hạn có thể tạo áp lực dòng tiền, giảm tín nhiệm với nhà đầu tư nguồn điện mới.
